Giardioza (lamblioza): objawy u dorosłych i dzieci, diagnostyka, leczenie

Giardioza (labmlioza) to choroba pasożytnicza, która jest uważana za jedną z najczęstszych przyczyn przewlekłych i nawracających bólów brzucha i biegunek u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Choroba występuje na całym świecie, a w Polsce z częstością 1-10% populacji.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest giardioza (lamblioza),
• jak dochodzi do zakażenia – drogi pokarmowe, wodne i fekalno-oralne,
• jakie mają znaczenie leki przeciwpasożytnicze, dieta i nawadnianie w leczeniu giardiozy
• jak wygląda profilaktyka współdomowników osoby chorej na lambliozę.

Czym jest giardioza (lambioza)?

Giardioza (inaczej: lamblioza) jest chorobą pasożytniczą dwunastnicy i jelita cienkiego. Jest wywoływana przez pierwotniaka – wiciowca o nazwie Giardia duodenalis (w literaturze medycznej można także znaleźć określenia Giargia lamblia, Giargia intestinalis, wielkouściec jelitowy, ogoniastek jelitowy).

Cykl życiowy tego pasożyta składa się z dwóch form. Formą zakaźną są cysty pasożyta. Po ich spożyciu pod wpływem kwaśnego środowiska soku żołądkowego dochodzi do ich przemiany w trofozoit, czyli formę dojrzałą, która atakuje jelita. 

W Polsce w 2024 roku odnotowano łącznie 2167 przypadków giardiozy. 11,2% pacjentów wymagało pobytu w szpitalu.

Jak dochodzi do zakażenia?

Do zakażenia giardią dochodzi poprzez połknięcie cysty, czyli postaci przetrwalnikowej pasożyta. Cysty po przedostaniu się do jelita cienkiego stopniowo przekształcają się w trofozoity, czyli w formę dojrzałą. Trofozoity osiedlają się w jelicie cienkim, przylegają do jego błony śluzowej i stopniowo niszczą jej strukturę, doprowadzając do zaniku kosmków jelitowych.

Pod wpływem kwasów żółciowych trofozoity przekształcają się w cysty, a następnie są wydalane ze stolcem i mogą stać się źródłem zakażenia dla kolejnej osoby. Giardioza jest bardzo zakaźna – chorobę wywołuje połknięcie już 10-100 cyst.

Giardioza szerzy się kilkoma drogami:

• drogą pokarmową poprzez zanieczyszczony cystami pokarm,
• poprzez wodę (woda pitna, woda rekreacyjna, np. jeziora),
• drogą fekalno-oralną – poprzez skażone ręce przy bezpośrednim kontakcie z chorym (tzw. choroba brudnych rąk).

Sprawdź popularne kategorie

Objawy giardiozy u dzieci i dorosłych

Obraz kliniczny giardiozy jest zróżnicowany. Większość przypadków zakażeń przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie. Objawowa giardioza może mieć postać ostrą lub przewlekłą.

Objawy ostrej giardiozy

Postać ostra giardiozy przebiega z biegunką, kurczowym bólem brzucha, wzdęciami, dyspepsją i utratą apetytu. Początkowo objawy mogą być tak intensywne, że są mylone z zatruciem pokarmowym. Biegunka w postaci ostrej ma postać wodnistą, stolce są cuchnące. Rzadko mogą wystąpić wymioty i gorączka. Postać ostra giardiozy jest samoograniczająca się – nieleczona może ustąpić samoistnie lub przekształcić się w postać przewlekłą.

Objawy przewlekłej giardiozy

W postaci przewlekłej choroby objawy są takie, jak w przypadku ostrej giardiozy, ale mają znacznie łagodniejsze nasilenie. Ze względu na uszkodzenie kosmków jelitowych dochodzi do zaburzeń wchłaniania składników pokarmowych. Mogą pojawić się:

• luźne stolce lub biegunka tłuszczowa – cuchnące i lśniące stolce, czasem zielony stolec,
• przewlekłe osłabienie, zmęczenie,
• wzmożone wzdęcia z oddawaniem gazów,
• zahamowanie tempa wzrastania u dzieci.

