Refundacja szczepionek – co warto wiedzieć?

Od lutego 2026 roku osoby dorosłe mogą skorzystać w aptekach z bezpłatnej kwalifikacji i podania szczepionek przeciwko 18 chorobom zakaźnym, m.in. grypie, RSV, pneumokokom, półpaścowi, HPV czy WZW B. Nie oznacza to jednak, że każda szczepionka jest dla pacjenta bezpłatna. Bezpłatne wykonanie szczepienia w aptece nie oznacza automatycznie, że bezpłatna będzie również sama szczepionka. To, czy pacjent zapłaci za preparat i ile, zależy od zasad jego refundacji. Dlatego przed szczepieniem warto sprawdzić nie tylko, czy dana szczepionka jest refundowana, ale również jaki poziom refundacji przysługuje w konkretnej sytuacji. 

Bezpłatne wykonanie szczepienia a refundacja szczepionki – dwie różne rzeczy

W przypadku szczepień w aptece należy rozróżnić koszt wykonania szczepienia od kosztu samej szczepionki. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) finansuje kwalifikację i podanie szczepionki przez farmaceutę w aptece, która ma zawartą z NFZ umowę na realizację szczepień. Finansowanie obejmuje szczepienia przeciwko 18 chorobom zakaźnym dla osób dorosłych (18+). Pacjent nie ponosi wtedy kosztu wykonania szczepienia. Nie każda apteka ma jednak umowę z NFZ na wykonywanie szczepień. Jeśli apteka nie ma takiej umowy, szczepienie nadal może zostać wykonane, ale pacjent ponosi koszt jego wykonania. 
 
W zależności od rodzaju szczepionki, wieku, wskazań medycznych oraz dodatkowych uprawnień pacjenta, szczepionka może być: 

• bezpłatna – pacjent nie ponosi kosztu preparatu, np. szczepionki przeciw grypie Vaxigrip i Influvac są bezpłatne w ramach uprawnień dodatkowych: S (seniorzy 65+), C (kobiety w ciąży) oraz DZ (dzieci) 
• częściowo refundowana – pacjent ponosi część kosztu szczepionki, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych, np. szczepionki przeciw grypie Vaxigrip i Influvac są dostępne z 50% refundacją – koszt dla pacjenta 26,86 zł  
• pełnopłatna – pacjent pokrywa 100% ceny preparatu, dotyczy to m.in. części szczepionek zalecanych przed podróżą (dur brzuszny, WZW A, japońskie zapalenie mózgu, KZM) 

Które szczepionki są aktualnie na liście refundacyjnej?

Obecnie na liście leków refundowanych znajduje się osiem szczepionek: trzy szczepionki przeciw grypie (Vaxigrip, Influvac i Efluelda), dwie szczepionki przeciw RSV (Abrysvo i Arexvy), szczepionka przeciw pneumokokom (Prevenar 13), przeciw półpaścowi (Shingrix) oraz przeciw HPV (Cervarix). To, ile pacjent ostatecznie zapłaci za preparat, zależy od wieku, wskazań medycznych, dodatkowych uprawnień oraz limitu finansowania i ceny szczepionki. Wykaz leków refundowanych jest aktualizowany co trzy miesiące, dlatego przed szczepieniem warto sprawdzić, czy i w jakim stopniu przysługuje refundacja samej szczepionki. 

Szczepionki objęte refundacją – kto może skorzystać i ile zapłaci?

* Ceny dla pacjenta zgodnie z obwieszczeniem Ministra Zdrowia obowiązującym od 1 lipca 2026 r. mogą ulec zmianie wraz z kolejnym obwieszczeniem refundacyjnymi

Sprawdź popularne kategorie

Czy farmaceuta może wystawić receptę na refundowaną szczepionkę?

W przypadku części szczepionek farmaceuta może samodzielnie zweryfikować prawo pacjenta do refundacji i wystawić receptę farmaceutyczną ze zniżką. Dotyczy to szczepionek przeciw grypie, RSV i HPV, dla których refundacja zależy od wieku pacjenta i nie wymaga dodatkowych wskazań medycznych.  

Inaczej wygląda sytuacja dla szczepionek przeciw pneumokokom i półpaścowi. Aby otrzymać refundację, pacjent musi spełnić łącznie dwa warunki: kryterium wieku oraz mieć rozpoznaną chorobę przewlekłą zwiększającą ryzyko zachorowania, wymienioną w obwieszczeniu Ministra Zdrowia. W takich przypadkach konieczne jest uzyskanie recepty od lekarza, który może potwierdzić wskazania do refundacji. Dlaczego w tych dwóch przypadkach potrzebna jest recepta od lekarza? Farmaceuta może samodzielnie zweryfikować refundację, gdy zależy ona wyłącznie od wieku pacjenta – na podstawie numeru PESEL. Nie ma natomiast dostępu do pełnej dokumentacji medycznej pacjenta, dlatego nie może samodzielnie potwierdzić choroby przewlekłej będącej dodatkowym kryterium refundacji. 

Warto pamiętać, że recepta farmaceutyczna może również uwzględniać dodatkowe uprawnienia pacjenta wynikające z przepisów - nie tylko uprawnienie S dla seniorów, ale także uprawnienia innych grup pacjentów, takie jak ZK, WE, IW czy IB. W przypadku posiadania takich uprawnień należy przedstawić dokument potwierdzający dane uprawnienie. Farmaceuta weryfikuje dokument i odnotowuje jego numer na e-recepcie. 

Przykłady dokumentów potwierdzających uprawnienia: 

• ZK – Legitymacja Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi, 
• IW – Książka inwalidy wojennego-wojskowego, 
• IB – Legitymacja Osoby Represjonowanej. 

