Grypa – jakie są przyczyny i jak rozpoznać objawy wirusa grypy?

Wirusowe infekcje dróg oddechowych są jedną z najczęstszych przyczyn wizyt u lekarza pierwszego kontaktu w okresie jesienno-zimowym. Większość z nich ma łagodny i samoograniczający przebieg, ale część może powodować nasilone objawy i prowadzić do powikłań. Jak rozpoznać grypę? Dowiedz się, jakie objawy daje grypa u dorosłych i u dzieci.

Co to jest grypa?

Grypa jest ostrą, wirusową chorobą układu oddechowego. Wywołują ją wirusy grypy. Istnieje wiele typów wirusa grypy, ale za zakażenia odpowiadają głównie wirusy grypy typu A i B. 

Choroba charakteryzuje się nagłym początkiem objawów i ich szybkim, dynamicznym rozwojem. Typowo w przebiegu grypy objawom z dróg oddechowych (np. ból gardła, suchy kaszel) towarzyszą objawy ogólne (np. wysoka gorączka, osłabienie, ból mięśni).

Ile rozwija się grypa?

W przypadku grypy typu A i grypy typu B czas od kontaktu z osobą chorą do pojawienia się pierwszych objawów zakażenia jest bardzo krótki. Symptomy infekcji grypowej mogą pojawić się już dobę po ekspozycji na cząsteczki wirusa. Szacuje się, że okres inkubacji, czyli czas od zakażenia do pierwszych objawów, wynosi od 1 do 4 dni, średnio 2 dni.

Przyczyny grypy

Za rozwój choroby odpowiadają wirusy grypy (głównie wirus A i B). Do zakażenia może dojść drogą kropelkową lub poprzez kontakt z osobą chorą.

Wirus grypy namnaża się w drogach oddechowych, a następnie z wydzieliną z dróg oddechowych lub śliną przedostaje się do otoczenia. Ma to miejsca, gdy osoba chora mówi, kicha, kaszle. Wówczas do otoczenia uwalniane są drobne kropelki zawierające wirusa. Osoby znajdujące się w otoczeniu chorego mogą wdychać kropelki z wirusem i się zarazić. Do zakażenia wystarczy przebywanie w promieniu 1-2 m od chorego.

O zakażeniu przez kontakt mówi się, gdy wirusa znajdującego się na różnych powierzchniach przeniesie się w okolice ust, nosa lub oczu poprzez dotyk. Zakażenie może odbyć się przez:

• kontakt bezpośredni z osobą chorą – np. uścisk dłoni,
• kontakt pośredni z osobą chorą – dotknięcie powierzchni, na których wcześniej znalazły się kropelki z wirusem (np. klamki, poręcze w komunikacji miejskiej).

Ryzyko zachorowania na grypę ponadto zwiększa:

• bliski kontakt z chorą osobą,
• osłabiona odporność,
• nieprzestrzeganie zasad higieny,
• przebywanie w miejscach zatłoczonych w sezonie infekcyjnym,
• brak szczepienia przeciw grypie.

Jakie są pierwsze objawy grypy?

Pierwsze symptomy grypy, zwłaszcza u osób, które nie przyjęły szczepionki na grypę, pojawiają się nagle i szybko osiągają duże nasilenie. Oto objawy, które mogą pojawić się jako pierwsze:

• wysoka gorączka – zwykle 39°C i więcej,
• dreszcze,
• ból mięśni i stawów,
• uczucie zimna i rozbicia,
• ból głowy,
• suchy i męczący – może pojawić się od razu lub z 2-3 dniowym opóźnieniem.

Sprawdź popularne kategorie

Nietypowe objawy grypy

Grypa może mieć mniej typowy przebieg w kilku sytuacjach.

• U osób, które przyjęły szczepienie na grypę choroba przebiega łagodniej. Objawy są mniej nasilone, możliwa jest grypa bez gorączki i z mniej wyrażonymi dolegliwościami z dróg oddechowych.
• U osób starszych na pierwszy plan mogą wysuwać się problemy takie jak dezorientacja, splątanie i senność.
• U dzieci mogą dominować objawy żołądkowo-jelitowe i brak apetytu. Wymioty przy grypie mogą prowadzić do szybkiego odwodnienia.

Sprawdź też, jak odróżnić RSV od grypy.

