„Serce sportowca” − wcale nie takie zdrowe

6. 4. 2018 · Irmina Turek · 4 minuty czytania
  • choroby
„Serce sportowca” − wcale nie takie zdrowe

Twój organizm poprzez regularny, intensywny trening zmienia się. Twoje ciało adaptuje się do większego obciążenia wynikającego z intensywnych treningów. Najistotniejsze zmiany możesz zaobserwować w swoim układzie krwionośnym. Serce u sportowców przystosowuje się, żeby dać z siebie więcej. Czy to oznacza jednak, że serce sportowca jest zdrowsze?

Serce sportowca: objawy

Głównym objawem występowania tzw. „serca sportowca” jest przerost mięśnia sercowego. Jest to efekt zwiększonego zapotrzebowania na tlen i składniki energetyczne, jakie pojawia się podczas intensywnego wysiłku. Co więcej, przy „sercu sportowca” charakterystyczna jest również bradykardia (zwolnienie pracy serca) i rozstrzeń jam serca. Żeby sprostać takim podniesionym wymaganiom, „serce sportowca” musi powiększyć się i/lub zwiększyć swoją siłę poprzez zwiększenie liczby i wielkości komórek mięśniowych. O tym, jak wysiłek fizyczny wpływa na Twoje serce pisałam też w artykule: Wpływ wysiłku fizycznego na układ krążenia: Twoje serce kocha siłownię!

Zmiany, jakie zachodzą w Twoim sercu, lekarz może pokazać Ci przez badanie EKG, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej oraz w badaniu echokardiograficznym. Wyniki EKG sportowca mogą sugerować szereg różnych odbiegających od normy zmian. Są to zmiany, które u osób nieuprawiających sportu sugerowałyby stan patologiczny. Jest to efekt zarówno wzrostu masy mięśnia sercowego, jak i zmian regulacji układu współczulnego i przywspółczulnego. Stan ten może, ale nie musi dawać wyraźnie odczuwalnych objawów.

Serce sportowca objawy

Jeżeli posiadasz „serce sportowca”, możesz odczuwać:

  • ból zamostkowy (zlokalizowany za mostkiem, zwykle krótkotrwały ból o charakterze piekącym, z pojawiającym się uczuciem ucisku lub rozpierania),
  • duszności (przy niewielkiej aktywności odczucie braku tchu i występujące równolegle spłycenie oddechu),
  • zawroty głowy
  • powtarzające się omdlenia
  • zaburzenia rytmu serca

Powiększone serce: przyczyny i skutki

„Serce sportowca” to zarówno zmiany morfologiczne, jak i czynnościowe mięśnia sercowego, które wynikają z intensywnego treningu fizycznego.

Z czym wiąże się „serce sportowca”? W praktyce wygląda to tak: czasem u sportowców czy osób regularnie, intensywnie trenujących w sercu pojawiają się zmiany adaptacyjne, takie jak powiększenie komór, pogrubienie ich ścian i zmniejszenie spoczynkowej akcji serca. To jakie zmiany wystąpią i w jakim stopniu będą nasilone zależy od wielu czynników. Wpływ będzie miał na to Twój wiek, Twoja płeć, to, jaką dyscyplinę sportu uprawiasz oraz, oczywiście, od jak dawna prowadzone są treningi. W zależności, czy przeważają ćwiczenia izotoniczne (np. kolarstwo, bieganie czy pływanie), czy izometryczne (np. podnoszenie ciężarów) może dochodzić albo do przerostu ekscentrycznego albo koncentrycznego.

Powiększone serce

Większość dyscyplin łączy oba rodzaje wysiłku, dlatego zwykle zmiany przerostowe serca mają również charakter mieszany. Zazwyczaj u sportowców można zauważyć, że przerastają obydwie komory serca lub tylko lewa komora. Przerost prawej komory serca u sportowców zdarza się rzadko.

Charakterystyczny dla zespołu „serca sportowca” jest fakt, że po zaprzestaniu ćwiczeń powstałe zmiany cofają się.

Co oznacza powiększone serce?

W praktyce zwiększenie objętości jam serca i jego wielkości powoduje wzrost objętości wyrzutowej, czyli ilości krwi, jaką serce wyrzuca podczas skurczu.

Jeśli u osoby trenującej występują jakieś zmiany patologiczne układu krwionośnego, to adaptacja serca do wzmożonego wysiłku może doprowadzić do niebezpiecznych powikłań. Wiele przypadków nagłych zgonów sercowych u osób trenujących wyczynowo wynika właśnie z niezdiagnozowanych wcześniej wad i problemów z sercem. U sportowców wyczynowych częściej dochodzi również do zaburzeń rytmu pracy serca i bloków przedsionkowo-komorowych. Dlatego, jeżeli trenujesz wyczynowo, warto, żebyś poddawał się okresowym badaniom serca, takim jak np. EKG czy badanie echokardiograficzne i konsultowali wszelkie niepokojące objawy z lekarzem.

Co oznacza powiększone serce

Wolne bicie serca u sportowców

Intensywny trening, zwłaszcza ten o charakterze wytrzymałościowym, może sprawić, że Twoje serce będzie pracować wolniej. Jest to wynik zarówno oddziaływania nerwu błędnego, jak i zmian regulacji pracy serca poprzez układ współczulny.

Wzmożone napięcie nerwu błędnego powoduje zmniejszenie ilości uderzeń Twojego serca, zarówno w trakcie wysiłku, jak i w spoczynku. Bradykardia spoczynkowa jest jedną z częściej obserwowanych zmian czynnościowych serca u sportowców.

Więcej artykułów na ten temat

Irmina Turek