"Jedynaku, breaking news!", czyli jak powiedzieć dziecku o rodzeństwie

6. 12. 2018 · Magdalena Mossakowska · 6 minut czytania
"Jedynaku, breaking news!", czyli jak powiedzieć dziecku o rodzeństwie

Radość i ekscytacja – takie emocje towarzyszą małżonkom na wieść o kolejnej ciąży. Jednak to, co cieszy rodziców, może być źródłem wielu obaw dla pierwszego dziecka. Jak przeprowadzić dziecko przez trudny okres zmian, żeby zrozumiało, że nie tylko nie straci miłości i uwagi rodziców, a pozyska jeszcze jedną osobę do kochania? Zobacz, jak powiedzieć dziecku o nowym rodzeństwie.

Jak powiedzieć o ciąży pierwszemu dziecku?

Moment poinformowania dziecka o rodzeństwie jest bardzo ważny i jeśli tylko poświęcisz wcześniej kilka chwil na zastanowienie się, jaka forma przekazu będzie najlepsza akurat dla Twojej pociechy, to możesz sobie i jemu zaoszczędzić wielu zmartwień. Radosna, z Twojego punktu widzenia, perspektywa kolejnego dziecka może być przerażająca dla obecnego na 2 płaszczyznach.

Po pierwsze: informujesz go o sytuacji, której najpewniej nie rozumie, tj.: jak niemowlę mieści się w tak małym brzuchu? Jak tam trafiło? Czemu pojawi się akurat w Waszym domu? Jak to wpłynie na Wasze dotychczasowe życie? Dzieci potrzebują rutyny i przewidywalności, żeby czuć się bezpiecznie, a Ty zapowiadasz coś, co wywróci dotychczasowy porządek do góry nogami – to budzi niepokój u smyka.

Po drugie: w dalszej części rozmowy starasz się przybliżyć malcowi, że taki noworodek jest całkowicie zależny od rodziców i wymaga stałej opieki – z tego komunikatu dziecko zrozumie, że ktoś będzie chciał ukraść mu rodziców i straci ich zainteresowanie, czyli miłość. Dlatego skup się na obu aspektach – zapewnieniu poczucia bezpieczeństwa i miłości.

chłopiec dotykający brzuch ciężarnej matki

Emocje dziecka na wieść o rodzeństwie i możliwe reakcje to temat tak obszerny, że trzeba by poświęcić temu osobny artykuł. Wystarczy, że przytoczę krążącą wśród doświadczonych mam historyjkę, która ma zilustrować, jak wielkim przeżyciem dla jedynaka jest informacja o braciszku lub siostrzyczce. Wyobraź sobie sytuację, kiedy to Twój mąż przyprowadza pewnego dnia kobietę i mówi Ci, że to jego druga żona, którą kocha na równi z Tobą i od dziś zamieszka z Wami. Dorzuci jeszcze, jak jest wspaniała i w ogóle ochy i achy! Co więcej, powinnaś oddać jej część swoich ubrań i pokój. Przerażające, prawda?

Kiedy powiedzieć dziecku o ciąży?

Z opowieści moich koleżanek, które tę rozmowę mają za sobą, wynika, że lepiej się nie spieszyć z informowaniem dziecka o rodzeństwie. Czas dla maluszków jest dla pojęciem abstrakcyjnym, dlatego jeżeli wystartujesz z nowiną od pierwszych tygodni ciąży, gwarantujesz sobie codzienne pytania o to, kiedy pojawi się w końcu małe niemowlę. Po kilku dniach, sama zaczniesz odliczać dni do porodu, tylko po to, żeby te pytania w końcu się skończyły. Decyzja o terminie podzielenia się nowiną zależy od temperamentu dziecka. Sama wyczujesz, czy Twoja pociecha będzie potrzebowała dłużej oswoić się z informacją − poznasz to po dotychczasowych reakcjach dziecka na spontaniczne wydarzenia. Starsze dziecko szybko zauważy Twój rosnący brzuszek i samo zacznie pytać .

dziewczynka trzymająca brzuch matki

Zwykle wymienia się 6. miesiąc, jako odpowiedni czas na rozpoczęcie rozmowy. W tym okresie brzuszek jest już wyraźnie widoczny, nie możesz wykonywać wielu czynności i nie powinnaś też nosić starszego dziecka na rękach. W tym okresie zaczyna się też organizować przestrzeń w domu pod kątem nowego członka rodziny: pojawią się nowe meble, ubranka. To wszystko będzie zaburzać dotychczasowy porządek, w którym żył Twój jedynak, dlatego najlepiej jak najdelikatniej wprowadzić go w nową rzeczywistość, która stanie się też jego udziałem.

