Niedobór wapnia może prowadzić do osteoporozy. Skąd się bierze?

31. 1. 2020 · Karolina Rudowska · 4 minuty czytania
  • choroby
Niedobór wapnia może prowadzić do osteoporozy. Skąd się bierze?

Niedobór wapnia w organizmie może powodować problemy z rozwojem i prawidłowym funkcjonowaniem organizmu. Istnieje wiele przyczyn niedoboru wapnia: od źle zbilansowanej diety po poważne choroby. Dlaczego wapń jest tak ważnym makroelementem i jakie są objawy jego deficytów?

Rola wapnia w organizmie

Wapń to istotny pierwiastek, który odgrywa dużą rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu człowieka. Większość osób kojarzy go z kośćmi i zębami − i prawidłowo! Aż 99% wapnia znajduje się właśnie w kościach. Ale ten 1%, który krąży w Twojej krwi i płynie pozakomórkowym wcale nie jest mniej ważny.

niedobór wapnia

To między innymi dzięki prawidłowej ilości zjonizowanego wapnia, sprawnie funkcjonuje Twój układ nerwowy, mięśniowy, serce czy mechanizmy krzepnięcia krwi. Wapń bierze również udział w aktywacji i wydzielaniu hormonów czy enzymów i w regulacji procesów zapalnych. Gospodarkę wapniowo-fosforanową w głównej mierze reguluje parathormon, czyli hormon przytarczyc. Wpływ na poziom wapnia w organizmie ma także inny hormon − kalcytonina, bardzo ważna witamina D, fosforany i praca nerek. Mechanizmy regulacji wapniowej są skomplikowane, złożone i zależą także od wielu innych czynników.

naturalnie występujący wapń

Niedobór wapnia w organizmie − przyczyny

Hipokalcemia to spadek poziomu wapnia w surowicy krwi poniżej 2,25 mmol/l.

Jakie są możliwe przyczyny takiego stanu?

  • zbyt mało wapnia dostarczanego w diecie
  • niedostateczne wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego
  • nadmierna utrata wapnia z moczem
  • nadmierne odkładanie wapnia w tkankach miękkich lub kościach
  • niedobór witaminy D
  • niedoczynność przytarczyc, ich uszkodzenie lub oporność tkanek na działanie hormonu przytarczyc
  • wyniszczenie organizmu

wapń - suplementacja

Jak widzisz, przyczyn może być wiele, a każdy podpunkt zawiera w sobie kolejne możliwości takiego stanu rzeczy (np. utrata wapnia z moczem może być spowodowana zaburzeniem czynności nerek, ale też stosowanymi lekami). Żeby znaleźć powód hipokalcemii konieczne jest więc rozszerzenie panelu badań i indywidualna analiza przypadku.

Objawy niedoboru wapnia

Objawy niedoboru wapnia (aktywnego biologicznie) we krwi są związane z zaburzeniem funkcjonowanie układu nerwowo-mięśniowego. Niedobór wapnia objawia się tężyczką lub jej równoważnikami.

Jak wygląda napad tężyczkowy? Otóż początkowo możesz poczuć drętwienie palców i okolicy ust. Następnie dochodzi do symetrycznego drętwienia i skurczy mięśni rąk, a potem także przedramion i ramion. Charakterystyczna jest tzw. „ręka położnika”, czyli maksymalne zgięcie 4 i 5 palca przy wyproście pozostałych.

objawy niedoboru wapnia

Objawy dotyczą także twarzy (skurcz powiek, „usta karpia”- czyli zaciśnięcie mięśni wokół ust), klatki piersiowej i nóg. Przez cały czas chory pozostaje świadomy, ale nie kontroluje skurczy.

Inne dolegliwości, jakie mogą być obecne to tzw. równoważniki tężyczki.

Należą do nich:

  • światłowstręt
  • podwójne widzenie
  • napad astmy
  • ból w klatce piersiowej (skurcz tętnic wieńcowych)
  • kołatanie serca
  • ból brzucha
  • napad migreny
  • utrata przytomności

U niektórych, pozornie zdrowych osób, bez napadów tężyczkowych, można wykryć tężyczkę utajoną. Wtedy, po uderzeniu młoteczkiem w nerw twarzowy ujawni się skurcz mięśni twarzy (objaw Chwostka), a „ręka położnika” pojawi się po uciśnięciu ramienia mankietem ciśnieniomierza (objaw Trousseau). Warto również wiedzieć i pamiętać, że łagodny i niewielki niedobór wapnia często nie powoduje żadnych objawów.

Długofalowe skutki niedoboru wapnia

Długotrwały niedobór wapnia w diecie u dzieci i młodych ludzi w okresie wzrostu może skutkować krzywicą, próchnicą i zaburzeniami rozwoju zębów i zmniejszeniem szczytowej masy kostnej.

U osób dorosłych natomiast, a szczególnie u kobiet po menopauzie, niedobór wapnia w diecie lub jego zaburzone wchłanianie będzie mobilizować wapń z kości, prowadzić do ich demineralizacji i przyczyniać się do rozwoju osteoporozy. Organizm w tym przypadku dąży do zachowania prawidłowych poziomów wapnia w surowicy, dlatego pobiera go z kości. Wiele niecharakterystycznych objawów może być spowodowane przez brak wapnia w organizmie w prawidłowych ilościach. Są to na przykład problemy ze snem, skurcze i drętwienia, kiepska krzepliwość krwi, skórne reakcje alergiczne i wysypki, zaburzenia apetytu czy też kłopoty z pamięcią.

długofalowe skutki niedoboru wapnia

Niedobór wapnia − co dalej?

Pamiętaj, że gospodarka wapniowo-fosforanowa w Twoim organizmie opiera się na złożonych i skomplikowanych procesach. Zaburzenia mogą przebiegać bezobjawowo lub objawiać się w niecharakterystyczny sposób. Na brak wapnia w organizmie mogą wpływać zarówno zaburzenia hormonalne, nieprawidłowa dieta, choroby nerek, jak i wiele innych. Wnikliwa analiza, wywiad lekarski i diagnostyka poprowadzona we właściwym kierunku są konieczne do postawienia adekwatnego rozpoznania, które będzie potrzebne, żeby rozpocząć leczenie.

niedobór wapnia w organizmie

W wielu przypadkach potrzebnym działaniem okaże się suplementacja wapnia i witaminy D, ale zawsze warto pamiętać o zdrowej i zbilansowanej diecie. Podstawowym źródłem wapnia jest oczywiście mleko i przetwory mleczne. Istnieją także produkty, które zmniejszają i utrudniają jego wchłanianie.

Więcej artykułów na ten temat

Karolina Rudowska