Przebieg grypy dzień po dniu

Objawy i przebieg grypy mogą się różnić u poszczególnych osób. Zwykle jednak infekcja dzieli się na kilka okresów.

Ile trwa grypa?

Najbardziej nasilone objawy grypy utrzymują się zwykle 2-4 dni. Gorączka przy grypie i pocenie się przy grypie także jest najsilniejsze przez pierwsze 4 dni choroby. Objawy o mniejszym nasileniu mogą utrzymywać się do tygodnia lub nawet 10 dni, a objawy z dróg oddechowych (np. kaszel) – nawet 2 tygodnie.

Grypa może trwać dłużej u dzieci, osób starszych, osób w upośledzoną odpornością i z chorobami przewlekłymi.

Czy grypa sama przejdzie?

Grypa jest chorobą samoograniczającą się. Oznacza to, że nawet jeśli nie zostaną podjęte specjalistyczne działania lecznicze, to objawy choroby zwykle ustępują samoistnie. Organizm zdrowej osoby potrafi sam zwalczyć wirusa grypy, ale potrzebuje na to czasu. Szansa na to występuje u ludzi zdrowych, młodych i bez chorób przewlekłych.

Nie oznacza to jednak, że można lekceważyć objawy grypy. W niektórych sytuacjach, np. w przypadku grypy w ciąży, rośnie ryzyko ciężkiego przebiegu choroby i powikłań po grypie.

Czy grypę można leczyć w domu?

W zdecydowanej większości przypadków leczenie grypy może odbywać się w warunkach domowych. Co robić, gdy pojawią się pierwsze objawy choroby? Zaleca się wykonać apteczny test antygenowy na obecność wirusa grypy A i grypy B. W razie potwierdzonego zakażenia warto skonsultować się z lekarzem, który oceni wskazania do włączenia leków przeciwwirusowych. Test warto wykonać szybko, bo wdrożenie leków na grypę ma największy sens do 48 godzin od początku objawów. W leczeniu grypy rutynowo nie stosuje się antybiotyków.

Jak szybko wyleczyć grypę? Nie istnieje sposób na szybkie całkowite pozbycie się dolegliwości, ale możliwe jest łagodzenie symptomów. Przy pierwszych objawach grypy warto dać organizmowi odpocząć. Należy dbać o właściwe nawodnienie, ponieważ przy wysokiej gorączce może dojść do szybkiej utraty płynów. Warto też zadbać o odpowiednio długi sen, który wspomaga regenerację.

W warunkach domowych można stosować różnorodne preparaty wspomagające przy grypie. Są to leki objawowe, których celem jest uśmierzenie przykrych dolegliwości. Są to m.in. leki przeciwbólowe, leki przeciwgorączkowe oraz preparaty na kaszel i na katar.

Podsumowanie

Zachorowania na grypę co rok odnotowywane są zwłaszcza w miesiącach jesienno-zimowych. Zakażenie może mieć przebieg od łagodnego (np. u osób zaszczepionych) do bardzo ciężkiego i powikłanego. Z tego powodu niezwykle istotna jest profilaktyka grypy pod postacią szczepień ochronnych. Co robić, jeśli ktoś z najbliższych choruje? Jak nie zarazić się grypą od domowników? Ważna jest izolacja chorego i baczne przestrzeganie zasad higieny. W razie wszelkich pytań czy wątpliwości zawsze możesz zgłosić się do swojego lekarza pierwszego kontaktu. Możecie m.in. wspólnie ułożyć plan działania przy pierwszych objawach infekcji.

FAQ

Źródła:

1. Brydak L., Szczepionka przeciw grypie, PZH, https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/grypa/, [dostęp: 06.10.2025 r.]
2. Rejestr Produktów Leczniczych, https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, [dostęp: 06.10.2025 r.]
3. Gładysz A., Kuchar E., Mrukowicz J., Sawiec P., Grypa, https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.1.1., [dostęp: 06.10.2025 r.]
4. Boktor S.W., Hafner J.W., Influenza, StatPearls Publishing LLC, 2025, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459363/, [dostęp: 06.10.2025 r.]
5. Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Czelej Sp. z. o.o., Lublin, 2007
6. Kawalec W., Grenda R., Kulus M., Pediatria II, wyd.II, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa, 2018