Szczepienia w ciąży – które są bezpieczne i zalecane przez lekarzy

Obecne wytyczne medyczne jednoznacznie wskazują, że immunizacja w trakcie ciąży to jeden z najskuteczniejszych sposobów na zapewnienie ochrony zarówno przyszłej mamie, jak i rozwijającemu się maluszkowi. Szczepienia w ciąży pozwalają przekazać dziecku cenne przeciwciała jeszcze w łonie matki, co buduje jego odporność w pierwszych miesiącach życia. Dowiedz się, które preparaty są bezwzględnie zalecane i kiedy najlepiej je przyjąć.

Z tego artykułu dowiesz się:

• które szczepienia dla kobiet w ciąży są zalecane przez polskie i międzynarodowe towarzystwa naukowe,
• w których tygodniach ciąży przyjąć preparaty przeciw krztuścowi, RSV oraz grypie, aby zapewnić dziecku optymalną ochronę,
• jakich szczepionek unikać w ciąży i dlaczego preparaty z „żywymi” drobnoustrojami są przeciwwskazane.

Które szczepienia są zalecane kobietom w ciąży?

Eksperci instytucji medycznych – w tym PZH, PTGiP, PTW oraz PTMR – rekomendują ciężarnym cztery podstawowe szczepienia przeciwko:

• krztuścowi (Tdap), 
• grypie,
• wirusowi RSV,
• COVID-19.

Ich głównym celem jest bierna immunizacja noworodka. Dziecko rodzi się z dojrzałym, ale jeszcze „niedoświadczonym” układem odpornościowym, a zanim przyjmie własne pierwsze dawki szczepionek, chronią je przeciwciała otrzymane od matki przez łożysko. Wszystkie wymienione preparaty zawierają patogeny inaktywowane (zabite), ich fragmenty lub cząsteczki mRNA, co sprawia, że są w pełni bezpieczne dla przebiegu ciąży.

Szczepienie na krztusiec w ciąży – kiedy i dlaczego?

Wykonanie szczepienia na krztusiec w ciąży (preparatem złożonym Tdap przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi) stanowi absolutny standard opieki okołoporodowej. Krztusiec jest niezwykle groźny dla niezaszczepionych noworodków, ponieważ może powodować ciężkie napady dławiącego kaszlu, bezdechy, a nawet niewydolność oddechową.

Najlepsze okno czasowe na to, kiedy szczepienie na krztusiec w ciąży przynosi najwyższą skuteczność, przypada między 27. a 36. tygodniem ciąży, ze szczególnym wskazaniem na początkowy okres tego przedziału. W tym procesie nadrzędną rolę odgrywa tak zwana strategia kokonowa. Po podaniu szczepionki organizm kobiety intensywnie produkuje przeciwciała IgG, które sprawnie przenikają przez łożysko bezpośrednio do krwioobiegu płodu. W efekcie dziecko przychodzi na świat z gotową osłoną immunologiczną, chroniącą je do momentu przyjęcia pierwszych własnych szczepień po ukończeniu 2. miesiąca życia. 

Szczepienie przeciw RSV – najnowsza rekomendacja dla ciężarnych

Pojawienie się szczepionki przeciw wirusowi RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to przełom w profilaktyce chorób układu oddechowego u niemowląt. Wirus RSV jest najczęstszą przyczyną zapalenia oskrzelików i płuc u najmłodszych dzieci, nierzadko prowadzącą do konieczności hospitalizacji.

Szczepionka RSV w ciąży podawana jest jednorazowo, między 32. a 36. tygodniem jej trwania. Przyjęcie preparatu w tym okienku czasowym stymuluje produkcję przeciwciał, które po przejściu przez łożysko zapewniają niemowlęciu bierną ochronę od pierwszego dnia życia aż do około 6. miesiąca, czyli w okresie największego ryzyka ciężkiego przebiegu infekcji RSV.

Sprawdź popularne kategorie

Szczepienie przeciw grypie – dlaczego można je wykonać w dowolnym trymestrze

Rozważając szczepienie na grypę w ciąży, warto pamiętać, że zmiana metabolizmu oraz obciążenie układu krążenia i oddechowego sprawiają, że kobiety ciężarne są znacznie bardziej narażone na powikłania pogrypowe (w tym zapalenie płuc) niż reszta populacji.

Szczepionka inaktywowana (z nieaktywnym wirusem) jest całkowicie bezpieczna i może być podana w dowolnym trymestrze ciąży. Lekarze szczególnie zachęcają do jej przyjęcia w II i III trymestrze oraz przed rozpoczęciem sezonu infekcyjnego (wrzesień–październik). Przyjęcie preparatu chroni mamę przed hospitalizacją, a dziecku zapewnia przeciwciała na pierwsze miesiące po urodzeniu.

