Szczepionka 5 w 1: skład, refundacja, schemat dawkowania i różnice z 6 w 1

Wybór odpowiednich preparatów do realizacji obowiązkowego Programu Szczepień Ochronnych to jedna z pierwszych ważnych decyzji zdrowotnych, przed którymi stają rodzice noworodka. Dużym zainteresowaniem cieszy się szczepionka 5 w 1, należąca do grupy preparatów skojarzonych. Rozwiązanie to jest chętnie wybierane przez opiekunów, ponieważ pozwala ograniczyć liczbę wkłuć, a tym samym stres i ból u malucha, a także ze względu na zasady finansowania: dla części dzieci preparat ten jest w pełni bezpłatny. W artykule wyjaśniamy, jak działa szczepienie 5 w 1, komu przysługuje refundacja oraz jak wygląda harmonogram jego podawania.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest szczepionka 5 w 1 i przed jakimi pięcioma chorobami chroni,
• komu przysługuje bezpłatna szczepionka 5 w 1 w ramach finansowania publicznego,
• jak wygląda schemat dawkowania w pierwszym i drugim roku życia dziecka,
• czym różni się szczepionka 5 w 1 od preparatu 6 w 1,
• jakie działania niepożądane mogą wystąpić po iniekcji i kiedy udać się do lekarza.

Czym jest szczepionka 5 w 1 i przed czym chroni?

Szczepionka 5 w 1 (oznaczana DTaP-IPV-Hib) to preparat skojarzony, który w jednej strzykawce łączy antygeny uodparniające przeciw pięciu chorobom zakaźnym wieku dziecięcego:

• błonicy,
• tężcowi,
• krztuścowi (w bezkomórkowej postaci – aP),
• poliomyelitis (IPV),
• inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b (Hib), wywołującym m.in. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i nagłośni.

Główną korzyścią ze stosowania tego preparatu jest ograniczenie liczby bolesnych ukłuć u niemowlęcia: zamiast trzech oddzielnych zastrzyków podczas jednej wizyty, dziecko otrzymuje tylko jedno wkłucie, co ogranicza poziom stresu zarówno u malucha, jak i u rodziców. Dodatkowo bezkomórkowy komponent krztuśca wykazuje znacznie mniejszą reaktogenność niż tradycyjna szczepionka pełnokomórkowa.

Komu przysługuje bezpłatnie szczepionka 5 w 1?

W ramach publicznego Programu Szczepień Ochronnych podstawowe szczepienia są bezpłatne, jednak przy użyciu tradycyjnych preparatów podawanych w kilku oddzielnych iniekcjach. Szczepionka 5 w 1 jest w całości finansowana z budżetu państwa wyłącznie dla ściśle określonych grup ryzyka:

• Dzieci z trwałymi lub czasowymi przeciwwskazaniami do szczepionki z pełnokomórkowym krztuścem (DTwP): dotyczy to przede wszystkim dzieci ze stwierdzonymi chorobami neurologicznymi (np. encefalopatią, postępującymi wadami OUN) lub u których po wcześniejszej dawce DTwP wystąpił ciężki Niepożądany Odczyn Poszczepienny.
• Wcześniaków urodzonych przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży: ze względu na niedojrzałość układu nerwowego i oddechowego.
• Noworodków z niską masą urodzeniową poniżej 2500 g: niezależnie od tego, w którym tygodniu ciąży odbył się poród.

Kwalifikacji do bezpłatnego szczepienia dokonuje lekarz pediatra na podstawie karty uodpornienia lub dokumentacji ze szpitala.

Sprawdź popularne kategorie

Ile kosztuje szczepionka 5 w 1, jeśli nie przysługuje refundacja?

Rodzice dzieci, które nie spełniają powyższych kryteriów medycznych, mogą zdecydować się na zakup preparatu na własny koszt. W takiej sytuacji lekarz pediatra wystawia receptę na szczepionkę skojarzoną, którą realizuje się w aptece ogólnodostępnej.

Koszt preparatu zależy od producenta danej szczepionki oraz marży konkretnej apteki. Zakup komercyjny wiąże się z wydatkiem na każdą dawkę przewidzianą w cyklu uodpornienia. Warto pamiętać, że zakupioną w aptece szczepionkę należy transportować do przychodni w specjalnej torbie termoizolacyjnej (aby utrzymać zalecaną temperaturę przechowywania w przedziale od 2°C do 8°C).

