Endokanabinoidy i układ endokanabinoidowy − co to jest?
Endokanabinoidy poznane zostały stosunkowo niedawno. Wytwarzane są w organizmie ssaków. Mają te same punkty działania i wychwytu w organizmie, co podane z zewnątrz związki izolowane z konopi. Pierwszy związek z podgrupy endokanabinoidów wyizolowano 1992 r. z mózgu świni.
W ludzkim organizmie działa cały układ, który reaguje na te substancje − mają one dedykowane sobie receptory i enzymy (biorą udział w syntezie endokanabinoidów i ich degradacji). Układ ten pomaga w regulacji wielu procesów fizjologicznych, takich jak przewodzenie sygnałów bólowych, regulacji nastroju i aktywności ruchowej czy regulacji poczucia głodu i sytości. Wpływa również na procesy metabolizmu węglowodanów i lipidów.
Receptory układu rozlokowane są m.in. w ośrodkowym układzie nerwowym, neuronach unerwiających jelita czy komórkach mięśniowych, które znajdują się w naczyniach mózgowych. Związki z tej grupy mają też zdolność oddziaływania z innymi przekaźnikami i układami w organizmie, dlatego też ich działanie jest tak wielokierunkowe. Obecnie prowadzi się wiele badań w celu wyizolowania pojedynczych składników kanabinoidów i dokładnego określania ich funkcji tak, żeby mogły być bezpiecznie używane w sprecyzowanych przypadkach.
Sprawdź też, jak przygotować domowy krem z olejkiem CBD.
Układ endokanabinoidowy jest wrażliwy zarówno na działanie kanabinoidów wytwarzanych w ludzkim organizmie, jak i na związki wprowadzane z zewnątrz (kanabinoidy z konopi czy syntetyczne analogi). Ze względu na częste działania niepożądane mieszanek związków zawartych w konopiach podjęto szereg prac, które mają wyizolować substancje i mieszanki pozbawione wpływu halucynogennego.
CBD − właściwości
W konopiach oprócz kanabinoidów, które działają psychotycznie, występuje też wiele związków pozbawionych tej właściwości. Są one obiektem wielu badań mających na celu włączenie ich do leczenia różnego rodzaju ciężkich chorób.
Kannabidiol, czyli CBD, to właśnie związek izolowany z konopi, który nie wykazuje efektów psychotycznych. Badania sugerują wręcz, że posiada aktywność przeciwpsychotyczną i łączony z THC może hamować jego działanie psychotyczne. Stawia się też tezę, że ma potencjał do zastosowania w terapiach uzależnień. Badania wskazują, że kannabidiol odznaczają właściwości przeciwdepresyjne, przeciwbólowe, neuroprotekcyjne czy immunomodulujące. W testach na zwierzętach dowiedziono, że kannabidiol może zwiększać przeżywalność komórek mózgowych.
Inne analizy pokazują, że ten związek z konopi ma wpływ na hamowanie powstawania przerzutów nowotworowych. Preparaty z olejem CBD są już stosowane w leczeniu klinicznym ciężkich mioklonicznych padaczek, takich jak zespół Draveta. W związku z tym pokłada się nadzieję na jego szerokie zastosowanie w lecznictwie, m.in. dlatego, że posiada bardzo mało działań niepożądanych. Pozostaje bez wpływu na ciśnienie krwi czy prace serca oraz, jak już wspomniałam, nie ma działania psychotycznego.
Wpływ kanabinoidów na układ nerwowy
Ze względu na rozmieszczenie w strukturach układu nerwowego receptorów, na które działają kanabinoidy oraz wpływu tych substancji na inne mechanizmy w organizmie, kanabinoidy mają bardzo szerokie spektrum działania. W układzie nerwowym związki te wpływają na czynności ruchowe oraz procesy poznawcze i pamięć. To działanie sprawia, że prowadzonych jest wiele badań nad wykorzystaniem związków z grupy kanabinoidów w chorobie Parkinsona, Pląsawicy Huntingtona czy stwardnieniu rozsianym.
Dodatkowo działanie neuroprotekcyjne (ochraniające komórki nerwowe i przedłużające ich żywotność) kannabidiolu może pomóc w zapobieganiu degradacji neuronów, która występuje m.in. w chorobie Parkinsona. Kanabinoidy chronią neurony na wiele sposobów. Ciekawostką jest to, że związki te wykazują charakter antyoksydacyjny i zwalczają wolne rodniki. Zostało to potwierdzone w badaniach na modelach choroby Alzheimera i stwardnieniu rozsianym. W przypadku stosowania kanabinoidów w leczeniu stwardnienia rozsianego dochodzi do łagodzenia napięć mięśniowych, nocnych bóli nóg, nietrzymania moczu w nocy oraz zaburzeń równowagi i pamięci.
