Co oznacza za niski lub za wysoki poziom ferrytyny?

Regularne badania krwi, wykonywane przynajmniej raz w roku, pozwalają wykryć wczesne nieprawidłowości, zanim jeszcze wystąpią objawy chorób czy innych zaburzeń. Jednym z parametrów, który warto monitorować, jest ferrytyna – białko związane z gospodarką żelaza. Co to jest ferrytyna? Za co odpowiada i jaki jest prawidłowy poziom ferrytyny?

Czym jest ferrytyna?

Ferrytyna to białko znajdujące się we wszystkich komórkach organizmu. Jej główną funkcją jest magazynowanie żelaza – pierwiastka niezbędnego nam m.in. do transportowania tlenu do komórek, prawidłowego działania układu odpornościowego i produkcji hemoglobiny.

Struktura ferrytyny przypomina kulę, a jej pojedyncza cząsteczka może zmagazynować od 2000 do 4500 atomów żelaza. Dzięki tej właściwości ferrytyna pełni istotną funkcję biologiczną i diagnostyczną. Jej poziom we krwi jest jednym z ważniejszych wskaźników oceny zasobów żelaza w organizmie.

Czy ferrytyna to żelazo?

Ferrytyna jest najczęściej omawiana w kontekście nieprawidłowości dotyczących poziomu żelaza w organizmie. Jednak czy ferrytyna to to samo co żelazo? Nie. Ferrytyna to magazyn żelaza, natomiast żelazo to pierwiastek, który uczestniczy w wielu przemianach biologicznych, np. uczestniczy w procesie produkcji erytrocytów.

Za co odpowiada ferrytyna?

Większość funkcji ferrytyny związanych jest z regulacją poziomu żelaza. W sytuacjach, gdy organizm zużywa go w nadmiarze bądź pozbywa się go np. w wyniku utraty krwi (np. na skutek obfitej menstruacji, krwawień z ran bądź intensywnej aktywności fizycznej) ferrytyna uwalnia swoją rezerwę żelaza, aby organizm mógł prawidłowo funkcjonować. Z drugiej strony, jeśli w organizmie jest za dużo żelaza, ferrytyna go wiąże i sprawia, że nie zagraża on organizmowi.

Oprócz tego ferrytyna stanowi marker stanu zapalnego. Jej poziom wzrasta podczas infekcji lub chorób o podłożu autoimmunologicznym.

Sprawdź popularne kategorie

Jakie są normy ferrytyny?

Normy na ferrytyny różnią się w zależności od wieku i płci. W przypadku osób dorosłych wyglądają następująco:

• kobiety: 10-200 µg/l,
• mężczyźni: 15-400 µg/l.

Warto przy tym wspomnieć, że laboratoria ze względu na posługiwanie się odmiennymi metodami i aparaturą medyczną mogą posługiwać się nieco odmiennymi wartościami referencyjnymi, dlatego zawsze należy interpretować wynik w odniesieniu do zakresów podanych przez konkretną placówkę.

Jaki poziom ferrytyny jest niebezpieczny?

Każdy wynik, który jest poniżej lub powyżej normy powinien skłonić do wizyty u lekarza. Specjalista pomoże ustalić przyczynę nieprawidłowości i jeśli będzie to konieczne, zleci dodatkowe badania w celu dokładniejszej diagnostyki.

Co ważne, o niskim poziomie ferrytyny można już mówić, jeśli jego wartość wynosi <45 μg/l. Wartości powyżej normy sugerują, że w organizmie toczy się stan zapalny.

Co oznacza niski poziom ferrytyny?

Za niski poziom ferrytyny oznacza, że w organizmie brakuje żelaza. W konsekwencji dochodzi do rozwoju anemii, czyli niedokrwistości z niedoboru żelaza. Początkowo zaburzenie to nie daje żadnych objawów. Jeśli jednak ten stan utrzymuje się długo, organizm może wysyłać pewne symptomy, które powinny skłonić do dalszej diagnostyki. Są to np.:

• osłabienie,
• drażliwość,
• zaburzenia snu,
• przewlekłe zmęczenie,
• bladość skóry i śluzówek,
• osłabiona kondycja włosów, skóry i paznokci.

