Filtry mineralne a filtry chemiczne: czym się od siebie różnią?

Promieniowanie słoneczne ma wiele negatywnych skutków, które odbijają się na skórze. Można zaobserwować poparzenia, zaczerwienienia, przebarwienia, a w dłuższej perspektywie czasu również zwiększone ryzyko raka skóry.

Z tego artykułu dowiesz się:

• dlaczego warto stosować filtry przeciwsłoneczne,
• czym różnią się filtry chemiczne od mineralnych,
• jakie składniki można znaleźć w kosmetykach z SPF.

Po przeczytaniu artykułu będziesz wiedzieć, które filtry będą odpowiednie dla Ciebie, dzieci czy skór bardzo wrażliwych.

Ile razy słyszałaś już, żeby przed wyjściem na słońce, nałożyć na skórę filtr przeciwsłoneczny UV? Czy zastanawiałaś się kiedyś, jakie substancje chronią Twoją skórę przed słońcem? Co właściwie znajduje się w kremie z filtrem UV? Najczęściej wyróżnia się filtry mineralne (filtry fizyczne) i filtry chemiczne. W ostatniej dekadzie coraz większą popularność zdobywaj filtry mineralne, które nie wnikają w głąb Twojej skóry. Dlaczego?

Filtry mineralne − dlaczego święcą triumfy?

Z artykułu Zdrowa opalenizna: słońce, solarium czy samoopalacz? dowiesz się, jak promieniowanie UVA i UVB działa na skórę. Posłoneczne podrażnienia skóry to tylko jeden ze skutków, jaki wywołuje opalanie się. Dużo groźniejsze są długofalowe skutki promieniowania UV, takie jak przyspieszone fotostarzenie skóry czy też rozwój nowotworów skóry. Żeby temu zapobiec, przed wyjściem na słońce, nawet w zimie, warto zabezpieczyć skórę odpowiednimi filtrami UV.

W ostatnich latach coraz większą popularnością cieszą się filtry przeciwsłoneczne mineralne. Czym są? Nazywa się tak filtry fizyczne, które działają na powierzchni skóry. Można też spotkać się z określeniem ich jako filtry nieorganiczne. Nie oznacza to jednak, że nieorganiczne filtry fizyczne są mniej naturalne czy bardziej szkodliwe dla organizmu. Nic podobnego! O tym, że jakiś związek jest organiczny lub też nie, decyduje to, czy w jego składzie znajduje się cząsteczka węgla. W filtrach fizycznych jej nie ma, stąd też filtry mineralne nazywane są filtrami nieorganicznymi.

Najbardziej popularnymi filtrami mineralnymi są dwutlenek tytanu i tlenek cynku. Dwutlenek tytanu (Titanium Dioxide) absorbuje promienie słoneczne, blokując promieniowanie UVA i UVB. Może on lekko bielić skórę, na co zwraca uwagę wiele osób. Dwutlenek tytanu działa na powierzchni skóry, nie wnika do jej wnętrza, dzięki czemu ryzyko podrażnień jest niewielkie. Natomiast o tlenku cynku przeczytasz więcej artykule: Tlenek cynku − niesamowity biały proszek na trądzik i nie tylko.

Dwutlenek tytanu i tlenek cynku działają nieco inaczej i w innym zakresie chronią przed promieniowaniem UVA. Dlatego dobrze, jeżeli kosmetyk zawiera obydwie te substancje.

Sprawdź popularne kategorie

Jak właściwie działają mineralne filtry UV?

Można powiedzieć, że tworzą one na skórze powłokę, która odbija promienie słoneczne niczym lustro. Dzięki temu szkodliwe promienie UV nie dostają się do głębszych warstw skóry.

Filtry fizyczne znaleźć możesz na przykład w kremie ochronnym SVR Sunsecure Ecran. Kremy z filtrami mineralnymi są zazwyczaj bardzo delikatne i nadają się nawet do wrażliwej skóry dziecięcej, a także mogą być stosowane przy atopii czy po zabiegach kosmetologicznych. 

Filtry chemiczne − dużo skuteczniejsza ochrona?

Filtry chemiczne wnikają w głąb skory. Cząsteczki tych substancji są dużo mniejsze i działają na zasadzie pochłaniania fal promieniowania UVA i UVB.