Harmonogram dawkowania szczepionki 5 w 1

Realizacja szczepienia preparatem 5 w 1 wymaga podania pełnego cyklu, aby zapewnić trwałą pamięć immunologiczną.

Podstawowy schemat dawkowania prezentuje się następująco:

• 2. miesiąc życia: pierwsza dawka,
• 3.–4. miesiąc życia: druga dawka,
• 5.–6. miesiąc życia: trzecia dawka,
• 16.–18. miesiąc życia (2. rok życia): dawka uzupełniająca (przypominająca).

Szczegółowe terminy podania, minimalne odstępy między dawkami oraz ewentualne modyfikacje wynikają z aktualnego Programu Szczepień Ochronnych (PSO), który każdego roku ogłaszany jest przez Główny Inspektorat Sanitarny. Lekarz kwalifikujący w indywidualnych przypadkach może zadecydować o modyfikacji ogólnych wytycznych.

Warto również pamiętać, że rozpoczęty cykl szczepienia należy w miarę możliwości realizować tą samą szczepionką. Nie zaleca się przechodzenia po jednej dawce 5 w 1 na tradycyjne szczepionki pojedyncze (lub odwrotnie), ponieważ preparaty te różnią się budową antygenów, w tym rodzajem antygenu krztuśca. Zmiana preparatu w trakcie schematu jest dopuszczalna jedynie w wyjątkowych okolicznościach, takich jak wystąpienie przeciwwskazań medycznych lub całkowity brak danego produktu na rynku.

Przeczytaj, jakie szczepienia ochronne u dzieci są zalecane.

Szczepionka 5 w 1 czy 6 w 1: najważniejsze różnice

Podstawowa różnica między tymi preparatami sprowadza się do liczby zawartych antygenów:

• szczepionka 5 w 1 chroni przed 5 chorobami: błonicą, tężcem, krztuścem, polio i Hib.
• szczepionka 6 w 1 zawiera wszystkie te same składniki, a dodatkowo komponent przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B).

Wybór wariantu 6 w 1 bywa preferowany przez rodziców, którzy chcą wyeliminować konieczność osobnego kłucia przeciw WZW B w kolejnych miesiącach życia dziecka lub w sytuacji, gdy z różnych względów schemat przeciw WZW B wymaga kontynuacji bez rozbijania na oddzielne preparaty.

Szczepionka 5 w 1: możliwe działania niepożądane

Dzięki obecności bezkomórkowego komponentu krztuśca szczepionka 5 w 1 charakteryzuje się bardzo dobrym profilem tolerancji. Ewentualne odczyny poszczepienne mają najczęściej charakter łagodny, przejściowy i ustępują samoistnie w ciągu 24–48 godzin.

Do typowych, niegroźnych objawów zalicza się:

• zaczerwienienie, tkliwość lub niewielki obrzęk w miejscu wstrzyknięcia,
• stan podgorączkowy lub umiarkowaną gorączkę,
• przejściowy spadek apetytu, senność lub rozdrażnienie.

Konsultacji z lekarzem wymaga gorączka przekraczająca 39°C, która nie reaguje na leki przeciwgorączkowe, pojawienie się wybroczyn na skórze, wiotkość dziecka, drgawki lub trudny do ukojenia, piskliwy płacz trwający bez przerwy ponad 3 godziny.

FAQ: często zadawane pytania

Co jeszcze warto wiedzieć o szczepionce 5 w 1?

Podsumowanie

Szczepionka 5 w 1 to rozwiązanie, które pozwala uodpornić niemowlę przeciw pięciu chorobom zakaźnym przy ograniczeniu liczby iniekcji. Dla wcześniaków, dzieci z niską masą urodzeniową oraz maluchów z przeciwwskazaniami neurologicznymi preparat ten dostępny jest bezpłatnie. W pozostałych przypadkach decyzja o zakupie pozostaje w rękach rodziców. 

Źródła: 

1. Realizacja szczepień obowiązkowych, https://szczepienia.pzh.gov.pl/realizacja-szczepien-obowiazkowych/rozklad-2/, [dostęp: 18.09.2026 r.]
2. Jak finansowane są szczepionki przeciw krztuścowi?, https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jak-finansowane-sa-szczepionki-przeciw-krztuscowi/, [dostęp: 18.09.2026 r.]
3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15310591/, [dostęp: 18.09.2026 r.]