Szczepienie przeciw COVID-19 – czy nadal jest zalecane?

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi, szczepienie przeciw COVID-19 jest zalecane kobietom w ciąży. Fizjologiczne zmiany zachodzące w organizmie przyszłej mamy sprawiają, że zachorowanie na ten wirus wiąże się z podwyższonym ryzykiem:

• ciężkiego przebiegu choroby, 
• pojawienia się duszności, 
• konieczności hospitalizacji, 
• powikłań położniczych, takich jak poród przedwczesny.

Stosowane w profilaktyce szczepionki mRNA oraz białkowe charakteryzują się wysokim profilem bezpieczeństwa i mogą być podawane w dowolnym trymestrze ciąży. Lekarze rekomendują przyjmowanie dawek przypominających dostosowanych do wariantów dominujących w danym sezonie, ze szczególnym uwzględnieniem okresu wczesnojesiennego. 

Podobnie jak w przypadku innych szczepień inaktywowanych, przeciwciała wytworzone przez zaszczepioną matkę sprawnie przenikają przez łożysko do krwioobiegu płodu, a po narodzinach są obecne również w mleku kobiecym, co zapewnia maluszkowi osłonę w pierwszych miesiącach życia. Warto dodać, że szczepionkę przeciw COVID-19 można bezpiecznie przyjąć podczas tej samej wizyty medycznej co preparat przeciw grypie, podając je w dwa różne ramiona.

Jakich szczepionek nie podaje się w ciąży?

W ciąży przeciwwskazane są szczepionki „żywe”, czyli zawierające atenuowane (osłabione) wirusy lub bakterie. Istnieje teoretyczne ryzyko, że drobnoustrój mógłby przekroczyć barierę łożyskową i wywołać infekcję u płodu. Zalicza się do nich szczepionki przeciwko:

• odrze, śwince i różyczce (MMR),
• ospie wietrznej,
• gruźlicy (BCG),
• żółtej gorączce (poza wyjątkowymi sytuacjami wyższej konieczności).

Jeśli planujesz powiększenie rodziny, te szczepienia warto uzupełnić na minimum miesiąc przed zakładanym poczęciem.

Czy szczepienia w ciąży są bezpieczne dla dziecka?

Tak, wieloletnie, międzynarodowe badania obejmujące setki tysięcy kobiet w ciąży nie wykazały niepokojących sygnałów dotyczących powikłań położniczych i neonatologicznych.

Zarówno badanie przebiegu ciąży, wskaźniki porodów przedwczesnych, jak i ocena stanu noworodków po urodzeniu (punktacja w skali Apgar, masa urodzeniowa) są porównywalne u kobiet zaszczepionych i niezaszczepionych. Podawanie szczepionek inaktywowanych (Tdap, grypa, RSV) oraz mRNA (COVID-19) nie zwiększa ryzyka wad rozwojowych u dziecka – stymuluje natomiast układ odpornościowy matki do produkcji bezcennych białek ochronnych (przeciwciał).

Sprawdź, jak bezpiecznie wzmocnić odporność w ciąży.

Podsumowanie

Optymalnie dobrane szczepienia dla kobiet w ciąży stanowią jeden z najważniejszych elementów profilaktyki zdrowotnej. Przyjęcie preparatów przeciw krztuścowi (najlepiej w 27–36. t.c.), RSV (w 32–36. t.c.), grypie oraz COVID-19 (w dowolnym trymestrze) chroni kobietę przed ciężkim przebiegiem infekcji i tworzy dla noworodka osłonę immunologiczną na pierwsze miesiące życia. Kalendarz szczepień w ciąży warto omówić ze swoim lekarzem prowadzącym.

Źródła:

1. https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/gdzie-mozna-zrealizowac-szczepienia-ktore-sa-zalecane-kobiecie-w-ciazy/, [dostęp: 27.07.2026 r.]
2. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Polskiego Towarzystwa Wakcynologii oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej dotyczące szczepień kobiet planujących ciążę, ciężarnych oraz karmiących, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2023 tom 8, supl. A, strony A10–A24.
3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38695784/, [dostęp: 27.07.2026 r.]
4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40570349/, [dostęp: 27.07.2026 r.]
5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39088988/, [dostęp: 27.07.2026 r.]
6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40081452/, [dostęp: 27.07.2026 r.]