Wypadanie włosów – kompleksowe podejście trychologiczne do przyczyn, leczenia i profilaktyki

Wypadanie włosów to naturalny element cyklu ich wzrostu. Niestety coraz więcej osób doświadcza ich nadmiernej utraty. Ten problem dotyka nie tylko kobiet, ale coraz częściej także mężczyzn i dzieci. Przyczyny wypadania włosów i łysienia mogą być bardzo różne – od stresu i złej diety, po choroby i uwarunkowania genetyczne. Jak rozpoznać pierwsze objawy, kiedy udać się do specjalisty i jakie są skuteczne sposoby na zatrzymanie wypadania włosów? Odpowiedzi znajdziesz w tym artykule.

Wypadanie włosów – kiedy mówimy o problemie?

O problemie nadmiernej utraty włosów mówimy, gdy pojawia się ona w różnych okresach życia, niezależnie od wieku i płci. U kobiet do wypadania włosów predysponują restrykcje żywieniowe, stres czy nadmierna ilość zabiegów fryzjerskich w połączeniu z nieprawidłową pielęgnacją. Czynnikiem wyzwalającym mogą być również zmiany hormonalne związane z ciążą, okresem okołomenopauzalnym, a także nieprawidłowości w funkcjonowaniu tarczycy. U mężczyzn z kolei najczęściej występuje androgenowy typ łysienia. Jest on wynikiem fizjologicznie podwyższonego poziomu testosteronu i nadwrażliwości mieszków włosowych na jego aktywną formę, jaką jest DHT (dihydrotestosteron).

Kiedy wypadanie włosów jest nadmierne?

Problem nadmiernej utraty włosów jest zauważalny, gdy gęstość włosów na skórze głowy zmniejszy się o 50%. Włosy u człowieka kształtują się już w życiu płodowym, w ilości około 5 milionów mieszków włosowych na całym ciele, z czego około 100 tysięcy na głowie.¹ Wzrost włosa przebiega w trzech fazach: anagenu (aktywny wzrost, 2-7 lat), katagenu (faza przejściowa, 2-4 tygodnie) i telogenu (faza wypadania, 1-3 miesiące). Gdy faza telogenu wydłuża się z różnych przyczyn, wówczas można zauważyć wzmożoną utratę włosów.

Fazy wzrostu włosa

Anagen: Faza aktywnego wzrostu włosa.

Katagen: Faza przejściowa (spoczynkowa), w której włos przygotowuje się do wypadnięcia.

Telogen: Faza wypadania, po której w mieszku włosowym zaczyna rosnąć nowy włos.

Ile włosów wypada w ciągu dnia?

Fizjologicznie tracimy dziennie od 50 do 100 włosów. Gdy ilość wypadających włosów regularnie przekracza tę wartość, wskazuje to na nadmierną utratę włosów i zaburzenia w cyklu ich wzrostu.

Jakie są przyczyny wypadania włosów?

Przyczyny wypadania włosów mogą być spowodowane czynnikami zewnętrznymi, jak i wynikać z wewnętrznej kondycji organizmu.

Czynniki zewnętrzne

Do czynników zewnętrznych wpływających na proces utraty włosów zaliczamy:

• Choroby zapalne skóry głowy: łupież, łuszczyca, łojotokowe zapalenie skóry głowy.
• Nieprawidłowa pielęgnacja: używanie kosmetyków z drażniącymi składnikami (agresywne detergenty, alkohol, konserwanty).
• Agresywna stylizacja: używanie zbyt wysokiej temperatury, mocne czesanie, przedłużanie włosów czy farbowanie niebezpiecznymi substancjami.
• Brak ochrony przed czynnikami atmosferycznymi: słońcem, silnym wiatrem, mrozem i słoną wodą.
• Nieprawidłowa higiena: spanie w mokrych włosach, pocieranie ich szorstkim ręcznikiem.