Jak przekazać dziecku o ciąży i spodziewanym rodzeństwie?

Zaczynając rozmowę, nie rób założeń. Zdarza się, że rodzice przewidują złą reakcję i podświadomie wybierają taką narrację, która sugeruje dziecku, jaki powinien być jego stosunek do nowej sytuacji. Zdania typu: „Rozumiem, że ta sytuacja może być dla Ciebie trudna”, albo „wiem, że boisz się, że nie będziemy mieć dla Ciebie czasu” tylko podrzucą mu te myśli i staną się zaczątkiem do odczuwania tychże emocji. Małe dziecko nie wie, czego się spodziewać i jak zmieni się jego pozycja w rodzinie, kiedy w domu zamieszka brat lub siostra. Te emocje mogą pojawić się dopiero po tym fakcie.

Dlatego lepiej skupić się przygotowaniu dziecka na towarzystwo przez pozytywne projekcje, czyli opowiadanie, ile radości pojawi się, gdy mały osesek będzie już  domu, np. wspólna zabawa, pokazywanie swoich zabawek, czytanie młodszemu rodzeństwu bajek, pomoc w sprzątaniu wspólnego pokoju, itp.

Polecane sposoby na oswojenie dziecka z informacją o rodzeństwie:

1. Zakup książek o danej tematyce

Na rynku wydawniczym dostępnych jest wiele pozycji, które mogą pomóc w przekazaniu tej fantastycznej wiadomości. Część z nich bezpośrednio nawiązuje do tematu, jak przywitać nowo narodzonego  brata czy siostrę, inne opisują relacje pomiędzy rodzeństwem i ich wspólne historie. Od wieku dziecka zależy, jaką propozycję wybrać. Malec, po takiej lekturze, może zacząć zadawać pytania, albo wręcz zapragnąć rodzeństwa. Wówczas pozostaje utrzymać jego zainteresowanie i rozpościerać przed nim wizję wesołych chwil i wspólnych zabaw.

ciężarna kobieta bawiąca się z dzieckiem

2. Kup dziecku lalkę – niemowlaka

W ten sposób oswoisz szkraba z myślą towarzystwie. Możesz poinformować o nowym członku rodziny, który wielkością będzie przypominał taką lalkę i zaproponować, żeby dziecko się nią zaopiekowało. Wcześniej pokaż i wytłumacz, jak należy zajmować się takim maleństwem: karmić, przebierać, nosić i przytulać. Jeśli Twoja pociecha podłapie zabawę, nie będzie chciała rozstawać się z lalką. Taka zabawa ma wiele zalet: nie tylko sprawi, że gdy prawdziwa siostrzyczka czy braciszek pojawią się w domu, starszak chętnie będzie pomagał w opiece, np. podawał pampersa, zabawiał czy przykrywał kocykiem, ale przede wszystkim będzie mu łatwiej zrozumieć, że rodzice muszą poświęcić mu sporo czasu. Kiedy zamiast się bawić się ze starszym dzieckiem kolejny raz będziesz zmieniać pieluszkę niemowlakowi, Twoje dziecko będzie to pamiętało ze swoich „obowiązków” nad lalką i nie zrobi awantury, albo w tym samym czasie zajmie się swoim zabawkowym niemowlakiem.

3. Rozmowa z dzieckiem

Z kilkuletnim malcem można już śmiało porozmawiać i opisać, z czym będzie się wiązała obecność noworodka w domu. Daj mu szansę na przedstawienie swoich uczuć (a pewniej pomóc w ich nazwaniu) i cierpliwie odpowiadać na wszelkie pytania i wątpliwości, które się pojawią.

Magdalena Mossakowska