Trądzik niemowlęcy – jak go rozpoznać i jak leczyć? Przyczyny i sprawdzone sposoby

Czym jest trądzik u niemowlaka?

Trądzik kojarzy się najczęściej z nastolatkami oraz osobami dorosłymi. Niestety jego występowanie dotyczy również niemowląt. Zaraz po urodzeniu gruczoły łojowe wykazują sporą aktywność, która ulega wyciszeniu dopiero po zakończeniu okresu niemowlęcego. Wtedy gruczoły maleją i wydzielają łój w dużo mniejszej ilości. 

Najczęściej początek występowania obserwujemy do 3 miesiąca życia. U chłopców niż u dziewczynek znacznie częściej występuje trądzik niemowlęcy. Do kiedy trwa? Ustępuje zazwyczaj samoistnie – maksymalnie do 2 roku życia. Jednak nie oznacza to, że nie powinno się go leczyć. Możesz stosować preparaty dostępne bez recepty w aptece lub w cięższych postaciach trądziku – leki wydawane z przepisu lekarza. Jaki procent niemowląt ma trądzik niemowlęcy? – Pojawia się już u 1 na 5 dzieci, czyli około 20%.

Trądzik niemowlęcy a trądzik noworodkowy

Oprócz trądziku niemowlęcego istnieje też trądzik noworodkowy, który jest znacznie łagodniejszą postacią i najczęściej nie wymaga leczenia. Istnieje ryzyko, że w ciężkich postaciach trądzik niemowlęcy pozostawi blizny na skórze dziecka. Podczas wizyty u lekarza wspomnij o pojawieniu się wyprysków. Tylko ocena specjalisty potwierdzi, czy stan skóry Twojego dziecka wymaga stosowania jakichkolwiek preparatów – szczególnie że trądzik niemowlęcy może być jednym z pierwszych objawów guza oraz wrodzonej hiperplazji nadnerczy.

Sprawdź też, jak zabezpieczyć skórę dziecka zimą.

Trądzik niemowlęcy - przyczyny

Za przyczynę trądziku niemowlęcego uważa się działanie androgenów na organizm dziecka.

• Androgeny to męskie hormony płciowe wydzielane w korze nadnerczy. Szacuje się, że w trakcie trwania okresu niemowlęcego są wydzielane w większej ilości aż do pierwszego roku życia, niezależnie od płci. Po tym okresie ich poziom spada, co objawia się złagodzeniem dolegliwości skórnych u dziecka.
• Ze względu na niedojrzałość komunikacji między przysadką mózgową a narządami płciowymi u dzieci, taki wzrost hormonów jest możliwy. Androgeny są przyczyną występowania trądziku również u osób dorosłych i młodzieży. 
• Androgeny są przyczyną występowania trądziku również u osób dorosłych i młodzieży.

Kolejną przyczyną występowania trądziku niemowlęcego jest kolonizacja skóry przez bakterie Propionibacterium genus.

• Jest to bakteria Gramm-dodatnia, beztlenowa, bytująca najczęściej na skórze, w obszarach pokrytych wydzieliną z gruczołów łojowych.
• U niemowląt skład bakterii na skórze ciągle się zmienia, a wydzielanie łoju powoduje wzrost dominacji bakterii Propionibacterium. Zaobserwowano, że u dzieci z trądzikiem niemowlęcym, jej ilość znacznie przeważa nad innymi obecnymi na skórze.
• Przez bakterie wzrasta produkcja czynników wywołujących stan zapalny, takich jak na przykład interleukina-8. Rozwój wyprysków skórnych jest przede wszystkim uwarunkowany przez toczące się procesy zapalne.

Dowiedz się, czym jest atopowe zapalenie skóry u niemowlaka.

Jak objawia się trądzik niemowlęcy?