Czynniki wewnętrzne

Do czynników wewnętrznych wpływających na utratę włosów zaliczamy:

• Niedobory żywieniowe wynikające z nieprawidłowo zbilansowanej diety.
• Nadmierny poziom stresu i związany z nim podniesiony poziom kortyzolu.
• Zaburzenia przewodu pokarmowego, które obniżają wchłanianie substancji odżywczych.
• Zaburzenia hormonalne: problemy z tarczycą, zmiany w okresie okołomenopauzalnym, nadmiar androgenów (np. przy PCOS).
• Przebyte infekcje, zwłaszcza te z wysoką gorączką.
• Zabiegi chirurgiczne i zastosowana narkoza.
• Niski poziom żelaza i ferrytyny (białka magazynującego żelazo).
• Choroby współistniejące: cukrzyca, choroby autoimmunologiczne, zaburzenia pracy wątroby.
• Przyjmowanie niektórych leków: np. beta-blokerów, leków przeciwdepresyjnych, retinoidów, doustnych środków antykoncepcyjnych.

Jak zidentyfikować źródło problemu z wypadaniem włosów?

Aby prawidłowo zdiagnozować przyczynę utraty włosów, warto udać się do specjalisty – trychologa lub dermatologa. Podstawą jest dokładny wywiad dotyczący stanu zdrowia, leków, stylu życia i pielęgnacji. Kluczowym elementem jest badanie trychoskopowe, czyli ocena skóry głowy i włosów za pomocą specjalistycznej kamery w dużym przybliżeniu. Pozwala to postawić diagnozę i zakwalifikować łysienie jako niebliznowaciejące (umożliwiające odrost) lub bliznowaciejące (prowadzące do trwałej utraty włosów).

Główne typy łysienia niebliznowaciejącego:

• Łysienie telogenowe: Najczęstsze, objawia się równomiernym wypadaniem włosów, często wywołane niedoborami, ciążą, chorobami czy stresem.
• Łysienie androgenowe: Najczęstsza przyczyna u mężczyzn, ale występuje też u kobiet. Wywołane nadwrażliwością na dihydrotestosteron (DHT).
• Łysienie plackowate: Nagła utrata włosów w owalnych ogniskach, często na podłożu autoimmunologicznym.
• Grzybica skóry głowy: Choroba zapalna, najczęściej spotykana u dzieci.
• Trychotilomania: Kompulsywne wyrywanie włosów na podłożu emocjonalnym.
• Łysienie trakcyjne: Spowodowane nadmiernym naciąganiem włosów (ciasne upięcia, warkoczyki).

Główne typy łysienia bliznowaciejącego:

• Czołowe łysienie włókniejące: Dotyka głównie kobiet po menopauzie, charakteryzuje się cofaniem linii owłosienia.
• Liszaj płaski mieszkowy: Obejmuje szczyt głowy, prowadząc do zanikowej blizny.

Jakie są nowoczesne metody leczenia wypadania włosów?

Terapie lecznicze powinny być dobrane indywidualnie do problemu pacjenta. Mogą opierać się na suplementacji, zmianie pielęgnacji, leczeniu farmakologicznym lub specjalistycznych zabiegach gabinetowych.

Leczenie farmakologiczne:

• Minoksydyl: Podstawowa substancja stosowana miejscowo lub doustnie w leczeniu łysienia androgenowego, telogenowego i plackowatego.
• Antyandrogeny (np. finasteryd): Stosowane głównie doustnie w leczeniu łysienia androgenowego u mężczyzn. U kobiet stosuje się je w przypadku zaburzeń hormonalnych.
• Kortykosterydy i leki immunosupresyjne: Stosowane w leczeniu łysienia plackowatego i bliznowaciejącego.

Zabiegi gabinetowe:

• Mezoterapia igłowa i mikroigłowa: Podawanie podskórnie substancji stymulujących wzrost, takich jak minoksydyl, dutasteryd, osocze bogatopłytkowe czy peptydy.
• Terapia światłem laserowym LLLT oraz światłem LED: Naświetlanie skóry głowy w celu pobudzenia mieszków włosowych i redukcji stanów zapalnych.
• Przeszczep komórek macierzystych włosów: Mniej inwazyjna metoda polegająca na pobraniu i podaniu własnych komórek macierzystych w obszary objęte łysieniem.
• Przeszczep włosów (np. metodą FUE): Przeniesienie pojedynczych mieszków włosowych z obszarów dawczych w miejsca objęte łysieniem.
• Metody kamuflażu: Mikropigmentacja skóry głowy (imitacja krótko ściętych włosów) lub niechirurgiczne systemy włosów.

