Wiedza, która ratuje życie. Wstrząs anafilaktyczny - pierwsza pomoc
26. 8. 2017 · 4 minuty czytania
alergie pokarmowealergie wziewne
Wstrząs anafilaktyczny definiuje się jako nagłą i ciężką nadwrażliwość na określony bodziec. W skrajnych wypadkach wstrząs bezpośrednio zagraża życiu. Co go wywołuje i jak się leczyć? Sprawdź!
Ze wstrząsem anafilaktycznym nie ma żartów – i mówi Ci to lekarz. Warto wiedzieć, jak się zachować, kiedy ktoś w Twoim otoczeniu będzie miał jego objawy. Przedstawiam poradnik, jak się zachować, w przypadku wstrząsu anafilaktycznego. Naprawdę, to wiedza, która ratuje życie.
Co to jest wstrząs anafilaktyczny?
Wstrząs anafilaktyczny to nagła, ciężka, uogólniona reakcja nadwrażliwości. Uogólniona, czyli taka, która dotyczy całego organizmu. Jest na tyle ciężka, że może nawet zagrażać życiu.
Polega na rozwoju całego zespołu nieprzyjemnych objawów, które wywołuje ekspozycja na określony bodziec – co ciekawe – w dawce, która przez zdrowe osoby jest normalnie tolerowana.
Najczęściej za wstrząs odpowiedzialne są leki, pokarmy i jady owadów. Niestety, w około 30% przypadków, mimo szczegółowej diagnostyki, nie udaje się ustalić przyczyny - mówimy wtedy o anafilaksji idiopatycznej.
Wstrząs anafilaktyczny mogą wywołać na przykład:
leki: NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. aspiryna, leki z ibuprofenem), antybiotyki beta-laktamowe (penicyliny, cefalosporyny), leki zwiotczające, leki stosowane w chemioterapii, barbiturany, opioidy, insulina
inne objawy - zawroty lub bóle głowy, skurcze macicy, uczucie lęku, zagrożenia.
Wstrząs anafilaktyczny - postępowanie
Porada 1.
Kiedy zauważysz pierwsze objawy reakcji anafilaktycznej, jak najszybciej przerwij kontakt z substancją podejrzaną o wywołanie wstrząsu, czyli np. usuń żądło pszczoły, przerwij jedzenie posiłku, oddal się od zwierząt lub roślin.
Porada 2.
Bardzo ważne jest zadbanie o dopływ świeżego powietrza – otwórz okna lub wyprowadź chorego na zewnątrz.
Porada 3.
W zależności od tego jakie są objawy, wybierz odpowiednią pozycję: jeśli występują problemy z oddychaniem – najlepsza będzie pozycja siedząca. W przypadku niskiego ciśnienia lub zawrotów głowy – połóż chorego i unieś mu nogi.
Porada 4.
Kolejna kluczowa sprawa – zadzwoń na pogotowie i do przyjazdu karetki, uważnie obserwuj co się dzieje.
Porada 5.
Zastanawiasz się co pomaga na wstrząs anafilaktyczny? Adrenalina. Jeśli wiesz, że chory ma reakcję anafilaktyczną w wywiadzie i posiada przy sobie adrenalinę w ampułkostrzykawce - pomóż mu ją znaleźć i podaj do ręki.
Trzeba natychmiast wstrzyknąć 1 dawkę domięśniowo w przednio-boczną część uda. Adrenaliny nie należy podawać w miejsca położone dystalnie, czyli w ręce, stopy, czy uszy, ponieważ zwiększa to ryzyko rozwoju martwicy, z powodu obkurczenia naczyń krwionośnych. Miejsce wstrzyknięcia najlepiej masować przez około 10 sekund, co ułatwi wchłonięcie leku. Pamiętaj, że adrenalinę może sobie podać jedynie chory - nie możesz tego zrobić za niego.
W przypadku niedostatecznego efektu dawkę można powtórzyć po 5-15 minutach i niezależnie od osiągniętego efektu, pacjent bezwzględnie będzie wymagał opieki lekarskiej.
Porada 6.
W przypadku utraty przytomności, zatrzymania oddechu i krążenia należy rozpocząć resuscytację krążeniowo - oddechową i kontynuować ją do czasu przyjazdu pogotowia ratunkowego.
Zobacz świetny, krótki film instruktrażowy przygotowany przez łódzkie MPK:
Wstrząs anafilaktyczny – leczenie i ustalenie „planu działania”
Osobom, u których występuje ryzyko anafilaksji zaleca się opracowanie „planu działania na wypadek reakcji alergicznej”. Należy poinformować pracodawcę i współpracowników o możliwości rozwoju reakcji anafilaktycznej, a rodzice powinni poinformować szkołę, że ich dzieci cierpią na alergię.
Osoby z najbliższego otoczenia trzeba poinstruować, co należy zrobić na wypadek pojawienia się objawów.
Jeśli wiesz, że może u Ciebie wystąpić wstrząs anafilaktyczny, leki pierwszego rzutu, czyli strzykawka z epinefryną (adrenaliną) powinny być zawsze gotowe do użycia. Noś też zawsze na nadgarstku specjalną informacyjną bransoletkę medyczną.