W dalszym ciągu jeszcze prowadzone są badania nad szerokim zastosowaniem CBD zarówno u dorosłych, jak i dzieci chorych różnego rodzaju na padaczki. Substancja ta może wzmacniać działanie już stosowanych leków przeciwdrgawkowych, jak i przyczyniać się do bezpośredniego łagodzenia objawów padaczki. Prowadzone są również badania nad wykorzystaniem olejku CBD w leczeniu schorzeń takich jak schizofrenia czy choroba Huntingtona.
Sprawdź też leki i suplementy na układ nerwowy.
CBD w chorobach nowotworowych
Wpływ kanabinoidów na układ nerwowy przejawia się również w działaniu przeciwwymiotnym i uspokajającym. W wielu krajach stosuje się syntetyczne kanabinoidy jako wspomaganie terapii nowotworowej ze względu na ich wpływ na nudności, wymioty i odczuwanie bólu. Są to objawy, które silnie się wiążą z samą chorobą nowotworową, jak i chemioterapią. Hamowanie współtowarzyszących symptomów prowadzi do zwiększenia komfortu pacjenta i lepszego tolerowania leczenia. Związki pobudzają także apetyt, co jest bardzo duże znaczenie u chorych na AIDS.
CBD na ból
Wykorzystywanie związków z tej grupy w hamowaniu bólu jest tematem bardzo szerokim, złożonym i szalenie interesującym. Ze względu na mnogość mechanizmów działania i punktów uchwytu w organizmie mogą one wpływać na odczuwanie bólu na wielu poziomach i często sprawdzać się w bardzo trudnych, nietypowych przypadkach, kiedy powszechnie znane schematy leczenia nie dają zadowalającego efektu. Kanabinoidy są badane zarówno pod kątem łagodzenia bóli nowotworowych, jak i neuropatycznych.
Sprawdź alternatywne formy leczenia bólu: Niefarmakologiczne metody leczenia bólu. Czyli gdy tabletki nie pomagają.
CBD a depresja
Do innych przypadłości wiążących się z nieprawidłowym działaniem układu nerwowego należy depresja. To również bardzo szerokie zagadnienie, na które ma wpływ wiele czynników. Teorii na temat przyczyn powstawania zaburzeń depresyjnych istnieje wiele. I tak samo wiele jest grup leków na to schorzenie. Lekarz dobiera je w zależności od dokładnego obrazu choroby u konkretnego człowieka. Obecnie stosowane leki nie są jednak pozbawione działań ubocznych, które często chory nie może zaakcpetować.
Występują też sytuacje, kiedy chory nie reaguje w pełni na dostępne leki. Dlatego szuka się nowych metod, które lepiej odpowiedzą na potrzeby pacjentów. To doprowadziło do rozwoju badań nad kanabinoidami pod kątem wykorzystywania ich w terapii depresji. Stało się tak m.in. dlatego, że na wystąpienie i przebieg depresji mają wpływ zaburzenia działania układów zależnych, także od endokanabinoidów. Testy te są ciągle w toku, ale wiele z branych pod uwagę związków wykazuje bardzo dobre efekty.
CBD − właściwości obiecujące, wciąż nie do końca poznane
Olej CBD, czyli związek wyekstrahowany (wyodrębiony) z konopi, który nie posiada właściwości psychoaktywnej, zaczyna mieć szerokie zastosowanie zarówno w leczeniu chorób układu nerwowego, jak i innych. Choć już dziś wiemy, że działa wielowymiarowo, badania nad kanabinoidami wciąż prowadzone są na szeroką skalę. Świat medycyny pokłada duże nadzieje w pochodzących z konopi substancjach, nawet w leczeniu chorób nowotworowych.
Źródła:
- Ibeas Bih C.; Chen T.; Nun AV.: Molecular Targets of Cannabidiol in Neurological Disorders. Neurotherapeutics. 2015.
- Benbadi SR.; Sanchez-Ramos J.; Bozorg A.: Medical marijuana in neurology. Expert Rev Neurother. 2014.
- Adamczyk P.; Gołda A.; McCreary A.C.; Filip M.; Przegaliński E.: Activation of endocannabinoid transmission induces antidepressant-like effects in rats. W: Jurnal of Physiology and pharmacology. 2008.
- Kazula A.: Zastosowanie naturalnych kannabinoidów i endokannabinoidów w terapii. W: Postępy farmakoterapii. [nr] 65. 2009
