Haluksy − jak rozpoznać bolesny, koślawy paluch?

Paluch koślawy, zwany także haluksem, to stosunkowo częsta deformacja w obrębie stopy. Stanowi nie tylko defekt kosmetyczny, ale przede wszystkim może powodować uciążliwe dolegliwości bólowe, utrudniać dobranie obuwia, a nawet zaburzać codzienne funkcjonowanie i aktywność fizyczną. Jak wygląda paluch koślawy i jakie są sposoby jego leczenia?

Haluksy − co to takiego?

Haluks, czyli paluch koślawy to zniekształcenie stopy na poziomie pierwszego stawu śródstopno-paliczkowego, czyli po prostu tam, gdzie zaczyna się paluch.

Deformacja następuje pod wpływem różnych czynników. Najczęściej dotyczy osób, które mają predyspozycje genetyczne. Haluksy mogą także tworzyć się przez noszenie nieodpowiedniego obuwia, czy przez inne nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu stopy.

Sprawdź też produkty podologiczne.

Z biegiem czasu i stopniową zmianą ustawienia kości, rosnącym, niefizjologicznym napięciem i zaburzoną pracą mięśniową deformacja narasta. Dochodzi także do zmian w torebce stawowej, a jako że w organizmie nic nie funkcjonuje bez wpływu na inne jego elementy − sąsiednie fragmenty stopy również ulegają zniekształceniom. Jest to więc zniekształcenie złożone i dynamiczne − deformacja zmienia się z upływem czasu.

Haluksy to jedne z częstszych zniekształceń w obrębie stóp i często stanowią poważny problem dla pacjenta.

Haluksy − objawy

Objawy haluksa obejmują zmiany widoczne gołym okiem, czyli deformację stopy (koślawe ustawienie palucha, czyli w stronę innych palców i szpotawe ustawienie I kości śródstopia) i subiektywne dolegliwości bólowe.

Na podeszwie stopy mogą tworzyć się bolesne odciski, modzele i nagniotki. Jeśli paluch zachodzi na drugi palec stopy − może powodować dolegliwości w jego obrębie. Przewlekły stan zapalny manifestuje się zaczerwienieniem, obrzękiem, uciepleniem i bólem w okolicach stawu śródstopno-paliczkowego.

Sprawdź też, skąd bierze się ból palców u nóg.

Z upływem czasu i narastającymi zwyrodnieniami, dochodzi do ograniczenia ruchomości i dolegliwości bólowych także w innych obszarach stopy. Ból może utrudniać lub niemal uniemożliwiać normalne funkcjonowanie i aktywność fizyczną, a deformacja kształtu stopy − sprawiać duże trudności w doborze wygodnego obuwia.

Haluksy − zapobieganie

Jak zapobiegać ha luksom? W związku z tym, że powstanie palucha koślawego jest złożone i ciężko jednoznacznie podać przyczynę − także zapobieganie zniekształceniu nie jest kwestią oczywistą.

Warto nosić wygodne i odpowiednio dobrane obuwie już od najmłodszych lat. Buty na obcasie i o wąskim czubku będą sprzyjać powstawaniu deformacji. Jeśli borykasz się z innymi, stwierdzonymi nieprawidłowościami w obrębie stóp lub nawet innych części układu ruchu (np. miednicy) − wskazane byłoby zadbać o prawidłowe zaopatrzenie tych problemów − np. fizjoterapię. Pomyśl również o regularnej aktywności fizycznej i zdrowym stylu życia. Niestety na pewne czynniki nie jesteś w stanie wywrzeć wpływu − płeć (haluksy częściej dotyczą kobiet) i czynniki genetyczne pozostają poza zasięgiem Twoich działań.

Sprawdź też produkty wspomagające zdrowy styl życia.

Haluksy − leczenie

Leczenie schorzenia obejmuje działania nieoperacyjne i operacyjne.

Haluksy − leczenie nieoperacyjne

To przede wszystkim fizjoterapia i rehabilitacja.

Terapia manualna

Koncentruje się na poprawie funkcji mięśni, przywróceniu równowagi i polepszeniu ruchomości. Warto posłuchać rad fizjoterapeutów, dotyczących prawidłowego chodu i obciążania stopy. Przydatne może okazać się plastrowanie, żeby skorygować złe ustawienie palucha. Ćwiczenia korekcyjne mogą pomóc zredukować napięcia i wzmocnić osłabione grupy mięśniowe.

Fizykoterapia

To np. przezskórna elektryczna stymulacja nerwów TENS, laseroterapia, ultradźwięki ma zmniejszyć dolegliwości bólowe, ograniczyć procesy zapalne, rozluźnić i aktywację procesów gojenia. Haluksy mogą wymagać dobrania odpowiedniego obuwia ortopedycznego i zastosowania indywidualnie dostosowanych wkładek lub ortez.

Haluksy − leczenie operacyjne

Niestety próby leczenia zachowawczego paluchów koślawych mogą okazać się nieskuteczne. Najważniejszym czynnikiem, który przemawia za leczeniem operacyjnym, jest ból. Na 2. miejscu − trudności z dobraniem obuwia. Kwalifikacja do zabiegu opiera się na szczegółowym wywiadzie, dogłębnym badaniu klinicznym i badaniach obrazowym. Dobór konkretnej techniki operacyjnej zależy od wielu czynników, a przebieg operacji dostosowuje się indywidualnie do konkretnego przypadku pacjenta.

W okresie pooperacyjnym istotna jest rola fizjoterapii i usprawnianie chorego pod okiem wykwalifikowanego personelu. Warto pamiętać, że zabieg operacyjny nie zapewnia całkowitego zniesienia dolegliwości i nie gwarantuje powrotu do pełnej aktywności. 

Źródła:

1. H. E. Hensl, A. K. Sands, Paluch koślawy

2. M. Napiontek,  Paluch koślawy − od etiologii do leczenia, uwagi praktyczne

3.  L. Piejko, A. Nawrat- Szołtysik, A. Polak, D. Grzybowska-Ganszczyk, Zastosowanie fizjoterapii w leczeniu paluchów koślawych