Gdzie wyskakuje trądzik niemowlęcy? Zazwyczaj daje symptomy skórne w obrębie twarzy. Najwięcej zmian znajduje się na policzkach. Zarówno trądzik noworodkowy, jak i niemowlęcy mają podobną postać. Jednak trądzik noworodkowy w skrajnych przypadkach przybiera dużo ostrzejszą odmianę.

Jak wygląda trądzik niemowlęcy?

• Wypryski mają postać zaskórników zamkniętych (białe chrostki), otwartych (czarne wągry) i czerwonych wyprysków zapalnych. 
• Pojawiać mogą się także wypryski zapalne, ropne, a nawet torbiele.

Przeczytaj, co robić, kiedy pojawia się sucha skóra u dziecka – domowe sposoby doświadczonej mamy!

Czy trądzik niemowlęcy swędzi?

Zazwyczaj nie. Zmiany skórne mają charakter przejściowy, nie są bolesne ani swędzące. Jeśli dziecko wydaje się niespokojne lub drapie skórę, może to wskazywać na inną dermatozę, np. atopowe zapalenie skóry. Jeśli wystąpi swędzenie, warto udać się do pediatry, by potwierdzić, albo wykluczyć inne możliwe dolegliwości.

Z czym można pomylić trądzik u niemowląt?

Występowanie krost u niemowlęcia może być objawem nie tylko trądziku niemowlęcego, ale także innych schorzeń, takich jak przejściowa melanoza krostkowa noworodków, rumień toksyczny, przerost gruczołów łojowych. Najczęściej są mylone z potówkami, które są bardzo często występującymi zmianami u najmłodszych.

Trądzik niemowlęcy a skaza białkowa

Jak odróżnić trądzik niemowlęcy od skazy białkowej? Po pierwsze - zmiany skórne charakterystyczne dla trądziku występują głównie na twarzy, a objawy skazy białkowej widoczne są w różnych miejscach na ciele. W tym drugim przypadku objawy pojawiają się początkowo na policzkach i za uszami dziecka, a po czasie zmiany skórne obejmują również inne obszary, takie jak: 

• dół podkolanowy,
• dół i  podłokciowy, 
• szyję,
• tułów.  

Kolejną różnicą jest to, że w przypadku skazy białkowej mogą im towarzyszyć dolegliwości ze strony układu oddechowego i pokarmowego, których nie obserwuje się przy trądziku.

Ostatnia rzecz pozwalająca na odróżnienie tych dwóch chorób to czas trwania objawów. Te, które występują przy nadwrażliwości na białka mleka krowiego i/lub jaja kurzego leczy się dietą eliminacyjną. Z kolei zmiany skórne charakterystyczne dla trądziku niemowlęcego zazwyczaj ustępują samoistnie. 

Trądzik u niemowląt a potówki

Jak odróżnić trądzik niemowlęcy od potówek? Potówki to łagodne zmiany skórne, które mają postać jasnych pęcherzyków lub białawych krostek. Pojawiają się głównie na szyi, karku, plecach, pośladkach, zgięciach łokciowych i dołach pachowych na skutek nadmiernego pocenia i zablokowania gruczołów potowych. Zmiany skórne, które występują przy trądziku, wyglądają inaczej. Mają postać czerwonych wyprysków zapalnych i zaskórników (zamkniętych lub otwartych). Poza tym w przeciwieństwie do potówek pojawiają się przede wszystkim na twarzy.

Trądzik niemowlęcy a alergia

Jak odróżnić trądzik od alergii na mleko? Warto zwrócić uwagę na wygląd zmian skórnych. W przypadku trądziku niemowlęcego są to zaskórniki i wypryski zapalne (głównie na twarzy). Z kolei przy alergii na mleko widoczna jest drobna, grudkowata wysypka z zaczerwienieniem skóry (nie tylko na twarzy, ale także w miejscach, takich jak m.in. szyja, tułów i dół podkolanowy).

Należy uwzględnić również objawy towarzyszące zmianom skórnym. U niemowląt z alergią mogą wystąpić dolegliwości ze strony układu pokarmowego (m.in. biegunka, kolki) i oddechowego, których nie ma przy trądziku.

