Paciorkowiec u dziecka – przyczyny, objawy i leczenie. Czy paciorkowiec jest groźny dla dzieci?

21. 5. 2024 · 5 minut czytania

Paciorkowce (streptokoki) to bakterie mogące doprowadzić do zakażenia wielu narządów. Sprawdź, za jakie choroby u dzieci są odpowiedzialne paciorkowce i jakie są ich główne objawy.

Aleksandra Furmańczyk
Aleksandra Furmańczyk
Paciorkowiec u dziecka – przyczyny, objawy i leczenie. Czy paciorkowiec jest groźny dla dzieci?

Paciorkowce (streptokoki) są bakteriami odpowiedzialnymi za wywoływanie szerokiej gamy infekcji – od zapalenia gardła, przez zapalenie płuc i ostre zapalenie ucha środkowego, po sepsę. Sprawdź, skąd się bierze paciorkowiec u dzieci i za jakie choroby może odpowiadać. 

Co to jest paciorkowiec u dzieci?

Paciorkowce, czyli inaczej streptokoki (łac. Streptococcus) to bakterie powszechnie występujące u dzieci. Nie wszystkie paciorkowce są odpowiedzialne za wywoływanie chorób – mogą wchodzić w skład flory bakteryjnej skóry, gardła i jamy ustnej. 

Jakie paciorkowce występują u dzieci? 

  • Tzw. paciorkowce grupy A, np. S. pyogenes (paciorkowiec ropny), który jest odpowiedzialny za zapalenie gardła i migdałków, infekcje skóry i tkanek miękkich (np. róża), bakteriemię, gorączkę reumatoidalną, ostre i kłębuszkowe zapalenie nerek. 
  • Tzw. paciorkowce grupy B, np. S. agalactiae (paciorkowiec bezmleczności, GBS), który wywołuje choroby przede wszystkim u noworodków: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, sepsę, zapalenie płuc i zaburzenia oddychania. 
  • Tzw. pneumokoki, czyli S. pneumoniae (dwoinka zapalenia płuc) wywołujący zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, zapalenie opon mózgowo rdzeniowych i sepsę. 
Co to jest paciorkowiec u dzieci?

Paciorkowiec u dziecka – przyczyny 

Jak dochodzi do zakażenia paciorkowcem u dzieci? Istnieje kilka dróg transmisji bakterii z człowieka na człowieka. Przede wszystkim musi dojść do bliskiego kontaktu z zakażoną osobą lub jej wydzielinami. Bakterie są przenoszone drogą powietrzną, kiedy zakażona osoba kicha lub kaszle. Wówczas małe kropelki wydzieliny dróg z oddechowych, które nie są nawet widoczne gołym okiem, zostają zawieszone w powietrzu i mogą być wdychane. 

  • Bliski kontakt z zakażoną osobą i przedmiotami wokół niej, np. wspólna zabawa, może spowodować, że na chorobotwórcze bakterie znajdą się na dłoniach Twojego dziecka. Stąd mogą przedostać się w okolicę nosa i ust. 
  • U dzieci może też dojść do zakażenia skóry wywołanego paciorkowcami. Do infekcji predysponują mikrourazy (ukłucia, zadrapania), rany i ukąszenia owadów. U niemowląt i noworodków wrotami zakażenia może być pępek. 
  • Nosicielstwo paciorkowca GBS w pochwie kobiet może wiązać się z okołoporodowym zakażeniem noworodka.  
Warto wiedzieć...
Niektóre dzieci są nosicielami streptokoków. Oznacza to, że np. na ich skórze lub na błonie śluzowej jamy ustnej znajdują się bakterie, ale nie wywołują objawów chorobowych. Jeśli dojdzie do zniszczenia ochronnej bariery nabłonka lub skóry, bakterie mogą powodować inwazję i chorobę. 

Paciorkowiec – objawy u dzieci 

Objawy zakażenia paciorkowcem u dzieci zależą od miejsca inwazji, gatunku bakterii i wywoływanej przez nią choroby. 

  • Paciorkowiec w gardle u dziecka powoduje choroby takie jak angina ropna  i szkarlatyna.  
    • Ropna angina to zapalenie gardła i migdałków podniebiennych przebiegające z silnym bólem gardła i bólem podczas połykania. Pojawia się też gorączka u dziecka, zwykle >38℃. Czasem można zaobserwować także ból brzucha, nudności i wymioty.  
    • Szkarlatyna u dziecka charakteryzuje się tymi samymi objawami, co angina, ale w jej przebiegu pojawia się również wysypka.  
  • Paciorkowiec na skórze u dziecka może powodować infekcje, takie jak liszajec, róża i zapalenie tkanki łącznej.  
    • Róża to ostre powierzchowne zapalenie tkanki łącznej, któremu towarzyszy podwyższona temperatura ciała. Zmiany często lokalizują się na kończynach dolnych i mają postać ostrego stanu zapalnego skóry i obrzękiem poszerzającym się obwodowo. Skóra zdrowa jest wyraźnie odgraniczona od chorobowo zmienionej.  
    • Podobne zmiany, ale mniej odgraniczone od skóry zdrowej, występują w zapaleniu tkanki łącznej.  
    • Liszajec umiejscawia się często wokół ust i nosa i ma postać pęcherzyków przechodzących z czasem w żółto-złociste (miodowe) miękkie strupy.   
Paciorkowiec – objawy u dzieci

