Alergia na białka mleka krowiego u niemowlęcia, czyli jaką mieszankę wybrać?

U niemowląt z alergią na białka mleka krowiego, potocznie zwaną „skazą białkową”, które nie są karmione piersią, można rozważyć hydrolizat białek mleka o znacznym stopniu hydrolizy albo hydrolizat białka ryżu. Mieszanka aminokwasowa jest wskazana w ciężkich postaciach alergii lub wtedy, gdy dziecko nie toleruje innych preparatów.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czym jest alergia na białka mleka krowiego (ABMK) zwana przez rodziców „skazą białkową”?
• Jakie objawy mogą sugerować ABMK?
• Jakie mieszanki mlekozastępcze są dostępne dla małych alergików?
• Którą mieszankę rozważa się w pierwszej kolejności?
• Kiedy hydrolizat białek mleka (eHF) może być dobrym wyborem?
• Kiedy hydrolizat białka ryżu (HRF) może być dobrym wyborem?
• Kiedy potrzebna jest mieszanka aminokwasowa AAF?
• Jakie czynniki bierze się pod uwagę przy wyborze mieszanki?
• Kiedy trzeba zachować szczególną ostrożność?

Czym jest ABMK?

Alergia na białka mleka krowiego (ABMK) potocznie nazywana „skazą białkową” lub „uczuleniem na mleko krowie” to nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego na białka zawarte w krowim mleku. Może mieć charakter IgE-zależny, nie-IgE-zależny albo mieszany.

Jakie objawy mogą sugerować ABMK?

Najczęstsze objawy to:

• wymioty
• biegunka
• krwawe stolce
• zaparcia
• pokrzywka
• świąd
• atopowe zapalenie skóry
• obrzęk naczynioruchowy
• świszczący oddech
• przewlekły kaszel
• zatkany nos

Kolka może współwystępować z ABMK, ale sama nie wystarcza do rozpoznania.

Jakie mieszanki mlekozastępcze są dostępne dla małych alergików?

Należy pamiętać, że karmienie piersią jest najlepsze również dla dziecka z ABMK, a jeśli nie jest możliwe, konieczne jest stosowanie odpowiedniego preparatu mlekozastępczego.

W żywieniu niemowląt z ABMK stosuje się:

• hydrolizaty białek mleka o znacznym stopniu hydrolizy (eHF),
• mieszanki aminokwasowe (AAF),
• hydrolizaty białka ryżu (HRF),
• w wybranych sytuacjach mieszanki sojowe.

Specjalistyczny „preparat roślinny dla alergików”, czyli HRF zawiera powstałe w procesie hydrolizy enzymatycznie rozłożone na mniejsze peptydy białko ryżu. Zastosowanie hydrolizy w hydrolizatach białka ryżu wspiera trawienie, wchłanianie i biodostępność składników odżywczych. Preparaty te nie zawierają białek mleka i stanowią alternatywę w sytuacji, gdy u małego alergika istnieje obawa o tolerancję laktozy lub gdy rodzice preferują formułę roślinną.

Którą mieszankę rozważa się w pierwszej kolejności?

DRACMA, czyli kompleksowe wytyczne Światowej Organizacji Alergii (WAO), jako pierwszą opcję wskazuje:

• eHF
• HRF

Jako kolejną opcję:

• AAF

Jako dalszą opcję, w wybranych przypadkach:

• mieszankę sojową

Przy wyborze mieszanki dla niemowlęcia rodzice i lekarze mogą brać pod uwagę nie tylko wskazania medyczne, ale także jej akceptowalność.

Mieszanki sojowe nie powinny być stosowane w leczeniu ABMK u niemowląt < 6. m.ż.; dodatkowo u części rodziców nadal budzą obawy związane z obecnością fitoestrogenów, mimo że dostępne dane naukowe nie potwierdzają, aby stanowiło to istotny problem.

Kiedy hydrolizat białek mleka (eHF) może być dobrym wyborem?

eHF to pierwsza opcja w wielu przypadkach łagodnej lub umiarkowanej ABMK.

Może być odpowiedni, gdy:

• objawy ABMK są łagodne lub umiarkowane
• nie ma wskazań do zastosowania AAF
• dziecko toleruje preparat eHF
• dziecko akceptuje jego smak

Wybierając eHF, warto zwrócić uwagę nie tylko na jego skład, m.in. obecność modulatora mikrobioty, ale też na smak preparatu. Jeśli produkt jest smaczny, łatwiej podawać go małemu alergikowi i trzymać się zaleceń.

Kiedy hydrolizat białka ryżu (HRF) może być dobrym wyborem?

Hydrolizat białka ryżu może być rozważany jako alternatywa dla eHF.

HRF może być korzystny, gdy:

• rodzice preferują preparat bez białek zwierzęcych
• potrzebna jest roślinna alternatywa kompletna odżywczo
• dziecko nie akceptuje smaku eHF

Kiedy potrzebna jest mieszanka aminokwasowa (AAF)?

Mieszanka aminokwasowa jest szczególnie istotna wtedy, gdy:

• objawy są ciężkie
• dziecko nie odpowiada na eHF
• występują istotne zaburzenia stanu odżywienia
• sytuacja kliniczna wymaga preparatu elementarnego

Jakie czynniki bierze się pod uwagę przy wyborze mieszanki?

Dobór preparatu powinien uwzględniać:

• ciężkość objawów
• wiek dziecka
• tolerancję mieszanki
• smak i akceptację preparatu
• doświadczenie lekarza
• preferencje opiekunów, ale nie kosztem bezpieczeństwa

Kiedy trzeba zachować szczególną ostrożność?

Dostępne dane kliniczne dotyczące hydrolizatów białka ryżu wspierają ich stosowanie w postępowaniu w ABMK, co znajduje odzwierciedlenie w wytycznych dotyczących ABMK. Ich zastosowanie jest jednak ograniczone w przypadku specyficznych grup pacjentów, takich jak dzieci z ciężką alergią, z anafilaksją, zaburzeniami wzrastania, zespołem zapalenia jelit indukowanym białkami pokarmowymi (FPIES) czy eozynofilowym zapaleniem przełyku (EoE).

Podsumowanie

Podsumowując, przegląd aktualnych wytycznych pokazuje, że nie istnieje jeden uniwersalny schemat żywienia dla wszystkich niemowląt z ABMK. Dobór mieszanki powinien uwzględniać ciężkość objawów, wiek dziecka oraz tolerancję preparatu. Choć hydrolizaty białek mleka o znacznym stopniu hydrolizy nadal pozostają podstawową opcją, coraz częściej podkreśla się rolę hydrolizatów białka ryżu jako równoważnej alternatywy.

FAQ

Źródła:

1. Al-Beltagi M. i in. Cow milk protein allergy mimics in infancy. World J Clin Pediatr. 2025 Sep 9;14(3):103788.
2. Salvatore S. i in. Cow's Milk Allergy or Gastroesophageal Reflux Disease-Can We Solve the Dilemma in Infants? Nutrients. 2021;13:297.
3. Fiocchi A. i in. Cow's milk allergy: towards an update of DRACMA guidelines. World Allergy Organ J. 2016 Nov 15;9(1):35.
4. Bognanni A. i in. World Allergy Organization (WAO) Diagnosis and Rationale for Action against Cow's Milk Allergy (DRACMA) guideline update - XII - Recommendations on milk formula supplements with and without probiotics for infants and toddlers with CMA. World Allergy Organ J. 2024 Mar 26;17(4):100888.