Bostonka w ciąży – czy choroba bostońska jest groźna dla kobiet w ciąży?

Bostonka, a właściwie choroba dłoni, stóp i jamy ustnej (z ang. HFMD – hand, foot, and mouth disease) jest częstą chorobą wieku dziecięcego, ale może dotknąć również dorosłych, w tym kobiety ciężarne. Jest to infekcja wirusowa o zwykle łagodnym przebiegu. Czy bostonka u kobiet w ciąży wpływa na płód? 

Bostonka w ciąży – przyczyny 

Za zachorowania na bostonkę odpowiada kilka patogenów z grupy enterowirusów, m.in. wirusy Coxsackie i Enterowirus 71. Choroba najczęściej występuje w postaci ognisk epidemicznych w żłobkach, przedszkolach oraz szkołach. Osoby dorosłe, w tym kobiety ciężarne, zarażają się głównie od swoich dzieci. 

Jak dochodzi do zakażenia? Wirus uwalniany jest z organizmu osoby chorej wraz ze śliną, kałem, kroplami oddechowymi i płynem z pęcherzyków. Najczęstszą przyczyną zachorowania jest wdychanie powietrza zawierającego wydzieliny chorej osoby. 

Sprawdź powiązane kategorie

Bostonka w ciąży – objawy 

Pierwsze symptomy choroby, nazywane objawami zwiastunowymi, są mało specyficzne i pojawiają się po około 4-6 dniach od kontaktu z wirusem. Można wtedy zaobserwować: 

• Złe samopoczucie, 
• Gorączkę – zwykle niewysoką, 
• Osłabienie apetytu, 
• Ból gardła, 
• Dolegliwości żołądkowo-jelitowe. 

Czy bostonka jest niebezpieczna dla kobiet w ciąży? 

W większości przypadków wirusy odpowiedzialne za wywoływanie choroby dłoni, stóp i jamy ustnej nie stanowią zagrożenia dla ciężarnej. Możliwe jest jednak wystąpienie powikłań, które są podobne do tych, które obserwuje się u dzieci: 

• Odwodnienie – bolesne owrzodzenia powstające po pękających w jamie ustnej pęcherzykach powodują niechęć do przyjmowania płynów, 
• Utrata paznokci – występuje, gdy pęcherzyki i grudki lokalizują się wokół paznokci. Utracone paznokcie samoistnie odrastają, 
• Wtórne infekcje bakteryjne skóry – powstają, gdy zmiany skórne są rozdrapywane i nieutrzymywane w odpowiedniej czystości, 
• Zaostrzenie przewlekłych chorób skóry takich jak łuszczyca, łojotokowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, 
• Zapalenie płuc, 
• Zapalenie mięśnia sercowego, 
• Zapalenie trzustki, 
• Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu. 

Bostonka w ciąży – 1. i 2. trymestr 

Bostonka w ciąży może stanowić zagrożenie dla rozwoju i życia płodu. Zachorowanie w 1. i 2. trymestrze ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia wad u dziecka lub poronienia. Badania wskazują jednak, że ryzyko to jest podobne, jak w przypadku innych infekcji wirusowych. 

Na początku ciąży, gdy kobiecie doskwierają ciążowe nudności i wymioty, choroba dłoni, stóp i jamy ustnej może przyczynić się do silnego odwodnienia. 

Bostonka w ciąży – 3. trymestr 

Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej w 3. trymestrze ciąży może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem porodu przedwczesnego. W tym przypadku ryzyko również jest podobne do tego, które występuje w przypadku zachorowania na inne choroby zakaźne i jest związane z występowaniem wysokiej gorączki i znacznego odwodnienia. W rzadkich przypadkach może dojść do wewnątrzmacicznego obumarcia płodu. 

Zachorowanie na bostonkę w okolicy terminu porodu wiąże się z ryzykiem rozwoju choroby u noworodka. Bostonka u dziecka tuż po urodzeniu obciążona jest ryzykiem cięższego przebiegu zakażenia i występowania poważnych powikłań u malucha. Układ immunologiczny noworodków jest niedojrzały i nie radzi sobie odpowiednio sprawnie ze zwalczaniem infekcji. 