Kosmetyki z filtrami chemicznymi mają bardziej skomplikowany skład niż te zawierające filtry mineralne. Należą do nich m.in.: benzofenony, a także pochodne kamfory, benzotriazoli, triazyn czy kwasów cynamonowego lub salicylowego. Związki te mają wiele nienasyconych wiązań lub grup węglowych, azotowych czy indolowych. Na opakowaniu możesz ich szukać pod takimi nazwami jak: otokrylen, trisiloksandrometrizol czy awobenzon, a także Butyl Methoxydibenzoylmethane czy Ethylhexyl Methoxycinamate.

Filtry chemiczne powinny być na tyle stabilne, żeby nie rozkładały się pod wpływem temperatury, wody czy potu, a także przede wszystkim, pod wpływem promieniowania słonecznego. Nie oznacza to jednak, że nie trzeba ich aplikować w ciągu dnia. Po każdej kąpieli czy wytarciu skóry należy ponownie nałożyć na skórę kosmetyki z filtrami. 

Tego rodzaju ochronę przed słońcem możesz znaleźć w kosmetykach takich jak: La Roche-Posay Anthelios Sun Intolerance, kojący krem do twarzy SPF 50+ czy Ducray, Melascreen Sun Cream SPF 50+.

Filtry mineralne a chemiczne − co wybrać?

Zarówno filtry mineralne, jak i chemiczne mają swoje wady i zalety.

Filtry mineralne zyskały bardzo dużą popularność dzięki temu, że są bardzo delikatne i można je stosować nawet do skóry alergicznej i wrażliwej skóry dzieci. Działają jak tarcza ochronna i nie wchodzą w reakcję chemiczną ze skórą.

Kolejną ich dużą zaletą jest stabilność chemiczna. Nie utleniają się szybko, przez co długo zachowują swoje właściwości ochronne. Zapewniają również ochronę zarówno przed promieniami UVA, jak i UVB. 

Ich główną wadą jest bielenie skóry. Pozostawiają na jej powierzchni cienką warstwę, jednak coraz częściej w kremach z SPF stosowane są składniki tonujące, przez co efekt bielenia jest mniej widoczny. Filtry mineralne łatwiej ścierają się ze skóry niż chemiczne, dlatego mogą wymagać częstszej reaplikacji kosmetyku. 

Jeżeli chodzi o filtry chemiczne, trzeba przyznać, że mają one dużą skuteczność. A to dlatego, że działają wewnątrz skóry. Oprócz tego, że pochłaniają promieniowanie UV, to dodatkowo mogą zabezpieczać przed działaniem wolnych rodników tlenowych (często spełniają także funkcję antyoksydantów). Nie ścierają się tak łatwo, jak filtry mineralne, dlatego przy takiej ochronie przeciwsłonecznej śmiało możesz wskoczyć do basenu, nie martwiąc się o swoją ochronę przed słońcem. 

Niestety wadą kosmetyków z filtrami chemicznymi UV jest to, że mogą one być niestabilne, a więc, że działają nieco krócej niż filtry mineralne. Szybciej rozkładają się w skórze. Dlatego też przy kremach z filtrami chemicznymi także musisz co jakiś czas powtarzać aplikację. U niektórych mogą dodatkowo powodować podrażnienia.

Kosmetolodzy potwierdzają, że najbardziej kompleksową ochronę przed słońcem zapewniają kosmetyki, zawierające zarówno filtry chemiczne, jak i fizyczne. Tego typu kosmetykiem jest m.in. Vichy Idéal Soleil, aksamitny krem do twarzy SPF 50+.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o filtry mineralne i chemiczne

Źródła:

1. Osterwalder U, Hubaud JC, Perroux-David E, Moraine T, van den Bosch J. Sun-protection factor of zinc-oxide sunscreens: SPFin vitro too low compared to SPFin vivo-a brief review. Photochem Photobiol Sci. 2024 Oct;23(10):1999-2009. doi: 10.1007/s43630-024-00644-0. Epub 2024 Oct 21. Erratum in: Photochem Photobiol Sci. 2025 Apr;24(4):679. 
2. Racovita AD. Titanium Dioxide: Structure, Impact, and Toxicity. Int J Environ Res Public Health. 2022 May 6;19(9):5681. 
3. Bojarowicz H., Bartnikowska N., Kosmetyki ochrony przeciwsłonecznej. Część I. Filtry UV oraz ich właściwości, Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 596-601.