Co jeść i pić przy biegunce? Przykładowy jadłospis przy rozwolnieniu

Biegunka to kłopotliwa dolegliwość, która wpływa bezpośrednio na to, co jemy na co dzień. Jej obecność wyklucza wiele produktów. Co jest dozwolone, a czego trzeba się wystrzegać? W artykule podpowiadamy, co może zawierać przykładowy jadłospis przy biegunce.

Jaka dieta przy biegunce?

Dieta w przypadku biegunki powinna dążyć do przywrócenia homeostazy w obrębie jelit, jak i całego organizmu. Należy skupić się przede wszystkim na wyrównaniu zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, które są szczególnie niebezpieczne u małych dzieci i osób starszych.

Dodatkowo dieta w przypadku biegunki ma na celu:

• zmniejszenie częstotliwości wypróżnień,
• poprawę konsystencji stolca,
• złagodzenie innych objawów towarzyszących biegunce,
• zapobieganie odwodnieniu i niedożywieniu.

Dietę na rozwolnienie stosuje się w łagodzeniu:

• biegunki podróżnych, 
• objawów pokarmowych grypy żołądkowej,
• zatrucia pokarmowego obejmującego wymioty.

Jakie są inne sposoby leczenia biegunki oprócz diety?

Na leczenie rozwolnienia składa się stosowanie:

• preparatów na biegunkę z loperamidem,
• probiotyków,
• elektrolitów.

Lekkostrawna dieta przy rozwolnieniu, czyli jaka?

Dieta łatwostrawna to element leczenia biegunki. W jej łagodzeniu stosuje się dietę płynną, a także dietę BRAT, która obejmuje:

• B-banany (niedojrzałe),
• R-ryż,
• A-apple, czyli jabłko (gotowane lub pieczone),
• T-tost.

Innym przykładem jest dieta FODMAP o niskiej zawartości fermentujących oligo-, di- i monosacharydów.

Zobacz również, jak wygląda dieta przy jelitówce.

Sprawdź popularne kategorie

Co jeść przy biegunce?

Podczas biegunki można jeść kilka grup produktów, które powinny wykazywać działanie zapierające, zatem wspomagające zagęszczenie stolca.

Jakie owoce przy biegunce?

Podstawowym owocem do stosowania w biegunce są jabłka, np. gotowane lub pieczone (jak w diecie BRAT), ale również mus jabłkowy. Pomocne są również niedojrzałe banany i jagody.

Jakie warzywa przy biegunce?

Z warzyw można przygotować zupę. Jedną z nich jest marchwianka, a także zupa z dyni. W jadłospisie dobrze sprawdzi się również gotowana cukinia i kabaczki.

Warzywa i owoce stosowane w biegunce zawierają tzw. pektyny, które:

• pomagają wiązać wodę,
• pochłaniają toksyny,
• poprawiają konsystencję stolca,
• działają osłaniająco i antyperystaltycznie.

Inne lekkostrawne jedzenie przy biegunce

Oprócz warzyw i owoców podczas biegunki pomocne mogą być następujące produkty zapierające:

• produkty skrobiowe, np. kleiki ryżowe i gotowany ryż, drobne kasze, ziemniaki i mąka ziemniaczana, sucharki, precle, krakersy,
• chudy rosół z rozdrobnionym białym mięsem,
• chude produkty białkowe, np. jaja, sery twarogowe, jogurt.

Jednocześnie dieta przy rozwolnieniu powinna być dość energetyczna, ponieważ w czasie biegunki wchłanianie kalorii jest zmniejszone do 60-80%.

Jak przygotowywać potrawy przy biegunce?

Preferowana jest obróbka termiczna, taka jak gotowanie (w wodzie lub na parze) i pieczenie. Zaleca się unikanie smażenia.

Czego nie jeść przy biegunce?

W diecie przeciwbiegunkowej należy unikać produktów, które mogą nasilić przebieg i czas trwania rozwolnienia. 

Co należy wyeliminować z diety? Są to produkty:

• zawierające dwucukry i cukry proste, np. miód, dżemy wysokosłodzone, słodycze, 
• wzdymające, np. kapusta, cebula, rośliny strączkowe, czosnek, grzyby,
• mleczne w przypadku nietolerancji laktozy,
• bogate w substancje słodzące z tzw. poliolami, np. sorbitolem i erytrytolem,
• potrawy tłuste i smażone, a także pikantne.

Co pić przy biegunce?

W biegunce należy podawać DPN, czyli doustne płyny nawadniające, które:

• mają określoną osmolarność, 
• zawierają elektrolity, np. sód, potas, chlorki,
• mają w składzie glukozę, która wzmaga absorpcję sodu i wody.

Pomocne mogą być również inne płyny, np.:

• zawierające garbniki (mocna herbata, napary z czarnych jagód, kakao naturalne na wodzie),
• kompot jabłkowy niesłodzony,
• lekkie i posolone zupy,
• domowe elektrolity (0,9 g soli kuchennej, 4 g cukru, 200 ml przegotowanej wody).

Czego nie pić przy biegunce?

W biegunce należy wstrzymać się od:

• słodzonych soków owocowych,
• napojów gazowanych typu coca-cola z dużą ilością cukrów,
• alkoholu,
• produktów z kofeiną, np. kawy i energetyków.

Co zawiera przykładowy jadłospis przy biegunce?

Jadłospis przy rozwolnieniu powinien opierać się na produktach zapierających, wiążących wodę i wspierających prawidłowy rytm wypróżnień. Kluczowym elementem jest odpowiednie nawodnienie, które można zapewnić dzięki elektrolitom. Warto unikać produktów, które mogą nasilić i wydłużyć trwanie biegunki.

Źródła:

1. Biegunka – zalecenia i jadłospis, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/choroby-ukladu-pokarmowego/biegunka-zalecenia-i-jadlospis2/ [dostęp 04.06.2025]
2. Ciborowska H, Ciborowski A, Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa, 2021, wyd.5, ISBN 978-83-200-6537-4
3. Dieta zmniejszająca biegunkę, Materiały pomocnicze dla personelu medycznego oraz dla pacjenta, Wszechnica ROCHE, PL/ONCO/1811/0090a(1), https://assets.roche.com/f/173972/x/054db5f67d/dieta-biegunka.pdf [dostęp 04.06.2025]
4. Grzymisławki M, Dietetyka kliniczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2019, ISBN 978-83-200-5679-2
5. O'Brien L, Wall CL, Wilkinson TJ, Gearry RB. What Are the Pearls and Pitfalls of the Dietary Management for Chronic Diarrhoea?. Nutrients. 2021;13(5):1393. Published 2021 Apr 21. doi:10.3390/nu13051393
6. Ostrowska L, Dietetyka. Kompendium, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa, 2020, ISBN 978-83-200-6183-3
7. Steffen R, Gyr K. Diet in the treatment of diarrhea: from tradition to evidence. Clin Infect Dis. 2004;39(4):472-473. doi:10.1086/422328