Szczepionka na WZW A – jak działa oraz ile dawek należy przyjąć?

Z tego artykułu dowiesz się: 

• najważniejszych informacji na temat szczepienia przeciwko WZW A, w tym dla kogo jest ono zalecane, jak przebiega szczepienie oraz czego można spodziewać się po jego przyjęciu 
• kiedy warto się zaszczepić 
• jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu 

Wirusowe zapalenie wątroby typu A (potocznie nazywane „żółtaczką pokarmową” lub „żółtaczką typu A”) to choroba zakaźna wywołana przez wirus zapalenia wątroby typu A (HAV), który powoduje zmiany zapalne i martwicze w wątrobie. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową przez brudne ręce lub spożycie skażonej żywności. Choroba często przebiega bezobjawowo lub daje łagodne, nieswoiste objawy.

Jak działa szczepionka przeciwko WZW A?

Szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A zawiera inaktywowanego wirusa. Po jej podaniu układ odpornościowy uczy się rozpoznawać wirusa i wytwarza przeciwciała, które chronią przed zachorowaniem. 

Szczepionki przeciw WZW typu A są wysoce skuteczne w zapobieganiu zakażeniu wirusem HAV – ich skuteczność szacuje się na 98–99%. Przeciwciała anty-HAV wytwarzane po szczepieniu zapewniają długotrwałą odporność. Dokładny czas utrzymywania się ochrony poszczepiennej nie został dotychczas określony. W badaniach przeprowadzonych wśród osób, które ukończyły pełny cykl szczepienia, wykazano utrzymywanie się przeciwciał anty-HAV przez co najmniej 25 lat, bez konieczności podawania dawek przypominających.

Zobacz również inne szczepionki chroniące przed chorobami zakaźnymi!

Kto powinien rozważyć szczepienie przeciw WZW A?

Szczepionka przeciw WZW A jest zalecana wszystkim osobom narażonym na zakażenie wirusem. W szczególności:

• osobom wyjeżdżającym do krajów o wysokiej i pośredniej endemiczności zachorowań na WZW A,
• osobom zatrudnionym przy produkcji i dystrybucji żywności, usuwaniu odpadów komunalnych i płynnych nieczystości oraz konserwacji urządzeń służących temu celowi,
• dzieciom w wieku przedszkolnym i szkolnym oraz młodzieży, które nie chorowały na WZW A,
• osobom z grup ryzyka, w których obserwuje się zwiększoną liczbę zachorowań, zwłaszcza narażonym w związku z ryzykownymi zachowaniami,
• pracownikom medycznym, szczególnie zatrudnionym na oddziałach zakaźnych, gastroenterologicznych i pediatrycznych.

Dodatkowo szczepienie jest rekomendowane osobom należącym do grup zwiększonego ryzyka zakażenia lub cięższego przebiegu choroby, w tym osobom zakażonym HIV, uzależnionym od narkotyków, mężczyznom mającym kontakty seksualne z mężczyznami, chorym na hemofilię oraz pacjentom z przewlekłymi chorobami wątroby. 

Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH–PIB w okresie od 1 stycznia do 15 lutego 2025 r. w Polsce zarejestrowano 80 przypadków wirusowego zapalenia wątroby typu A (WZW A). Oznacza to niemal dwukrotny wzrost liczby zachorowań w porównaniu z analogicznym okresem 2024 r. 

Kiedy należy zaszczepić się przeciw WZW A przed wyjazdem? 

Szczepionkę przeciw WZW A najlepiej podać około 4 tygodnie przed podróżą, choć minimalny zalecany odstęp wynosi 2 tygodnie. Osoby planujące wyjazd w krótkim terminie również mogą skorzystać ze szczepienia. W przypadku szczepionki skojarzonej przeciw WZW A i B możliwe jest zastosowanie przyspieszonego schematu szczepienia (0., 7. i 21. dzień), a następnie dawki uzupełniającej po 12 miesiącach. 

Przeczytaj także: Szczepienia przed wyjazdem za granicę.

Gdzie można zaszczepić się przeciwko WZW A?

Osoby dorosłe mogą zaszczepić się przeciw WZW A w aptekach posiadających umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na realizację szczepień ochronnych. Kwalifikacja do szczepienia oraz wykonanie szczepienia są finansowane przez NFZ, dzięki czemu pacjent nie ponosi kosztów samej usługi. Farmaceuta może również wystawić receptę farmaceutyczną na szczepionkę. Szczepienie przeciw WZW A można także wykonać w placówce podstawowej opieki zdrowotnej. 

W jakim wieku można przyjąć szczepionkę przeciw WZW A?

Szczepionka przeciw WZW A może być podawana zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Preparaty dla dzieci stosuje się od 1. do 15. roku życia, a wersje dla dorosłych – od 16. roku życia.

Ile dawek szczepionki WZW A jest potrzebnych i w jakich odstępach czasu?

W przypadku szczepionki przeciw samemu WZW A stosuje się schemat dwudawkowy: 0, 6-12 miesięcy. W przypadku opóźnienia podania dawki uzupełniającej należy ją przyjąć w najbliższym możliwym terminie, bez konieczności rozpoczynania szczepienia od początku.  

