Nowe szczepienia w aptekach od 1 lutego. Zmiany w zasadach finansowania i uprawnieniach

Od 1 lutego 2026 roku wchodzą w życie nowe regulacje prawne, które istotnie zmieniają model profilaktyki chorób zakaźnych w Polsce. Zgodnie z komunikatami Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz nowelizacją przepisów, katalog szczepień wykonywanych w aptekach ogólnodostępnych zostaje znacznie poszerzony. Celem wprowadzanych zmian jest odciążenie systemu Podstawowej Opieki Zdrowotnej oraz ułatwienie pacjentom dostępu do szczepień zalecanych i dawek przypominających.

Z tego tekstu dowiesz się:

• jakie nowe szczepienia będą dostępne w aptekach od 1 lutego 2026 r.,
• na czym polega uproszczona procedura kwalifikacji do szczepienia przez farmaceutę,
• które usługi są refundowane przez NFZ, a za które zapłaci pacjent.

Farmaceuta z nowymi uprawnieniami. Co to oznacza dla pacjenta?

Dotychczas rola farmaceuty w procesie szczepień ograniczała się do wąskiej grupy preparatów. Nowe przepisy nadają pracownikom aptek szersze kompetencje, obejmujące możliwość kwalifikacji do szczepienia oraz jego wykonania w przypadku wielu innych chorób zakaźnych osób dorosłych.

W praktyce oznacza to skrócenie ścieżki pacjenta. Wizyta w przychodni lekarskiej celem uzyskania kwalifikacji nie będzie już konieczna dla wielu popularnych szczepień. Procedura – od wywiadu zdrowotnego, przez kwalifikację, aż po iniekcję – odbywa się w ramach jednej wizyty w punkcie aptecznym. Jest to realizacja postulatów środowiska medycznego, wskazującego bariery administracyjne jako jedną z przyczyn niskiej wyszczepialności dorosłych Polaków.

Szczepienia przypominające – tężec, błonica, krztusiec i polio

W rozszerzonym katalogu szczepień aptecznych szczególny nacisk położono na profilaktykę chorób, przeciwko którym odporność poszczepienna zanika wraz z upływem czasu. Zaleca się, aby dorośli co 10 lat przyjmowali szczepienia przypominające, dostępne również w postaci preparatów skojarzonych, obejmujących:

• szczepionkę na tężec – chroni przed skutkami zakażenia laseczkami tężca, do którego może dojść w wyniku zanieczyszczenia rany glebą,
• szczepionkę na błonicę – zabezpiecza przed ciężką infekcją bakteryjną, atakującą głównie górne drogi oddechowe oraz mięsień sercowy,
• szczepionkę na krztusiec – zapobiega chorobie zakaźnej płuc i oskrzeli, stanowiącej bezpośrednie zagrożenie dla noworodków i osób starszych,
• szczepionkę na polio – zapewnia ochronę przed chorobą Heinego–Medina. Pełen cykl szczepień daje odporność na całe życie, ale w grupach ryzyka zaleca się przyjęcie dawki przypominającej. Jest to istotne w dobie globalnych migracji, mimo że Europa jest wolna od wirusa.

Profilaktyka chorób wirusowych i bakteryjnych

Zmiany w prawie umożliwiają również łatwiejszy dostęp do szczepień przeciwko chorobom, które wielu dorosłych mogło ominąć w dzieciństwie, takim jak ospa wietrzna. Przebieg tego zakażenia u osób dorosłych wiąże się ze znacznie wyższym ryzykiem powikłań niż u dzieci. Możliwość przyjęcia w aptece szczepionki na ospę to szansa na uzupełnienie braku odporności.

Istotnym punktem nowych regulacji jest także ułatwienie dostępu do szczepionki na meningokoki (typu B oraz typu ACWY). Zakażenia wywoływane przez te bakterie postępują błyskawicznie i mogą prowadzić do sepsy.

Medycyna podróży bardziej dostępna

Nowelizacja przepisów wychodzi naprzeciw rosnącemu zainteresowaniu turystyką egzotyczną. Dotychczas wykonanie szczepień przed podróżą wiązało się z koniecznością wizyty w wyspecjalizowanych punktach medycyny podróży. Od lutego część z tych procedur będzie można zrealizować w aptekach.

Dotyczy to m.in. szczepionki na dur brzuszny, chorobę „brudnych rąk”, oraz szczepionki na żółtą febrę. Choroby te stanowią realne zagrożenie w wielu krajach strefy tropikalnej.

Zasady finansowania – co pokrywa NFZ?

Wprowadzenie nowych usług do aptek wiąże się z koniecznością uregulowania kwestii płatności. Zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Zdrowia, system został skonstruowany tak, aby zminimalizować koszty po stronie pacjenta w zakresie samej usługi.

Kwalifikacja do szczepienia oraz jego wykonanie przez farmaceutę będą refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Pacjent nie ponosi opłat za usługę podania preparatu. Koszt samej szczepionki zależy od jej rodzaju i wskazań refundacyjnych. Część preparatów (np. przeciw grypie dla seniorów) pozostaje bezpłatna lub dostępna z częściową odpłatnością, natomiast za szczepionki zalecane (nieobjęte refundacją lekową) pacjent zapłaci pełną cenę preparatu, oszczędzając jednak na koszcie wizyty kwalifikacyjnej.

Takie rozwiązanie ma na celu zwiększenie dostępności profilaktyki przy jednoczesnym racjonalnym gospodarowaniu środkami publicznymi. Rozszerzenie kompetencji farmaceutów wpisuje się w ogólnoświatowy trend opieki farmaceutycznej, w którym apteka staje się nie tylko miejscem dystrybucji leków, ale punktem świadczenia usług zdrowotnych.

Źródła:

1. https://www.gov.pl/web/gis/katalog-szczepien-dostepnych-w-aptekach-poszerzony, [dostęp: 16.01.2026 r.]
2. Obwieszczenie Ministra zdrowia z dnia 23 grudnia 2025 r. w sprawie wykazu szczepień ochronnych przeprowadzanych w aptece, które mogą być w całości lub w części finansowane ze środków publicznych, https://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2025/103/akt.pdf, [dostęp: 16.01.2026 r.]