Wstrząs anafilaktyczny – leki i kuracje odczulające
Przede wszystkim, skonsultuj się ze swoim lekarzem, jak unikać alergenów. W przypadku niektórych alergenów możliwe jest zastosowania leczenia, które zmniejszy wrażliwość organizmu na substancje powodujące reakcje alergiczne (immunoterapia alergenowa).
Ten rodzaj terapii może sprawić, że z Twojego słownika na stałe zniknie „wstrząs anafilaktyczny”. Leczenie poprzez odczulanie daje obiecujące efekty, ale trzeba na nie poczekać. Wieloletnia kuracja obejmująca odczulanie podskórne okazała się być skuteczna w przypadku ukąszeń owadów, zaś odczulanie metodą doustną jest skuteczne w przypadku wielu rodzajów pokarmów.
Szczepienie przeciw błonicy skutecznie chroni przed groźną chorobą, ale z czasem odporność maleje. Sprawdź, kiedy najlepiej się zaszczepić i jak często powtarzać dawki, aby zachować ochronę.
Polio, czyli choroba Heinego-Medina, zostało wyeliminowane w Polsce, ale ryzyko powrotu choroby wciąż istnieje. Sprawdź, jak działa szczepionka, kto powinien się zaszczepić i dlaczego to nadal ważne.
Szczepienie przeciw WZW B chroni przed ostrym i przewlekłym zapaleniem wątroby, a uzyskana odporność utrzymuje się przez wiele lat – często całe życie. Dowiedz się, kto powinien się zaszczepić i w jakich sytuacjach potrzebne są dodatkowe dawki.
Na świecie istnieje blisko 3,5 tysiąca gatunków komarów. Niektóre z nich mogą być nośnikami wielu chorób. Odpowiednia profilaktyka może uchronić nas przed zakażeniem.
Hiperpigmentacja to zmiany skórne powstałe po opalaniu. Jak się przed nimi ochronić? Czy można wyrównać koloryt skóry za pomocą kosmetyków? Dowiedz się więcej!
Alergia na słońce to jedna z chorób skóry zaliczanych do fotodermatoz. Choć zazwyczaj jego objawy mijają po kilku dniach, to niektóre osoby muszą poddać się specjalistycznemu leczeniu.
Wstrząs anafilaktyczny definiuje się jako nagłą i ciężką nadwrażliwość na określony bodziec. W skrajnych wypadkach wstrząs bezpośrednio zagraża życiu. Co go wywołuje i jak się leczyć? Sprawdź!
Świąd, zaczerwienienie i ból oka – to główne objawy alergicznego zapalenia spojówek. Jakie alergeny najczęściej wywołują te objawy? Na czym polega profilaktyka? Szczegóły w naszym poradniku!
Jesień bywa ciężkim okresem dla alergików. W powietrzu unoszą się pyłki bylicy, zarodniki grzybów, roztocza. Co jeszcze może uczulać? Dowiedz się więcej na ten temat!
Czy wiesz, że 40% Polaków to alergicy? Czy kiedy nic nie pyli, mogą na chwilę pozbyć się świądu, kataru i innych dokuczliwych dolegliwości. Niestety nie! Poznaj najczęstsze zimowe alergeny!
Alergie skórne objawiają się w różny sposób. Często występują w postaci pokrzywki lub wyprysku. Jak rozpoznać problemy wynikające z kontaktu z alergenami. Dowiedz się więcej!
Astma oskrzelowa to częsta choroba wieku dziecięcego. Zapada na nią nawet 30% maluchów na całym świecie. Czym się objawia, jak ją leczyć i kto jest na nią najbardziej narażony? Sprawdź!
Celiakia to jedna z chorób układu pokarmowego. Cierpi na nią ok. 1% całej populacji. Do charakterystycznych objawów zaliczają się wzdęcia oraz bóle brzucha i biegunki. Dowiedz się więcej!
Zmiany na skórze, obrzęki i bóle stawów, zaburzenia neurologiczne – to tylko niektóre objawy choroby posurowiczej. Czym jest to schorzenie i jak przebiega jego leczenie? Sprawdź!
Specjalista dermatologii i wenerologii, lekarz medycyny estetycznej.
Dr n. med. i n. o zdr. Piotr Sobolewski jest absolwentem Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu oraz studiów podyplomowych z zakresu Medycyny Estetycznej dla Lekarzy w Krakowskiej Wyższej Szkole Promocji Zdrowia. Obecnie pracuje jako starszy asystent w Klinice Dermatologii Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie.
Specjalizuje się w diagnostyce i leczeniu chorób skóry, włosów oraz paznokci, a także w zabiegach dermatologicznych i estetycznych. Głównym obszarem jego zainteresowań jest onkologia dermatologiczna – nieinwazyjna diagnostyka obrazowa chorób nowotworowych skóry oraz leczenie chirurgiczne i niechirurgiczne zmian skórnych (m.in. krioterapia, laseroterapia, elektrokoagulacja).
Jego pasją jest dermatologia estetyczna i profilaktyka starzenia się skóry. Regularnie uczestniczy w konferencjach i szkoleniach, aby dostarczać pacjentom nowoczesne i skuteczne rozwiązania terapeutyczne.
Specjalista dermatologii i wenerologii, lekarz medycyny estetycznej.
Dr n. med. i n. o zdr. Piotr Sobolewski jest absolwentem Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu oraz studiów podyplomowych z zakresu...