Jak diagnozować trądzik niemowlęcy?

Diagnostyka opiera się na obserwacji zmian skórnych u dziecka. Ocena wizualna lekarza jest konieczna do postawienia diagnozy i zlecenia odpowiedniego leczenia. Jednak w przypadku dzieci z mocno zaognionymi zmianami i innymi alarmującymi objawami, specjalista przepisuje dodatkowe badania. Objawy, jakie powinny być dla Ciebie sygnałem, to jakiekolwiek inne objawy ogólnoustrojowe. Nienaturalny wzrost piersi czy pojawienie się owłosienia we wczesnym wieku może być spowodowane zaburzeniami hormonalnymi. 

Nigdy nie bagatelizuj i nie lecz na własną rękę trądziku niemowlęcego – wypryski mogą zwiastować występowanie reakcji alergicznej, na przykład na podawane leki. Reakcje alergiczne są bardzo groźne i mogą doprowadzić do wystąpienia reakcji anafilaktycznej, która w najgorszym przypadku skutkuje śmiercią.

Sprawdź, jak wygląda pierwsza pomoc w przypadku wstrząsu anafilaktycznego. 

Trądzik niemowlęcy – jak go leczyć?

Trądzik niemowlęcy jest trudny do leczenia, zwłaszcza w ostrym stadium z torbielami i zmianami ropnymi. W terapii trądziku niemowlęcego lekarze sięgają po leki bezpieczne i powodujące najmniej skutków ubocznych. Co jeszcze możesz zrobić, jeśli Twoje dziecko dotknie trądzik niemowlęcy? Czym przemywać jego buzię?

Trądzik niemowlęcy - czym smarować buzię dziecka? Przegląd składników kosmetyków

Co stosować na trądzik niemowlęcy?Wybierając emolienty dla dzieci, unikaj olejów mineralnych, parafiny, wazeliny, lanoliny, oleju palmowego i masła kakaowego. Niestety są to substancje często obecne w balsamach nawilżających dla dzieci. W leczeniu trądziku niemowlęcego sprawdzają się preparaty wysuszające, takie jak cynk. Jest bezpieczny nawet dla najmłodszych, w aptece bez recepty dostaniesz maść cynkową. Nakładaj ją miejscowo na zmiany skórne. 

Przy dużym nasileniu objawów, po konsultacji z pediatrą, można zastosować preparaty przeciwtrądzikowe. Jednym z najczęściej polecanych jest erytromycyna w postaci żelu, którą stosuje się 2 razy dziennie. Zalecane jest także połączenie erytromycyny ze wspomnianym wyżej cynkiem.

Inne sposoby na trądzik niemowlęcy obejmują też stosowanie kosmetyków z nadtlenekiem benzoilu i kwasem azelainowym. 

• Nadtlenek benzoilu działa głównie na bakterie Propionibacterium genus, które przeważają nad innymi drobnoustrojami u dzieci z trądzikiem niemowlęcym. 
• Kwas azelainowy jest silnie przeciwbakteryjny i przeciwzapalny. Przyspiesza złuszczanie naskórka, co sprzyja gojeniu wyprysków. Z przepisu lekarza często stosuje się erytromycynę w maści lub doustnie.

Co na trądzik niemowlęcy najlepiej pomaga? Zasady pielęgnacji maluszka

Oto zasady, jakich musisz przestrzegać, aby załagodzić trądzik niemowlęcy u dziecka.

• Dobieraj ubranka z naturalnych materiałów. Tworzywa sztuczne nie przepuszczają powietrza i mogą powodować przepocenie dziecka i powstawanie nowych zmian skórnych.
• Wybierając balsamy i płyny do kąpieli dla dzieci, powinieneś kierować się doborem niekomedogennych substancji. 
• Dobieraj ubrania pasujące do panujących warunków pogodowych.
• Stosuj emolienty. Skóra dziecka nie może być przesuszona, sprzyja to nadmiernej produkcji sebum przez gruczoły łojowe.

