Małpia ospa - objawy, leczenie. Czy występuje w Polsce?

Ostatnie lata nie rozpieszczają nas, jeżeli chodzi o bezpieczeństwo zdrowotne. Co rusz słyszy się o nowych chorobach, mutacjach patogenów czy przypadkach odrodzenia się niemal zapomnianych schorzeń. Ostatnio świat elektryzują informacje o małpiej ospie i jej rozprzestrzenianiu się na inne kontynenty poza Afryką. Czy jest się czego obawiać? Czy grozi nam kolejna pandemia?

Małpia ospa –  co to? Czy to nowa choroba?

Małpia ospa nie jest nową chorobą. Została po raz pierwszy zidentyfikowana w 1958 r. przez duńskich naukowców u makaków. To choroba odzwierzęca tzw. zoonoza, którą wywołują ortopokswirusy. Na szczęście nie jest tak zaraźliwa, jak koronawirus (o którym więcej można przeczytać w artykule: COVID-19 – objawy, leczenie i profilaktyka) – słabo przenosi się z człowieka na człowieka. Na małpią ospę oprócz ludzi mogą chorować małpy oraz gryzonie. Aby wirus mógł wniknąć do ustroju, potrzebny jest bezpośredni kontakt z wydzieliną sączącą się z pęcherzy zainfekowanej osoby lub zwierzęcia (np. po pogryzieniu lub spożywaniu mięsa chorych zwierząt). Wrota dla infekcji stanowią uszkodzona skóra, drogi oddechowe, spojówki i błony śluzowe. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) najnowsza fala wirusa małpiej ospy rozprzestrzenia się głównie drogą płciową, rzadziej drogą kropelkową.

Małpia ospa a ospa prawdziwa – czym się różnią?

Warto zapamiętać, że małpia ospa nie ma nic wspólnego z ospą wietrzną. Choroby te są wywoływane przez zupełnie inne wirusy. Jedyne, co je łączy, to charakterystyczna wysypka na skórze, która może pozostawić po sobie blizny. Popularna wiatrówka to choroba wieku dziecięcego, o łagodnym przebiegu. Znacznie łatwiej przenosi się z człowieka na człowieka, można się też na nią zaszczepić. Wirus małpiej ospy to łagodniejsza wersja ospy prawdziwej, która została wyeliminowana poprzez powszechne szczepienia w 1980 r.. Naukowcy estymują, że szczepionka przeciwko ospie prawdziwej aż w 85% chroni przed małpia ospą.

Sprawdź też, jak zlikwidować blizny po ospie u dzieci.

Czy występuje małpia ospa w Polsce?

W 2021 r. stwierdzono zwiększoną liczbę zachorowań na małpią ospę w Afryce. W samej Republice Demokratycznej Konga zdiagnozowano aż 3 tysiące chorych. W maju 2022 r. choroba dotarła do Europy i Ameryki Północnej, prawdopodobnie na skutek poluzowania obostrzeń covidowych dotyczących swobodnego przemieszczania się.  Obecnie potwierdzono przypadki w Wielkiej Brytanii, Portugalii, Hiszpanii, Włoszech, Szwecji, Francji, Kanadzie oraz Stanach Zjednoczonych.

Małpia ospa – objawy choroby

Od kontaktu z chorą osobą lub zwierzęciem musi upłynąć od 5 do 21 dni do wystąpienia pierwszych objawów. Symptomy charakterystyczne dla małpiej ospy to:

• ból głowy,
• ból mięśni,
• ból pleców,
• gorączka,
• obrzęk węzłów chłonnych,
• wysypka na twarzy, rękach i nogach,
• zmiany w jamie ustnej, w obrębie spojówkach oraz okolicy narządów płciowych.

Pierwszym objawem zwykle jest gorączka, która utrzymuje się przez okres do 3 dni. Towarzyszą temu silne bóle głowy, mięśni, pleców oraz ogólne osłabienie. Często węzły chłonne są wyraźnie obrzęknięte. Po kilku dniach na skórze chorego pojawiają się charakterystyczne, wypukłe, okrągłe wykwity z płynem, które znikają samoistnie po okresie od 2 do 4 tygodni.

Sprawdź też naturalne sposoby na ból głowy.

Diagnostyka małpiej ospy

Obecnie jedynie test Real Time- PCR jest preferowanym testem laboratoryjnym potwierdzającym lub wykluczających chorobę. Próbki pobiera się z sączących zmian skórnych. Kluczowe w diagnostyce jest różnicowanie małpiej ospy z innymi chorobami przebiegającymi z podobną wysypką – zwykłą ospą, alergią, infekcjami skórnymi czy kiłą.

Sprawdź testy diagnostyczne.

Małpia ospa - leczenie

W większości przypadków stosuje się leczenie objawowe, które polega na obniżaniu wysokiej gorączki, działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym (paracetamol, ibuprofen, maści na bóle mięśni), zapobieganiu odwodnieniu (przyjmowanie dużej ilości płynów i elektrolitów dla dorosłych) oraz odpoczynku. Leki przeciwwirusowe  takie jak cidofovir, brincidofovir, tecovirimat /ST-246 / wykazały skuteczność terapeutyczną w badaniach in vitro na materiale zwierzęcym przeciw wirusom z rodziny Poxviridae. W 2022 r. TACOVIRMAT został oficjalnie zatwierdzony do leczenia małpiej ospy.

Powikłania po małpiej ospie

Niestety małpia ospa może pozostawić po sobie nieestetyczne blizny, które szpecą skórę przez kilka kolejnych lat. Powikłania mogą być również znacznie poważniejsze w skutkach niż defekty estetyczne. Choroba może prowadzić do sepsy, infekcji rogówki (skutkujące nawet ślepotą), zapalenia mózgu czy zapalenia płuc pochodzenia odoskrzelowego.

Profilaktyka?

Wirus nie jest tak zjadliwy jak np. wirus grypy, koronawirus czy HIV. Aby jednak chronić się przed infekcją, należy przestrzegać kilku zasad profilaktyki zdrowotnej:

• bezwzględnie unikać kontaktu z martwymi zwierzętami lub dzikimi zwierzętami,
• nie dotykać przedmiotów, które mogły mieć bezpośredni kontakt z płynem wysączającym się z pęcherzy,
• osoby chore powinny poddać się samoizolacji do momentu wykluczenia możliwości zakażania innych,
• należy unikać przypadkowych kontaktów seksualnych, szczególnie bez zabezpieczenia.

Źródła:

1. https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C92410%2Ceksperci-wirus-ospy-malpiej-lagodniejsza-wersja-wirusa-ospy-prawdziwej [dostęp: 25.05.2022]
2. https://medycynatropikalna.pl/choroba/ospa-malpia-ang-monkeypox [dostęp: 25.05.2022]
3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7101111/ [dostęp: 25.05.2022]