Bostonka u kobiety w ciąży – leczenie 

Nie istnieje leczenie przyczynowe choroby dłoni, stóp i jamy ustnej. Postępowanie medyczne w tym schorzeniu skupia się na zwalczaniu dokuczliwych objawów. 

Szczególnie istotne jest odpowiednie nawodnienie organizmu. Owrzodzenia w jamie ustnej powstałe po pęknięciu pęcherzyków sprawiają, że spożywanie pokarmów i płynów wywołuje ból. W okresie objawów chorobowych unikaj spożywania produktów drażniących na śluzówkę jamy ustnej, czyli np. gorących, kwaśnych czy ostrych. Zamiast tego spożywaj chłodne napoje i pokarmy. Kojąco na dolegliwości zadziała picie chłodnej wody oraz jedzenie lodów i sorbetów. 

Leki przeciwbólowe i leki przeciwgorączkowe bezpieczne do stosowania w ciąży zwykle zawierają jako substancję czynną paracetamol. Dawkowanie i czas przyjmowania leku nie powinien odbiegać od zaleceń znajdujących na ulotce dołączonej do opakowania preparatu. Niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen i kwas acetylosalicylowy, są przeciwwskazane w ciąży! 

W ciąży przeciwwskazane jest również stosowanie niektórych preparatów łagodzących ból gardła, więc przed ich zastosowaniem dokładnie sprawdź informacje na ulotce lub porozmawiaj z farmaceutą o bezpieczeństwie leku. Na ból gardła w ciąży możesz sięgnąć po domowe sposoby, np. płukanki z soli lub miodu. 

Bostonka w ciąży – jak zapobiegać? 

Ze względu na to, że bostonka wywoływana jest przez kilka rodzajów wirusów, po przechorowaniu możliwe są ponowne infekcje. Nawet jeśli w przeszłości doświadczyłaś tej choroby, w ciąży możesz mieć z nią styczność ponownie.  

Najlepszą metodą ochrony przed zakażeniami jest unikanie ekspozycji na wirusy. Najczęściej chorują dzieci, więc ogranicz przebywanie w pobliżu dzieci wykazujących jakiekolwiek objawy chorobowe. Jeśli pracujesz z dziećmi, dobrym pomysłem jest szybkie zrezygnowanie z obowiązków zawodowych. Gdy okaże się, że w placówce, do której uczęszcza Twoje dziecko, zanotowano zachorowania na chorobę dłoni, stóp i jamy ustnej lub inne choroby zakaźne, chwilowo zrezygnuj z posyłania tam pociechy. 

Inne metody zapobiegania bostonki obejmują: 

Podsumowanie 

Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej u ciężarnych zdarza się rzadko i zwykle nie wywiera większego wpływu na przebieg ciąży i dobrostan płodu niż inne infekcje wirusowe. Jeśli zachorujesz na bostonkę w ciąży, pozostań pod opieką lekarza pierwszego kontaktu i ginekologa-położnika. W leczeniu objawowym choroby zwracaj szczególną uwagę na bezpieczeństwo preparatów i przed ich zażyciem upewnij się, że mogą być stosowane w ciąży. 

Źródła:

1. Cianciara J. (red.), Juszczyk J. (red.), Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Czelej Sp. z o.o., Lublin, 2007
2. Nassef C., Morrell D.S., Ziemer C., Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej – nowe spojrzenie na znaną osutkę wirusową, tłum. Marciniak-Stępak P., http://www.mp.pl/social/article/139641, [dostęp: 26.05.2024 r.],
3. Guerra A.M., Orille E., Waseema M., Hand, Foot, and Mouth Disease, StatPearls Publishing, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431082/, [dostęp: 27.05.2024 r.]
4. Goh J.X.H., Lee L.-H., Lingham P., Pusparajah P., Hand, foot and mouth disease in late 3rd trimester of pregnancy: A case report, Progress in Drug Discovery & Biomedical Science, 03.2020
5. Alam A.R., Mahat S., Rokaya N., Rokaya P., Upadhyaya A., A Rare Presentation of Hand, Foot, and Mouth Disease During Pregnancy, Cureus, 08.2022