Poza tym niski poziom ferrytyny obserwowany jest przy niektórych chorobach i zaburzeniach takich jak np.:

• niedożywienie,
• obfite miesiączki,
• niedoczynność tarczycy i choroba Hashimoto,
• schorzenia zaburzające wchłanianie (celiakia, nieswoiste choroby zapalne jelit).

Zbyt niski poziom ferrytyny mogą mieć także osoby, które regularnie oddają krew, lub które doświadczyły utraty krwi, np. na skutek operacji.

Sprawdź, co powoduje wypadanie włosów u kobiet.

Co oznacza wysoki poziom ferrytyny?

Podwyższony poziom ferrytyny jest sygnałem, że w organizmie toczy się stan zapalny. Dzieje się tak, ponieważ ferrytyna należy do tzw. białek ostrej fazy, czyli takich, których stężenie we krwi gwałtownie wzrasta w odpowiedzi na procesy zapalne, infekcje, urazy lub inne zaburzenia.

Podwyższony poziom ferrytyny obserwuje się np. w przypadku:

• nowotworów,
• chorób nerek,
• zakażeniach bakteryjnych,
• reumatoidalnego zapalenia stawów,
• uszkodzeń niektórych narządów, np. wątroby.

Pozostałe przyczyny wysokiego poziomu ferrytyny:

• zespół metaboliczny,
• nadużywanie alkoholu,
• niealkoholowe stłuszczenie wątroby,
• przeładowanie organizmu żelazem (np. w przebiegu hemochromatozy).

Jakie objawy świadczą o wysokim poziomie ferrytyny? Wymienia się m.in.:

• bóle stawów,
• dolegliwości żołądkowo-jelitowe,
• ogólne pogorszenie samopoczucia,
• zmiany w kolorze skóry na ciemniejszy.

Jak zbadać ferrytynę?

Poziom ferrytyny oznacza się na podstawie próbki krwi żylnej. Pobranie przebiega w taki sam sposób jak przy standardowym badaniu morfologii – najczęściej z żyły w zgięciu łokciowym. Na badanie należy przyjść na czczo, wypoczętym i po całonocnym poście.

Oznaczenie ferrytyny na wynikach

W zależności od laboratorium wyniki poziomu ferrytyny mogą się nieco różnić. Najczęściej na karcie z wynikiem białko to oznaczone jest jako: Ferrytyna (ICD-9 L05). Obok znajduje się wartość ferrytyny po badaniu i normy. Jeśli białko to jest podwyższone, będzie ono oznaczone symbolem H (z ang. High), przy wartościach poniżej normy – L (z ang. Low).

Podsumowanie

Ferrytyna to białko, które pełni podwójną funkcję. Z jednej strony odpowiada za magazynowanie żelaza, z drugiej może wskazywać na obecność stanu zapalnego w organizmie. Wykonując badanie podstawowej morfologii krwi, warto poszerzyć ją o ten parametr, aby uzyskać dokładniejszy obraz gospodarki żelazem oraz wykryć ewentualne ogniska zapalne w organizmie. Otrzymane wyniki zawsze warto skonsultować z lekarzem.

FAQ

Źródła:

1. Borkowska A., Antosiewicz J., Żelazo – przyjaciel, który bywa toksyczny, https://kosmos.ptpk.org/index.php/Kosmos/article/download/2719/2645/4580, [dostęp 16.06.2025]
2. Kotla N. K. i in., The Role of Ferritin in Health and Disease: Recent Advances and Understandings, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9320524/, [dostęp 16.06.2025]
3. Królik P. W., Rudnicka-Drożak E., Hiperferrytynemia, https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2021/06/Geriatria_1_2021_04.pdf, [dostęp 16.06.2025]
4. Krzyżowska K. i in., Ferrytyna – udział w gospodarce żelazem i znaczenie diagnostyczne, https://www.termedia.pl/Ferrytyna-udzial-w-gospodarce-zelazem-i-znaczenie-diagnostyczne,98,42948,1,0.html, [dostęp 16.06.2025]
5. Matysiak M. i in., Ferrytyna, https://www.mp.pl/podrecznik/pediatria/chapter/B42.71.3.2.21.5., [dostęp 16.06.2025]
6. Nowicka A., Zuchowski A., Rola żelaza w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, https://lekwpolsce.pl/download.php?dokid=57062de38391d&preview=1, [dostęp 16.06.2025]