Objawy nietypowe i powikłania

Do rzadko występujących objawów lambliozy należą:

• objawy nietolerancji laktozy – po spożyciu pokarmów z laktozą pojawiają się wzdęcia, biegunka i ból brzucha,
• żółtaczka i zapalenie dróg żółciowych – w przypadku zajęcia pęcherzyka żółciowego,
• objawy skórne – pokrzywka (bardzo rzadko),
• reaktywne zapalenie stawów (bardzo rzadko).

Diagnostyka giardiozy

W przypadku podejrzenia giardiozy lekarz może skierować Cię na badania, które służą do identyfikacji pasożyta.

Testem jednoznacznie potwierdzającym zakażenie jest mikroskopowe badanie stolca na obecność cyst lub trofozoitów. Wykonywana jest mikroskopowa ocena zawiesiny kału (badanie koproskopowe). Zalecana jest analiza co najmniej 3 próbek kału pobranych w odstępach co 48 godzin każda.

Do innych, znacznie rzadziej stosowanych metod diagnostycznych, należą:

• badanie treści dwunastniczej (podczas gastroduodenoskopii),
• testy immunologiczne wykrywające antygeny pasożyta w kale,
• badanie PCR wykrywające materiał genetyczny pasożyta w kale,
• biopsja błony śluzowej jelita cienkiego.

Badania serologiczne, czyli oznaczanie przeciwciał przeciwko Giardia lamblia, nie mają znaczenia diagnostycznego i nie powinny być wykonywane.

Leczenie i dieta wspierająca przy zakażeniu lambliozą

W przypadku lambliozy, zwłaszcza w postaci ostrej, stosowane jest leczenie objawowe biegunki. Duże znaczenie ma nawadnianie organizmu (domowe lub apteczne elektrolity) oraz dieta lekkostrawna.

U każdego zarażonego objawowego konieczne jest leczenie przeciwpasożytnicze. U osób z dodatnimi wynikami na obecność pasożyta, ale nie doświadczających żadnych objawów, leczenie ma na celu zapobieganie rozprzestrzeniania się zakażenia na inne osoby.

Lekiem pierwszego rzutu jest tynidazol lub nitazoksanid, a w przypadku nieskuteczności tego leczenia można sięgnąć po preparaty z metronidazolem, albendazolem, mebendazolem lub paromomycyną. Te leki są dostępne tylko na receptę i należy stosować je zgodnie z zaleceniami lekarza.

Na wybór leku wpływa stan ogólny pacjenta, choroby współistniejące, wiek, a w przypadku kobiet – także obecność ciąży. Leczenie giardiozy w ciąży powinno ograniczać się tylko do tych przypadków, w których objawy znacznie utrudniają codzienne funkcjonowanie. Terapia lambliozy u małych dzieci jest trudnym wyzwaniem – leki zarejestrowane do stosowania u dzieci występują wyłącznie w postaci tabletek i mają gorzki smak.

Podsumowanie

Giardioza to choroba pasożytnicza, która występuje we wszystkich grupach wiekowych, a szczególnie u małych dzieci. Przechorowanie giardiozy nie daje trwałej odporności – można chorować kilka razy w życiu. Nie istnieje szczepionka na tę chorobę. Z tych względów ważne jest leczenie wszystkich przypadków choroby oraz jej zapobieganie poprzez przestrzeganie zasad higieny.

Źródła:

1. Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Czelej Sp. z. o.o., Lublin, 2007
2. Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce w 2024 roku, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy Zakład Epidemiologii Chorób Zakazźych i Nadzoru, Warszawa 2025, https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2024/Ch_2024.pdf [dostęp: 1.12.2025 r.]
3. Gowin E., Mach T., Nowak Sz., Stefaniak J., Giardioza u dzieci i młodzieży. Aktualne zasady rozpoznawania, leczenia i profilaktyki, https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/artykuly-przegladowe/349098,giardioza-u-dzieci-i-mlodziezy-aktualne-zasady-rozpoznawania-leczenia-i-profilaktyki [dostęp: 2.12.2025 r.]
4. Wiercińska-Drapało A., Giardioza – obraz kliniczny,rozpoznawanie i leczenie, Gastroenterologia Kliniczna tom 2, Via Medica, 2010