Próby wątrobowe. Kiedy należy je robić?

10. 10. 2019 · Agnieszka Raczkowska · 4 minuty czytania
  • profilaktyka
Próby wątrobowe. Kiedy należy je robić?

Próby wątrobowe wykonuje się, żeby skontrolować stan Twojej wątroby. Wyniki badań pomagają w diagnozowaniu stanów zapalnych i marskości wątroby. Zobacz, czym są próby wątrobowe, w jaki sposób odczytywać wyniki i jak się przygotować do badania.

Próby wątrobowe – czym są?

Próby wątrobowe to badania biochemiczne, które mierzą poziom niektórych enzymów i białek we krwi. Sprawdzają, jak dobrze Twoja wątroba spełnia swoje normalne funkcje i angażuje się w przemiany materii. Próby wątrobowe możesz wykonywać w ramach regularnej kontroli lub kiedy pojawią się u Ciebie niepokojące objawy. Lekarze zlecają wykonywanie prób wątrobowych w przebiegu żółtaczki, otyłości, cukrzycy, w czasie terapii niektórymi lekami (paracetamolem, metotreksatem, lekami przeciwpadaczkowymi), choroby alkoholowej czy zatrucia grzybami.

próby wątrobowe wyniki

Istnieje ponad 100 rodzajów chorób wątroby, które mogą dotknąć organizm. Przykładowo: stłuszczenie wątroby występuje u 20 − 25% Polaków, a u około 5% osób przyjmuje zaawansowaną postać tej choroby. Problem ten może dotyczyć pacjentów w każdym wieku, chociaż znacznie częściej obserwuje się go u osób starszych.

Zobacz, co może oznaczać marskość wątroby: Marskość wątroby – jak rozpoznać rozwój nieodwracalnej choroby?

Próby wątrobowe − badania i normy

Próby wątrobowe możesz wykonać w każdym laboratorium diagnostycznym, bo jest to badanie z krwi. Obejmuje ono pomiar aktywności aminotransferaz surowicy (AspAT i AIAT), fosfatazy zasadowej (ALP), γ-glutamylotransferazy (GGTP) i poziomu bilirubiny (BIL).

Próby wątrobowe – normy odczytasz w tabeli poniżej:

Badany wskaźnikCharakterystykaNorma
Dla kobietDla mężczyzn
Aminotransferaza asparaginianowa (AspAT)Jest enzymem występującym w wątrobie, nerkach, sercu i mięśniach, a jego stężenie jest najniższe u osób zdrowych. AspAT jest uwalniana do krwi w stanach uszkodzenia wątroby. Podwyższony poziom może też oznaczać niedawno przebyty zawał.5–40 U/I<19 U/l
Aminotransferaza alaninowa (AlAT)Jest enzymem występującym głównie w komórkach wątroby. Na podstawie stosunku AspAT do ALAT wylicza się tzw. wskaźnik de Ritisa, który pomaga w zawężeniu diagnozy. Na podstawie stosunku AspAT do ALAT wylicza się tzw. wskaźnik de Ritisa, który pomaga w zawężeniu diagnozy. <35 U/l<40 U/I
Fosfataza zasadowa (ALP)Stężenie tego enzymu wzrasta w przypadku zablokowania dróg żółciowych.30–120 U/l
γ-glutamylotranspeptydaza (GGPT)Enzym, który jest przydatnym markerem do wykrywania problemów z przewodami żółciowymi lub stwierdzenia stłuszczenia wątroby.<35 U/l<40 U/l
Bilirubina całkowita (BIL)Podwyższona bilirubina wskazuje na żółtaczkę o różnej etiologii. 0,3–1,2 mg/dl

Próby wątrobowe − jak się przygotować?

Próby wątrobowe na ogół nie wymagają specjalnego przygotowania oprócz tego, że trzeba stawić się na nie na czczo, jak na każde tego typu badanie. Próby wątrobowe będą miały wtedy wiarygodny wynik. Co więcej, dzień przed badaniem lepiej nie jedz ciężkostrawnych posiłków i na tydzień wcześniej odstaw alkohol.

próby wątrobowe badania

Podwyższone próby wątrobowe − objawy i diagnostyka

Podwyższone próby wątrobowe mogą iść w parze z objawami, których wcześniej nie łączyłeś z dysfunkcją wątroby.

Wielu pacjentów uskarża się na:

  • osłabienie lub uczucie zmęczenia,
  • brak apetytu i utratę masy ciała,
  • obrzęk i ból brzucha,
  • wzdęcia, nudności i wymioty,
  • ciemny mocz lub jasny stolec,
  • żółtawe oczy lub skórę.

Próby wątrobowe − wyniki

Nie baw się w lekarza! Wyniki prób wątrobowych powinien interpretować lekarz. Bierze on dodatkowo pod uwagę dokładny wywiad, badania fizykalne, przebyte choroby i zażywane medykamenty (również leki bez recepty i zioła).

Podwyższone próby wątrobowe mogą sugerować stany zapalne wątroby, marskość, nowotwór, mononukleozę lub przebyty zawał. Możliwości diagnozy jest mnóstwo – jedne schorzenia są mniej prawdopodobne, a inne bardziej. Na pewno będą potrzebne badania obrazowe, aby lekarze mogli wizualizować wątrobę i postawić właściwe rozpoznanie.

Zobacz, jak zregenerować wątrobę w artykule: Regeneracja wątroby: jak szybko usprawnić pracę wątroby?

Więcej artykułów na ten temat

Agnieszka Raczkowska