Paciorkowiec w nosie to najczęściej pneumokoki. Mogą nie wywoływać żadnych objawów lub doprowadzać do tzw.: 

  • Zakażeń nieinwazyjnych: 
    • Zapalenie zatok – ból głowy nasilający się przy pochylaniu, ból zatok, uczucie zatkanego nosa, obrzęk twarzy w okolicach oczu, 
    • Zapalenie ucha środkowego – ból ucha, niedosłuch, wyciek ropy z ucha. 
  • Zakażeń inwazyjnych: 
    • Zapalenie płuc – gorączka, dreszcze, duszność, kaszel, przyspieszony oddech, 
    • Sepsa – początkowo objawy grypopodobne, a następnie dość szybkie pogarszanie się stanu zdrowia. Dziecko staje się apatyczne, niespokojne, drażliwe lub senne, 
    • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – gorączka, dreszcze, wymioty, bóle głowy i sztywność karku, rozdrażnienie lub senność, światłowstręt, przeczulica na dotyk. 

Odmatczyne zakażenie bakterią S. agalactiae może spowodować u noworodka sepsę, zapalenie płuc i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.  

Paciorkowiec u dzieci – leczenie 

Podstawą leczenia zakażeń paciorkowcowych u dzieci jest odpowiednia antybiotykoterapia, która zmniejsza nasilenie objawów, obniża ryzyko powikłań i skraca okres zakaźności. Lek, forma jego podania oraz dawkowanie zostaną ustalone przez lekarza. 

  • Choroby tj. angina, szkarlatyna, zapalenie ucha środkowego i zapalenie zatok mogą być leczone w warunkach domowych. Lekarz dodatkowo zaleci leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, tabletki na ból gardła i preparaty do udrożniania nosa. Zapytaj swojego lekarza o domowe sposoby na ból gardła i oczyszczanie nosa u dzieci. 
  • Ciężki stan dziecka i poważne schorzenia takie jak róża, zapalenie płuc, sepsa i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych są wskazaniem do przyjęcia dziecka do szpitala! 
Paciorkowiec u dziecka – przyczyny

Czy paciorkowiec jest groźny dla dzieci? 

Trudno odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ jest wiele gatunków tej bakterii i wywoływane przez nie choroby różnią się ingerencją w stan ogólny dziecka i w jego zdrowie. Każda nawet z pozoru błaha infekcja, jeśli nie będzie odpowiednio szybko leczona, może się przeobrazić w groźne zakażenie prowadzące do powikłań. 

Największym ryzykiem ciężkiego przebiegu są obarczone zakażenia inwazyjne, czyli sepsa, zapalenie płuc i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Mogą one doprowadzić do trwałych powikłań narządowych, a w niektórych przypadkach nawet do śmierci dziecka. 

Podsumowanie

Zakażenia paciorkowcem to szeroka gama chorób, która może dotknąć wielu układów i narządów, jednakże odpowiednio szybkie i właściwe prowadzone leczenie w większości przypadków doprowadza do szybkiego wyleczenia dziecka. Jeśli u Twojej pociechy stwierdzono infekcję paciorkowcową, stosuj się dokładnie do zaleceń lekarskich dotyczących postępowania medycznego oraz higieny. Reaguj na wszystkie niepokojące Cię objawy i zwróć się po pomoc lekarską, jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko może mieć infekcję paciorkowcową. 

Źródła:

  1. Kawalec W., Grenda R., Kulus M., Pediatria II, wyd.II, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa, 2018
  2. Murray P.R., Rosenthal K.S., Pfaller M.A., Mikrobiologia, wyd. II polskie, Edra Urban & Partner, Wrocław, 2018
  3. Wiercińska M., Paciorkowiec – czym jest i jakie choroby wywołuje?, https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/322942,paciorkowiec-czym-jest-i-jakie-choroby-wywoluje, [dostęp: 29.04.2024 r.] 

    Więcej artykułów na ten temat

    O autorze
    Aleksandra Furmańczyk
    Aleksandra Furmańczyk
    Jestem lekarką w trakcie stażu podyplomowego, który odbywam w 4. Wojskowym Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu. Od lat pasjonuję się tematyką zdrowia i medycyny. Zawodowo będę starała się o wybór specjalizacji zabiegowej. Interesują mnie w szczególności otolaryngologia, chirurgia ogólna oraz chirurgia dziecięca. W wolnym czasie uprawiam jogę i z dużym zapałem powiększam swoją kolekcję roślin doniczkowych.
    Przeczytaj więcej od tego autora
    O autorze
    Aleksandra Furmańczyk
    Aleksandra Furmańczyk
    Jestem lekarką w trakcie stażu podyplomowego, który odbywam w 4. Wojskowym Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu. Od lat pasjonuję się tematyką zdrowia i medycyny. Zawodowo będę starała się o wybór specjalizacji...
    Przeczytaj więcej od tego autora