Szczepionka WZW B – jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu?

Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) to choroba zakaźna wywoływana przez wirusa HBV (Hepatitis B Virus), która może prowadzić do poważnych uszkodzeń wątroby. Najskuteczniejszą formą ochrony jest szczepienie, stosowane zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Dowiedz się, kto powinien się zaszczepić, jak wygląda schemat 3- lub 4-dawkowy oraz w jakich sytuacjach stosuje się schemat przyspieszony u dorosłych. 

Z tego artykułu dowiesz się: 

• jak działa szczepionka przeciw WZW typu B i przed czym chroni, 
• kto powinien się zaszczepić, 
• jak wygląda schemat szczepienia u dzieci i dorosłych, 
• jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu, 
• gdzie można wykonać szczepienie. 

Jak działa szczepionka przeciwko WZW B?

Podanie szczepionki przeciw WZW typu B pobudza układ odpornościowy do wytwarzania swoistych przeciwciał przeciwko antygenowi HBsAg (przeciwciała anty-HBs). Przeciwciała te wiążą antygen powierzchniowy wirusa HBV, zapobiegając jego wnikaniu do komórek wątroby i chroniąc przed zakażeniem. 

Szczepionka stymuluje powstanie długotrwałej pamięci immunologicznej. Dzięki temu u osób z prawidłową czynnością układu odpornościowego ochrona przed zakażeniem wirusem HBV może utrzymywać się pomimo spadku miana przeciwciał anty-HBs poniżej poziomu uznawanego za ochronny. 

Szczepienie chroni nie tylko przed ostrym zakażeniem wirusem HBV, ale również przed jego powikłaniami, takimi jak przewlekłe zapalenie wątroby, marskość oraz pierwotny rak wątroby. Zapewnia także ochronę przed wirusowym zapaleniem wątroby typu D (HDV), wywoływanym przez tzw. wirusa delta. Wirus HDV nie jest zdolny do samodzielnego namnażania i do rozwoju zakażenia potrzebuje obecności wirusa HBV. Z tego powodu zakażenie wirusem HDV występuje wyłącznie u osób zakażonych wirusem zapalenia wątroby typu B, a szczepienie przeciw WZW typu B pośrednio chroni również przed WZW typu D.

Rodzaje szczepionek przeciw WZW B

W Polsce dostępne są różne szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B:

• szczepionki monowalentne – zawierają wyłącznie antygen wirusa HBV, np. Euvax B czy Engerix, 
  
• szczepionki skojarzone przeciwko WZW typu A i B zapewniające ochronę przed wirusowym zapaleniem wątroby typu A oraz typu B (Twinrix Adult) 
  
• szczepionki sześciowalentne (6w1) – chroniące jednocześnie przed wirusowym zapaleniem wątroby typu B, błonicą, tężcem, krztuścem, poliomyelitis oraz zakażeniami wywoływanymi przez Haemophilus influenzae typu b (Hib), np. Hexacima, Infanrix hexa.

Sprawdź popularne kategorie

Kto powinien się szczepić na WZW B?

Szczepieniami obowiązkowymi przeciw WZW B są objęte następujące grupy osób:

1. dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19 r.ż.;
2. uczniowie szkół medycznych lub innych szkół prowadzących kształcenie związane z wykonywaniem zawodów w zakresie nauk medycznych lub nauk o zdrowiu, którzy nie byli szczepieni przeciw WZW typu B;
3. studenci uczelni prowadzących kształcenie na studiach na kierunkach związanych z kształceniem w zakresie nauk medycznych lub nauk o zdrowiu, którzy nie byli szczepieni przeciw WZW typu B;
4. osoby wykonujące zawód medyczny narażone na zakażenie, które nie były szczepione przeciw WZW typu B;
5. osoby szczególnie narażone na zakażenie w wyniku styczności z osobą zakażoną WZW typu B, które nie były szczepione przeciw WZW typu B;
6. osoby zakażone wirusem zapalenia wątroby typu C;
7. osoby w fazie zaawansowanej choroby nerek z filtracją kłębuszkową poniżej 30 ml/min oraz osoby dializowane;
8. osoby przed lub po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych, narządów wewnętrznych, splenektomii, albo z asplenią, z zaburzeniami czynności śledziony;
9. kobiety planujące ciążę, które nie były szczepione przeciw WZW typu B. 