Dostępna jest także szczepionka skojarzona przeciw WZW A i WZW B. W jej przypadku standardowy schemat obejmuje trzy dawki podawane w schemacie 0–1–6 miesięcy:

• pierwszą w dowolnym terminie, 
• drugą po 1. miesiącu, 
• trzecią po 6 miesiącach. 

W sytuacjach wymagających szybkiego uzyskania ochrony można zastosować przyspieszony schemat szczepienia: 0., 7. i 21. dzień oraz jednorazową dawkę uzupełniającą podawaną po 12 miesiącach.

Rodzaje i nazwy handlowe szczepionek na WZW A

Wyróżnia się dwa typy szczepionek przeciw WZW typu A:

• szczepionki monowalentne – chronią wyłącznie przed WZW A( Havrix 720 Junior, Havrix Adult, Avaxim 160 U),
• szczepionki skojarzone – zapewniają ochronę zarówno przed WZW A, jak i WZW B (Twinrix Adult).

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia przeciwko WZW A?

Szczepionki przeciw WZW A nie należy podawać osobom:

• z nadwrażliwością na substancję czynną lub którykolwiek składnik preparatu,
• u których po wcześniejszym szczepieniu wystąpiła ciężka reakcja alergiczna.

Szczepienie należy odroczyć w przypadku: 

• ostrej infekcji przebiegającej z wysoką gorączką,
• zaostrzenia choroby przewlekłej.

Jakie są możliwe skutki uboczne po szczepieniu na WZW A?

Szczepionki przeciw WZW A są uznawane za bardzo bezpieczne. Działania niepożądane zdarzają się rzadko, zwykle mają łagodny i przemijający charakter, ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. 

Najczęstsze działania niepożądane po szczepieniu przeciw WZW A to:

• miejscowe – np. ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu podania,
• ogólne o niewielkim nasileniu z częstością od 1-2% – ból głowy, zmęczenie, niewielka gorączka, objawy ze strony przewodu pokarmowego (np. nudności, wymioty, biegunka lub ból brzucha). 

Ile kosztuje szczepionka przeciwko WZW A?

Szczepionki przeciw WZW A nie są refundowane, dlatego ich koszt ponosi pacjent. Cena zależy od rodzaju preparatu oraz miejsca zakupu – może rozciągać się od 200 do 400 zł za dawkę. 

Kwalifikacja do szczepienia oraz podanie szczepionki w aptekach realizujących szczepienia ochronne są finansowane przez NFZ.

Wyceniając koszt całkowity szczepienia należy uwzględnić rodzaj szczepionki:

• monowalentna podawana jest w dwóch dawkach,
• skojarzona przeciw WZW A i B – w trzech.

Szczepionka na WZW A – podsumowanie

Szczepionka przeciw WZW A to skuteczna i dobrze tolerowana metoda zapobiegania wirusowemu zapaleniu wątroby typu A. Chroni zarówno dzieci, jak i dorosłych, szczególnie osoby należące do grup zwiększonego ryzyka zakażenia, w tym pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby.

WZW A jest jedną z najczęstszych chorób zakaźnych, którym można zapobiegać dzięki szczepieniom ochronnym. Szczególne znaczenie ma profilaktyka przed wyjazdem do krajów Azji, Afryki, Ameryki Środkowej i Południowej, gdzie ryzyko zakażenia jest większe. W wybranych aptekach Dr.Max  realizujących szczepienia ochronne można nie tylko przyjąć szczepionkę, ale również uzyskać poradę dotyczącą profilaktyki zdrowotnej przed podróżą i zalecanych szczepień. 

FAQ

Źródła:

1. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/wzw-a/ [dostęp 23.08.2025 r.]
2. CHPL szczepionek przeciw WZW A i WZW A+B, https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public [dostęp 23.08.2025 r.]
3. Bernatowska W, Grzesiowski P, Szczepienia ochronne. Obowiązkowe i zalecane od A do Z, PZWL, Warszawa, wyd.4, 2021
4. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/od-25-sierpnia-2025-roku-wiecej-szczepien-w-aptekach-za-podanie-szczepionki-zaplaci-nfz,8816.html [dostęp 28.08.2025 r.]
5. Nothdurft HD (July 2008). "Hepatitis A vaccines". Expert Rev Vaccines. 7 (5): 535–545. doi:10.1586/14760584.7.5.535. PMID 18564009. S2CID 2245293 [dostęp: 28.06.2026 r.]
6. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2025 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2026. Dz. Urz. Min. Zdrow. 2025, poz. 85. https://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2025/85/akt.pdf [dostęp: 28.06.2026 r.]
7. Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH–PIB. „Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 15 lutego 2026 r. oraz w porównywalnym okresie 2025 r. Liczba zachorowań i zapadalność na 100 tys. ludności”. Choroby zakaźne 1.01-15.02.2026. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2026/INF_26_02A.pdf [dostęp: 28.06.2026 r.]