Przeczytaj również, jak dbać o skórę dzieci i niemowląt.

Trądzik niemowlęcy - domowe sposoby

Jak zapobiegać i łagodzić trądzik niemowlęcy za pomocą domowych sposobów? Po pierwsze ważne jest codzienne przemywanie twarzy dziecka letnią, najlepiej przegotowaną wodą i delikatne osuszanie skóry (bez gwałtownego pocierania). Pomaga to utrzymać skórę w czystości i zapobiec dalszym podrażnieniom. 

Ważne jest również unikanie przegrzewania. W tym celu warto zadbać nie tylko o wybór odpowiednich ubranek dla dziecka. Równie istotne jest regularne wietrzenie pokoju dziecięcego i dbanie o optymalną temperaturę w pomieszczeniu.

Trądzik niemowlęcy - ile trwa leczenie?

Kiedy zniknie trądzik niemowlęcy? W większości przypadków nie wymaga on specjalistycznego leczenia, ponieważ objawy ustępują samoistnie po upływie 3-6 miesięcy. Jednak, jeśli zmiany skórne utrzymują się przez dłuższy czas (lub są mocno nasilone), należy skonsultować się z lekarzem.

Blizny po trądziku niemowlęcym - konsekwencja nieodpowiedniego leczenia?

Trądzik niemowlęcy ma zazwyczaj łagodny przebieg i ustępuje samoistnie. Powikłania w postaci blizn występują rzadko. Najczęściej są skutkiem niewłaściwego postępowania np. wyciskania krostek, stosowania kosmetyków ze złym składem lub leków bez konsultacji z lekarzem. 

Skóra niemowlęcia jest bardzo delikatna, dlatego każde mechaniczne uszkodzenie może prowadzić do trwałych zmian. W związku z tym tak ważne jest unikanie wyciskania krostek i stosowanie kosmetyków dla niemowląt. W przypadku nasilonych zmian zawsze warto skonsultować się z lekarzem, aby konsekwencji w postaci blizn.

Trądzik niemowlęcy – jak pielęgnować cerę maluszka? Podsumowanie

Trądzik niemowlęcy dotyka dzieci w wieku już około 4-6 tygodni. Najczęściej ustępuje samoistnie, jednak nigdy nie lekceważ jego pojawienia się u Twojego dziecka. Zmiany skórne powinien obejrzeć lekarz, aby wyeliminować inne choroby objawiające się w ten sposób. Doradzi on także, jak pielęgnować skórę dziecka i jakie produkty wybrać. Na półkach aptecznych znajdziesz preparaty dostosowane dla dzieci cierpiących na trądzik niemowlęcy. Zwróć uwagę, czy nie zawierają substancji komedogennych, które mogą znacznie pogorszyć stan skóry dziecka. 

Źródła:

1. Kaszuba A., Kuchciak-Brancewicz M., Ilustrowana dermatologia dziecięca. Podstawowe problemy kliniczne w pytaniach i odpowiedziach, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2013,
2. Kaszuba A., Kuchciak-Brancewicz M., Atopowe zapalenie skóry i pokrzywka, [w:] Kaszuba A., Kuchciak-Brancewicz M.: Ilustrowana dermatologia dziecięca. Podstawowe problemy kliniczne w pytaniach i odpowiedziach. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2013, ss. 117-118.
3. Chodorowska G., Michalak-Stoma A., Bartosińska J., Trądzik dziecięcy – obraz kliniczny, diagnostyka różnicowa, Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Dermatologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, 2013,
4. Filo-Rogulska M., Wcisło-Dziadecka D., Brzezińska-Wcisło L., Trądzik noworodkowy i niemowlęcy – etiopatogeneza, obraz kliniczny oraz możliwości terapeutyczne, Post N Med, 2018,
5. Li-Chuen Wong, Neonatal and infantile acne, Australasian College of Dermatologists, 2019.