Oprócz szczepień obowiązkowych zgodnie z PSO szczepienia przeciw WZW B są zalecane: 

• osobom, które ze względu na tryb życia lub wykonywane zajęcia są narażone na zakażenia związane z uszkodzeniem ciągłości tkanek lub poprzez kontakt seksualny,
• przewlekle chorym o wysokim ryzyku zakażenia, nieszczepionym w ramach szczepień obowiązkowych,
• przewlekle chorym o wysokim ryzyku zakażenia: z chorobami przebiegającymi z niedoborem odporności, w tym leczonych immunosupresyjnie, chorym z cukrzycą i niewydolnością nerek,
• chorym przygotowywanym do zabiegów operacyjnych,
• dzieciom i młodzieży, nieobjętym dotąd szczepieniami obowiązkowymi*,
• osobom dorosłym, zwłaszcza w wieku starszym, 
• osobom dotychczas nieszczepionym chorującym na nowotwory i inne choroby przewlekłe, u których planowane jest leczeni immunosupresyjne,
• kobietom dotychczas niezaszczepionym, planującym ciążę *. 

*PSO umieszcza te grupy we wskazaniach zarówno do szczepień obowiązkowych, jak i zalecanych

Schemat szczepienia WZW B u niemowląt i dzieci

Większość niemowląt otrzymuje szczepionkę przeciw WZW B w trzech dawkach: 

• pierwsza dawka – w ciągu 24 godzin po urodzeniu,
• druga dawka – miesiąc po podaniu pierwszej dawki,
• trzecia dawka – 6 miesięcy po podaniu pierwszej dawki (zwykle w 7. miesiącu życia). 

U dzieci urodzonych z masą ciała poniżej 2000 g (wg PSO) stosuje się schemat 4-dawkowy schemat szczepienia: 

• pierwsza dawka w pierwszej dobie życia, 
• kolejne w 1., 2. i 12. miesiącu życia. 

Schemat szczepienia WZW B u dorosłych

U dorosłych najczęściej stosuje się 3-dawkowy schemat szczepienia: 

• pierwsza dawka – w wybranym dniu (0), 
• druga dawka – po 1 miesiącu, 
• trzecia dawka – po 6 miesiącach od pierwszej. 

W wyjątkowych sytuacjach, gdy konieczne jest szybkie uzyskanie odporności, np. przed wyjazdem do kraju o zwiększonym ryzyku zakażenia HBV, można zastosować przyspieszony schemat szczepienia. Aby uzyskać ochronę przed wyjazdem, co najmniej dwie dawki szczepionki należy przyjąć nie później niż 2 tygodnie przed planowaną podróżą. 

• Schemat 0–7–21 dni z dawką uzupełniającą po 12 miesiącach może być stosowany w przypadku szczepionek Engerix (WZW B) i Twinrix Adult (WZW A i B).
• Schemat 0–1–2 miesiące z dawką uzupełniającą po 12 miesiącach może być stosowany w przypadku szczepionek Engerix i Euvax B. 

U osób z niektórymi chorobami przewlekłymi (np. zaburzeniami odporności, przewlekłą chorobą nerek lub cukrzycą) schemat szczepienia i ewentualna konieczność podania dawek przypominających są ustalane indywidualnie przez lekarza. 

Jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu na WZW B?

Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) osoby z prawidłową odpornością, które ukończyły pełny cykl szczepienia przeciw WZW typu B, nie wymagają rutynowego podawania dawek przypominających. Ochrona po szczepieniu utrzymuje się przez wiele lat dzięki utrzymywaniu się pamięci immunologicznej.

