Fototyp skóry – co to jest i jak sprawdzić?

Fototyp skóry to indywidualna cecha, która pozwala określić reakcje na promieniowanie UV, podatność na oparzenia słoneczne czy łatwość opalania. To właśnie on określa czy opalasz się szybko i na brązowo, czy nawet po krótkim kontakcie ze słońcem Twoja skóra jest zaczerwieniona i podrażniona. 

Z tego artykułu dowiesz się:

• Co to jest fototyp skóry i jak ilość melaniny wpływa na reakcję skóry na promieniowanie UV?
• Jak działa skala Fitzpatricka?
• Jak sprawdzić swój fototyp i wykorzystać tę wiedzę w praktyce?

Fototyp skóry – co to jest?

Fototyp skóry to indywidualna cecha określająca reakcję na promieniowanie ultrafioletowe, łatwość opalania i podatność na oparzenia.  

• Niski fototyp oznacza, że skóra łatwiej ulega podrażnieniom i oparzeniom, niż się opala. 
• Natomiast wysoki fototyp wiąże się z mniejszą tendencją do powstawania oparzeń słonecznych i możliwością wytworzenia równomiernej opalenizny.  
• Potocznie mówi się, że fototyp oznacza kolor i odcień skóry – im jaśniejsza, tym niższy fototyp i słabsza odporność na promieniowanie słoneczne.  

Fototyp skóry jest związany z ilością melaniny.  

• Jest to naturalny barwnik występujący w komórkach skóry odpowiadający za karnację. 
• Produkcja melaniny zwiększa się po ekspozycji na słońce – opalenizna to nic innego jak większa ilość barwnika w skórze.  
• Melanina pełni funkcje ochronne, dlatego osoby z naturalnie ciemniejszą karnacją (większą ilością melaniny) są często bardziej odporne na podrażnienia i poparzenia słoneczne niż osoby z jasną, bladą skórą.  

Koncepcję fototypów skóry po raz pierwszy wprowadził amerykański dermatolog Thomas Fitzpatrick w 1975 roku. Jej celem był dobór odpowiednich dawek promieniowania w leczeniu niektórych chorób dermatologicznych (tzw. fototerapia). Określenie fototypów skóry pozwalało na dobór terapeutycznych dawek promieniowania, które nie powodowały skutków ubocznych w postaci podrażnień i oparzeń.  

Obecnie fototypy skóry są wykorzystywane w medycynie w planowaniu leczenia niektórych chorób dermatologicznych, a także do określania ryzyka wystąpienia nowotworów skóry będących konsekwencją nadmiernej ekspozycji na promienie słoneczne. Są też pomocne w gabinetach medycyny estetycznej i kosmetologicznych do określania parametrów lasera przy wykonywaniu np. depilacji laserowej (nieprawidłowy dobór parametrów mógłby spowodować oparzenia i przebarwienia). Skala Fitzpatricka jest narzędziem pozwalającym na dobór odpowiedniego kremu z filtrem. Im niższy fototyp, tym potrzebuje wyższej ochrony przed działaniem słońca.

Fototyp skóry wg Fitzpatricka 

Autor koncepcji fototypów skóry Thomas Fitzpatrick opracował specjalną skalę opisującą poszczególne fototypy. Klasyfikacja uwzględnia nie tylko karnację, ale również kolor oczu i włosów. Według Fitzpatricka wyróżniamy 6 fototypów skóry. Charakterystykę każdego z nich przedstawiamy w poniższej tabeli.  

Sprawdź popularne kategorie

Fototyp skóry – jak to sprawdzić?

Swój fototyp skóry możesz określić, korzystając z klasyfikacji wg Fitzpatricka. Bardzo ważna będzie też samoobserwacja. Po jakim czasie przebywania na słońcu pojawiają się zaczerwienienia lub poparzenia? Czy Twoja skóra łatwo i równomiernie się opala? Odpowiedzi na te pytania pomogą Ci w ustaleniu, który fototyp najlepiej pasuje do Twojej skóry. 

Dlaczego warto znać swój fototyp skóry?  

• Dzięki temu łatwiej będzie Ci określić bezpieczny czas ekspozycji na słońce. 
• Lepiej zaplanujesz swoją pielęgnację i ochronę przeciwsłoneczną. 
• W przypadku chorób dermatologicznych możliwe będzie lepsze dopasowanie terapii. 
• Jeśli korzystasz z zabiegów medycyny estetycznej z wykorzystaniem lasera lub innego promieniowania, znajomość fototypu skóry ułatwi prawidłowy dobór parametrów. 

Pamiętaj jednak, że bez względu na to, jaki masz fototyp skóry, nadmierne opalanie nigdy nie jest zalecane. Wysoki fototyp nie powinien być usprawiedliwieniem dla niestosowania ochrony przeciwsłonecznej. Oczywiście im niższy fototyp, tym większe zagrożenia związane ze zbyt długą i częstą ekspozycją na promieniowanie, jednak nawet jeśli jesteś posiadaczką III lub IV fototypu, nie powinnaś przesadzać z kąpielami słonecznymi. 

Kosmetyki do opalania i kremy przeciwsłoneczne powinny być stałym wyposażeniem Twojej kosmetyczki.  

• Im niższy fototyp, tym większą uwagę powinnaś przykładać do ochrony przeciwsłonecznej.  
• Wybieraj kremy z wysokim filtrem UV i pamiętaj o ich reaplikacji.
• Stosuj je nawet w pochmurne dni, ponieważ część promieniowania przenika przez chmury. 
• Nie zapominaj o ochronie oczu i głowy. Kapelusz i okulary przeciwsłoneczne są obowiązkowe.

Podsumowanie

Fototyp skóry jest związany z ilością melaniny w komórkach, łatwością opalania oraz skłonnością do oparzeń i podrażnień w wyniku działania promieniowania ultrafioletowego. Im niższy fototyp, tym jaśniejsza karnacja i większe ryzyko, że promieniowanie negatywnie wpłynie na Twoją skórę. Jednak bez względu na to, jaki masz fototyp, nie powinnaś pomijać ochrony przeciwsłonecznej w swojej codziennej pielęgnacji.

FAQ

Źródła:

1. Styczeń P., Słońce – wróg czy przyjaciel? http://drstyczen.pl/upload/drstyczen/promieniowanie_sloneczne_uv_uroda_i_medycyna.pdf [dostęp: 08.05.2024 r.]
2. Fitzpatrick T., The validity and practicality of sun-reactive skin types I through VI, Arch Dermatol, 1988
3. Sachdeva S., Fitzpatrick skin typing: Applications in dermatology, https://www.bioline.org.br/pdf?dv09029  [dostęp: 08.05.2024 r.]