Należy również pamiętać, że nie wszystkie uprawnienia mogą zostać uwzględnione przez farmaceutę na recepcie farmaceutycznej. Farmaceuta nie wystawi recepty farmaceutycznej z następującymi kodami uprawnień: 

• C – dla kobiet w ciąży. Farmaceuta może zaszczepić kobietę w ciąży, jednak nie może wystawić recepty z uprawnieniem C. Taką receptę wystawia lekarz. 
• DZ – uprawnienie przysługujące dzieciom i młodzieży, które nie ukończyły 18. roku życia. Szczepienia w aptecznych punktach szczepień wykonywane są tylko u osób dorosłych, dlatego farmaceuta nie może uwzględnić tego uprawnienia przy wystawianiu recepty farmaceutycznej. 

Refundacja według grupy – dzieci, seniorzy, ciąża, pozostali dorośli

Refundacja szczepionek nie jest taka sama dla wszystkich pacjentów. W zależności od rodzaju preparatu z bezpłatnych szczepionek mogą korzystać określone grupy pacjentów, m.in. seniorzy (uprawnienie S), dzieci i młodzież (uprawnienie DZ) oraz kobiety w ciąży (uprawnienie C). W pozostałych grupach pacjentów szczepionka może być objęta częściową refundacją albo wydawana pełnopłatnie. 
W niektórych przypadkach sam wiek pacjenta nie wystarcza do uzyskania refundacji. Dotyczy to szczepionek przeciw pneumokokom i półpaścowi, w przypadku których oprócz kryterium wieku konieczne jest również występowanie określonych obciążeń zdrowotnych. Szczegółowe zasady przedstawiono w tabeli. 

Sprawdź, jakie szczepionki mogą być dla Ciebie bezpłatne lub z częściową refundacją.

Szczepienie w aptece – jak to wygląda krok po kroku 

Szczepienie w aptece nie wymaga skomplikowanej procedury i może odbyć się podczas jednej wizyty – od wystawienia recepty, przez kwalifikację, aż po wykonanie szczepienia  
 
Szczepienie w aptece obejmuje kilka prostych etapów: 

• Sprawdź, czy w danej aptece wykonywane są szczepienia: nie każda apteka ma umowę z NFZ na wykonywanie szczepień. W takiej aptece kwalifikacja i podanie szczepionki przeciwko 18 chorobom zakaźnym są finansowane przez NFZ, więc pacjent nie ponosi kosztu wykonania szczepienia.  
• Rozmowa kwalifikacyjna: farmaceuta oceni stan zdrowia pacjenta, aby sprawdzić, czy nie ma przeciwwskazań do szczepienia. Prawidłowo przeprowadzona kwalifikacja zwiększa bezpieczeństwo szczepienia i pozwala ograniczyć ryzyko wystąpienia poważnych niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP). 
• Recepta na szczepionkę: jeśli pacjent nie ma recepty, farmaceuta może wystawić receptę farmaceutyczną, również na wybrane szczepionki refundowane. Szczepionka musi zostać podana w tej samej aptece, w której wystawiono receptę. 
• Podanie szczepionki: po pozytywnej kwalifikacji farmaceuta podaje szczepionkę. 
• Krótka obserwacja po szczepieniu: po podaniu szczepionki pacjent pozostaje w aptece przez około 15–30 minut. 
• Dokumentacja: informacja o wykonanym szczepieniu jest odnotowywana w elektronicznej karcie szczepień. Jeśli pacjent posiada papierową książeczkę szczepień, farmaceuta może również odnotować w niej wykonane szczepienie.  

Jak samodzielnie sprawdzić, czy dana szczepionka jest refundowana

Wykaz refundowanych leków, w tym szczepionek, jest aktualizowany co trzy miesiące. Wraz z kolejnymi aktualizacjami mogą zmieniać się zasady refundacji i odpłatność za poszczególne preparaty. Dlatego przed zakupem warto sprawdzić aktualne informacje w wiarygodnych źródłach:

• Obwieszczenia Ministra Zdrowia – aktualne i archiwalne wykazy refundowanych produktów są dostępne na stronie Ministerstwa Zdrowia. Obwieszczenia są aktualizowane co trzy miesiące https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenia-ministra-zdrowia-lista-lekow-refundowanych. 
• Zapytaj farmaceutę – w przypadku wątpliwości, czy dana szczepionka jest refundowana i jaka odpłatność za nią obowiązuje, farmaceuta może sprawdzić wysokość odpłatności za preparat. 
• Portal Szczepienia.info – zawiera informacje dotyczące szczepień, w tym zasad refundacji poszczególnych szczepionek Szczepienia.Info - Strona główna

Podsumowanie

Przed szczepieniem warto sprawdzić nie tylko, czy dana szczepionka jest refundowana, ale również jaki poziom refundacji przysługuje w konkretnej sytuacji. To właśnie odpłatność za preparat decyduje o tym, ile pacjent ostatecznie zapłaci. 

Źródła:

1. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 17 czerwca 2026 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 lipca 2026 r. 
2. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2025 r. w sprawie wykazu zalecanych szczepień ochronnych, dla których zakup szczepionek został objęty finansowaniem przez ministra właściwego do spraw zdrowia, Dz.U. MZ z 2025 r., poz. 30. 
3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie wykazu zalecanych szczepień ochronnych oraz Międzynarodowej Książeczki Szczepień, Dz.U. 2023 poz. 2056. 
4. Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, Dz.U. 2008 nr 234 poz. 1570.