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia przeciwko WZW B?

Szczepienia przeciw WZW B nie powinny być wykonywane w przypadku: 

• wystąpienia reakcji anafilaktycznej po wcześniejszym podaniu szczepionki przeciw WZW typu B, 
• nadwrażliwości na substancję czynną lub którykolwiek składnik szczepionki, 
• ostrej lub ciężkiej choroby przebiegającej z gorączką (jest to przeciwwskazanie czasowe; szczepienie należy odroczyć do czasu ustąpienia objawów). 

Jakie są możliwe skutki uboczne szczepienia na WZW B?

Większość działań niepożądanych po szczepieniu ma łagodny i przemijający charakter. 

Do najczęściej występujących należą:

• ból i zaczerwienienie w miejscu podania, 
• ból głowy, 
• uczucie zmęczenia, 
• drażliwość. 

Niezbyt często mogą wystąpić: 

• zawroty głowy,
• ból mięśni,
• objawy grypopodobne. 

Rzadko obserwuje się: 

• powiększenie węzłów chłonnych, 
• parestezje (mrowienie lub drętwienie), 
• pokrzywkę, świąd lub wysypkę, 
• ból stawów. 

Gdzie można zaszczepić się przeciwko WZW B?

Osoby dorosłe mogą zaszczepić się przeciw WZW typu A i B w aptekach posiadających umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na realizację szczepień ochronnych. Kwalifikacja do szczepienia oraz wykonanie szczepienia są finansowane przez NFZ, dzięki czemu pacjent nie ponosi kosztów samej usługi. Farmaceuta może również wystawić receptę farmaceutyczną na szczepionkę. 

Szczepionka na WZW B – podsumowanie

WZW typu B jest chorobą zakaźną, która przez wiele lat może przebiegać bezobjawowo, a jej konsekwencją może być przewlekłe zapalenie wątroby, marskość lub rak wątroby. 

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zakażeniu jest szczepienie ochronne. W Polsce pierwszą dawkę szczepionki podaje się już w pierwszej dobie życia, a osoby nieszczepione mogą uzupełnić szczepienie również w wieku dorosłym. 
Pełny cykl szczepienia zapewnia długotrwałą ochronę przed zakażeniem wirusem HBV. U osób z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym rutynowe dawki przypominające nie są konieczne, gdyż uzyskana odporność jest trwała.  

FAQ

Źródła:

1. https://www.mp.pl/szczepienia/ekspert/wzw_typu_b_ekspert/wzwb-wskazania/112287,czy-nalezy-szczepic-przeciwko-wzw-typu-b-osobe-u-ktorej-w-przeszlosci-wykryto-antygen-hbs-w-surowicy-a-aktualnie-wynik-badania-jest-ujemny [dostęp: 24.08.2025 r.]
2. https://www.mp.pl/pacjent/szczepienia/szczepienia-i-szczepionki/59213,szczepienie-przeciwko-wzw-typu-b [dostęp: 24.08.2025 r.]
3. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/wzw-b/ [dostęp: 24.08.2025 r.]
4. Bernatowska W, Grzesiowski P, Szczepienia ochronne. Obowiązkowe i zalecane od A do Z, PZWL, Warszawa, wyd.4, 2021
5. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/od-25-sierpnia-2025-roku-wiecej-szczepien-w-aptekach-za-podanie-szczepionki-zaplaci-nfz,8816.html [dostęp: 28.08.2025 r.]
6. World Health Organization (WHO). Hepatitis B. Updated 10 June 2026. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b [dostęp: 23.06.2026 r.]
7. European Centre for Disease Prevention and Control. Hepatitis B. In: ECDC. Annual epidemiological report for 2022. Stockholm: ECDC; 2024. Stockholm, April 2024 
8. European Centre for Disease Prevention and Control. Hepatitis B. In: ECDC. Annual epidemiological report for 2023. Stockholm: ECDC; 2025