Najczęściej stosowane antybiotyki w stomatologii: kiedy właściwie trzeba po nie sięgać?

Bardzo częstym błędem w stomatologii jest przepisywanie przez lekarzy antybiotyku bez wyraźnych wskazań. Zobacz, kiedy stosuje się antybiotyki w stomatologii, a kiedy można ich uniknąć.

Antybiotykoterapia w stomatologii − dlaczego lepiej jej unikać?

Nadużywanie antybiotykoterapii w leczeniu stomatologicznym jest jednym najczęściej popełnianych błędów. Stosowanie antybiotyków, bez racjonalnych wskazań, może doprowadzić do wyjałowienia organizmu z naturalnej flory bakteryjnej, a w następstwie do zakażenia grzybiczego.

Antybiotyk może też spowodować powstanie szczepów antybiotykoopornych. W wyniku tego zjawiska antybiotyk powszechnie stosowany w leczeniu np. anginy traci skuteczność. Dzieje się tak dlatego, że bakterie, które wywołują anginę (paciorkowce), odpowiadają także za wiele zakażeń odzębowych.

Sprawdź też, jak poprawnie wykonać płukanie zębów.

Antybiotyk na zęby a uczulenie na penicylinę

Penicylina naturalna, czyli tzw. penicylina G, nie jest już prawie w ogóle stosowana w medycynie, bo często wywołuje alergię. Obecnie w stomatologii stosuje się głównie penicyliny syntetyczne, które nie są tak uczulające.

Najbardziej popularna jest amoksycylina − łatwo przenika do tkanek miękkich, a także jest oporna na działanie soku żołądkowego, przez co można ją podawać doustnie. Może być stosowana u kobiet ciężarnych i karmiących. Amoksycylinę stosuje się zwykle w połączeniu z kwasem klawulanowym lub z sulbaktamem – substancje te chronią antybiotyk przed rozkładem przez enzymy należące do beta-laktamaz, a więc pośrednio zwiększają jego skuteczność.

Sprawdź też tabletki na ból zęba.

Reakcja uczuleniowa na tę grupę antybiotyków może objawiać się reakcjami skórnymi, takimi jak rumień, swędzenie i pieczenie. W rzadkich wypadkach może dojść do groźniejszych powikłań, np. obrzęku krtani, napadów astmy, duszności, a nawet wstrząsu anafilaktycznego. Dlatego przed rozpoczęciem pierwszej kuracji antybiotykami, warto wykonać testy skórne pod kątem określenia uczulenia na penicyliny.

Sprawdź też, skąd się bierze i jak leczyć próchnicę zębów.

Jaki antybiotyk na ból zęba stosować?

Odpowiedź jest krótka: żaden! Na ból, który jest spowodowany ogniskiem próchniczym, doraźną ulgę przynoszą dostępne bez recepty niesterydowe leki przeciwzapalne, zawierające paracetamol lub ibuprofen. O tym, co pomoże Ci na ból zęba dowiesz się z artykułu: Co na ból zęba? Nie baw się w szarlatana!

Jednak z bólem zęba trzeba udać się do lekarza. Najważniejsze jest bowiem wyeliminowanie przyczyny, a nie zaleczenie objawów bólowych.

Przy nieodwracalnych zakażeniach miazgi, ząb trzeba leczyć endodontycznie. Co to znaczy? Że lekarz musi usunąć martwą miazgę z kanału korzeniowego. Żaden lek, nawet najsilniejszy, w tym przypadku nie wyleczy dolegliwości bólowych.

W jakich sytuacjach stosowanie antybiotyków w stomatologii jest jednak wskazane?

W niektórych przypadkach stomatologicznych stosowanie antybiotyków jest konieczne. Zalicza się do nich ostre stany ropne, które zajmują tkankę okołowierzchołkową. Powstały ropień może rozprzestrzeniać się na okoliczne tkanki. 

W przypadku wystąpienia objawów ogólnych, takich jak: obrzęk, trudności w przełykaniu, wzrost temperatury ciała powyżej 38,8° C, szczękościsk, lekarz może wystawić skierowanie na oddział chirurgii twarzowo-szczękowej. Tam ropień zostanie nacięty i poddany drenażowi, a uzupełnieniem leczenia będzie podanie antybiotyków (najczęściej dożylnie).

Antybiotyk przed zabiegiem stomatologicznym

Kiedy lekarz wykonuje np. leczenie endodontyczne, nacięcie ropnia, usunięcie kamienia poddziąsłowego czy ekstrakcję zęba, dochodzi do przejściowej bakteremii (uwolnienia bakterii do krwi). Nie jest to problemem u osób ogólnie zdrowych, u których organizm sprawnie zwalcza zagrożenie. Jednak w niektórych przypadkach, lekarz może zadecydować o wdrożeniu antybiotykoterapii przed zabiegiem stomatologicznym.

Sprawdź też tabletki na ból.

Antybiotyk przed zabiegiem podaje się pacjentom:

• W trakcie leczenia immunosupresyjnego,
• Z wadami serca,
• Z niekontrolowaną cukrzycą,
• Z upośledzonym układem odpornościowym,
• Po przeszczepach,
• Ze sztuczną zastawką serca,
• Z endoprotezami stawowymi.

Kiedy zaczyna działać antybiotyk? Dopiero po pewnym czasie, dlatego powinien być podany odpowiednio wcześnie przed zabiegiem. W takich przypadkach dawka leku najczęściej jest dwa razy wyższa niż ta stosowana rutynowo. Czasem lekarz może zdecydować o przedłużeniu przyjmowania antybiotyku również po zabiegu, zwykle jednak w niższej dawce.

Sprawdź też preparaty do higieny jamy ustnej.

Antybiotyki w przebiegu zapalenia przyzębia

Czasem podania antybiotyków doustnych wymagają stany zapalne przyzębia.Robi się to w przypadku:

• Ostrego zapalenia dziąseł przy współistniejących objawach ogólnych lub występującego w przebiegu ciężkich chorób ogólnoustrojowych,
• Ostrych ropni mnogich,
• Ostrego martwiczo-wrzodziejącego zapalenia dziąseł lub przyzębia,
• Agresywnego zapalenia przyzębia,
• Zapalenia przyzębia odpornego na leczenie.

Takie stany jednak rzadko zdarzają się w codziennej praktyce stomatologicznej.

Antybiotyk po usunięciu zęba

Rutynowo po zabiegu usunięcia zęba nie stosuje się antybiotyków. Lekarz może zadecydować o ich wdrożeniu przy wysokim ryzyku powikłań (ząb objęty masywną próchnicą, obecność ropnia bądź skomplikowany zabieg ekstrakcji).

Antybiotyki na szczękościsk

Antybiotyk sam w sobie nie leczy szczękościsku. Stan ten może być jednak spowodowany zaawansowanymi zakażeniami w obrębie jamy ustnej. W przypadku gdy mają one podłoże bakteryjne, konieczne może być wdrożenie antybiotyku.

Antybiotyki miejscowe w stomatologii – kiedy są stosowane?

Antybiotyki miejscowe w stomatologii są stosowane w celu zwalczania infekcji w określonym obszarze jamy ustnej (zapalenie przyzębia, stan po usunięciu zęba). Dzięki takiemu podejściu minimalizuje się wpływ leków na cały organizm oraz ogranicza ryzyko działań niepożądanych. Do najczęściej stosowanych antybiotyków miejscowych w stomatologii należą gentamycyna czy syntetyczny metronidazol.