Jak zapobiegać wypadaniu włosów?

Jeśli chcesz cieszyć się zdrowymi włosami, przestrzegaj następujących zasad profilaktyki:

Podsumowanie

Nadmierne wypadanie włosów to złożony problem, który może wynikać zarówno z czynników zewnętrznych, jak niewłaściwa pielęgnacja, jak i wewnętrznych, takich jak niedobory żywieniowe, zaburzenia hormonalne czy stres. Kluczem do skutecznego działania jest prawidłowa diagnoza postawiona przez specjalistę, oparta na szczegółowym wywiadzie i badaniu trychoskopowym. Współczesna medycyna oferuje szeroki wachlarz metod leczenia, od farmakoterapii (np. minoksydyl), przez zaawansowane zabiegi gabinetowe, takie jak mezoterapia czy przeszczep włosów, aż po skuteczną profilaktykę opartą na zbilansowanej diecie i odpowiedniej pielęgnacji.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o wypadanie włosów

Źródła:

1. „Hair Loss: Common Causes and Treatment” T. GRANT PHILLIPS, W. PAUL SLOMIANY, ROBERT ALLISON; Am Fam Physician. 2017;96(6):371-378, https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2017/0915/p371.html
2. „Evaluation and diagnosis of the hair loss patient” Thamer Mubki, Lidia Rudnicka, Malgorzata Olszewska, Jerry Shapiro; CONTINUING MEDICAL EDUCATION Volume 71, Issue 3, P415.E1-415.E15, September 2014 https://www.jaad.org/issue/S0190-9622(13)X0021-0
3. „Low-Level Laser (Light) Therapy (LLLT) for Treatment of Hair Loss” Pinar Avci, Gaurav K Gupta, Jason Clark, Norbert Wikonkal, Michael R Hamblin; Lasers Surg Med. 2013 Aug 23;46(2):144–151 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3944668/#T1
4. „Red and Green LED Light Therapy: A Comparative Study in Androgenetic Alopecia” Jiratchaya Tantiyavarong, Sasin Charoensuksira, Jitlada Meephansan, Sirashat Hanvivattanakul, Yossawat Rayanasukha, Thitikorn Boonkoom, Kittipong Tantisantisom; Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine. Volume 40, Issue 6, November 2024, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/phpp.13004
5. „New Treatments for Hair Loss” S. Vañó-Galván, F. Camacho; Actas Dermo-Sifiliográficas Vol. 108. Núm. 3., P. 221-228 (april 2017), https://www.actasdermo.org/es-new-treatments-for-hair-loss-articulo-S157821901730032X
6. „Systematic review of mesotherapy: a novel avenue for the treatment of hair loss” Aditya K. Gupta, Shruthi Polla Ravi, Tong Wang, Mesbah Talukder, Michela Starace, Bianca Maria Piraccini; Jounar of Dermatological Treatment, Volume 34, 2023 – Issue 1, https://www.tandfonline.com/doi/10.1080/09546634.2023.2245084?url_ver=Z39.88-2003&rfr_id=ori:rid:crossref.org&rfr_dat=cr_pub%20%200pubmed#abstract
7. „Oral minoxidil treatment for hair loss: A review of efficacy and safety” Michael Randolph, Antonella Tosti; Journal of the American Academy of Dermatology JAAD, Volume 84, Issue 3 P737-746 March 2021, https://www.jaad.org/article/S0190-9622(20)32109-5/abstract
8. „Approach to the patient with hair loss” Kaelynn Wirkman, Melissa Piliang; Continuing Medical Education, Volume 89, Issue 2, Supplement, S3-S8, August 2023, https://www.jaad.org/article/S0190-9622(23)00979-9/fulltext
9. „Atlas Trichoskopii. Dermatoskopia w chorobach włosów i skóry owłosionej” Lidia Rudnicka, Małgorzata Olszewska, Adriana Rakowska; Tom II ISBN 978-83-7563-294-1