Co to jest refluks żołądka? Przyczyny i objawy refluksu żołądka

8. 7. 2022 · Ewelina Zygmunt · 5 minut czytania
  • zdrowe jelita
  • wzdęcia i niestrawność

Refluks żołądka to przypadłość, w której dochodzi do zarzucania kwaśnego soku żołądkowego do przełyku. Konsekwencją drażniącego działania tej treści może być uszkodzenie jego ściany. Mamy wówczas do czynienia z chorobą refluksową przełyku – niezwykle powszechną przypadłością, która występuje u 20 do nawet 40% osób dorosłych mieszkających w krajach wysoko rozwiniętych. Poznaj przyczyny oraz objawy tego schorzenia! 

Co to jest refluks żołądka?

Refluks żołądka to potoczna nazwa refluksu żołądkowo-przełykowego. Jest to sytuacja, gdy kwaśna treść żołądka cofa się do przełyku na skutek niewydolności zwieracza dolnego przełyku – mięśnia, który powinien ulec skurczowi po przejściu pokarmu do żołądka. Epizody refluksu żołądkowo-przełykowego, które trwają mniej niż 3 minuty, mają miejsce zaraz po posiłku i nie powodują dolegliwości, są fizjologią. Zarówno u dzieci, jak i u dorosłych mogą wystąpić kilkakrotnie w ciągu dnia. Jednak nie zawsze tak się dzieje. Nierzadko kwaśna treść żołądka zarzucana do przełyku powoduje jego uszkodzenia, a pacjent skarży się na nawracającą zgagę lub ból zamostkowy. Wówczas mamy do czynienia z chorobą refluksową przełyku.
Refluks żołądka przyczyny

Refluks żołądkowo-przełykowy – przyczyny

Wiele czynników może powodować niewydolność zwieracza dolnego przełyku. Z tego powodu w diagnostyce przyczyny choroby refluksowej przełyku uwzględnia się:

  • Choroby przewlekłe, takie jak twardzina układowa oraz cukrzyca,
  • Nadużywanie alkoholu,
  • Zaburzenia hormonalne (właśnie dlatego pierwsze objawy choroby refluksowej żołądka bardzo często po raz pierwszy pojawiają się w ciąży).

Zażywanie niektórych leków również ma wpływ na napięcie zwieracza dolnego przełyku. Szczególnie warto tutaj pamiętać o:

  • Dwuskładnikowych tabletkach antykoncepcyjnych,
  • Azotanach np.: nitroglicerynie, przyjmowanej z powodu choroby wieńcowej,
  • Blokerach kanału wapniowego, najczęściej używanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego,
  • β2-mimetykach oraz lekach przeciwcholinergicznych stosowanych m.in. w leczeniu astmy.

Przyczyną choroby refluksowej przełyku może być również otyłość, ciąża, a także przepuklina rozworu przełykowego.

Objawy choroby refluksowej przełyku

Uczucie pieczenia za mostkiem, czyli zgaga oraz wrażenie cofania się treści żołądkowej do przełyku to typowe objawy choroby refluksowej. Ulegają one nasileniu podczas pochylania się oraz leżenia na wznak. Jednak treść żołądkowa bardzo często poza przełykiem dociera również do gardła oraz krtani. Wówczas może pojawić się chrypka (szczególnie nasilona rano), suchy kaszel oraz ból zamostkowy. Obrzęk Reinkego to szczególna postać uszkodzenia krtani, która może rozwijać się w następstwie drażniącego działania zarzucanej treści żołądkowej na jej powierzchnię. Część pacjentów nie odczuwa objawów choroby refluksowej przełyku. Wówczas podstawą do jej rozpoznania jest uwidocznione w trakcie badania endoskopowego uszkodzenia powierzchni przełyku.

Musisz wiedzieć, że jednym z najgroźniejszych powikłań choroby refluksowej przełyku jest rak tego narządu. Z tego powodu szczególną czujność powinno wzbudzić występowanie przynajmniej jednego z poniższych objawów alarmowych, który może sugerować jego rozwój:

  • Dysfagii, czyli trudności z przełykaniem, poczuciem obecności przeszkody w przełyku,
  • Odynfagii, czy bólu podczas połykania,
  • Niezamierzonej utraty masy ciała,
  • Krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego,
  • Anemii.
Objawy choroby reffluksowej żołądka

Diagnostyka choroby refluksowej przełyku

W przypadku występowania typowych objawów choroby refluksowej przełyku u osób młodych (przed 40. rokiem życia) zalecanym sposobem postępowania staje się rozpoczęcie leczenia farmakologicznego przy pomocy inhibitorów pompy protonowej bez dodatkowej diagnostyki. Wówczas potwierdzeniem rozpoznania jest ustąpienie dolegliwości w przeciągu 2 tygodni od rozpoczęcia terapii. W przeciwnym razie należy wykonać badanie endoskopowe przewodu pokarmowego. Zaleca się je również w razie wystąpienia objawów alarmowych oraz u pacjentów po 40. roku życia.

Złotym standardem diagnostycznym umożliwiającym wykrycie refluksu żołądkowo-przełykowego, szczególnie zalecanym w przypadku obecności objawów przezprzełykowych (chrypki, suchego kaszlu, bólu w klatce piersiowej) jest 24-godzinne monitorowanie pH w przełyku z równoczesnym pomiarem impedancji przełykowej. Badanie to umożliwia ustalenie korelacji pomiędzy objawami odczuwanym przez chorego a epizodami niskiego pH związanym z zarzucaniem kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. 

Leczenie choroby refluksowej przełyku

Na początku musisz wiedzieć, że choroba refluksowa przełyku jest schorzeniem przewlekłym, a cel leczenia to opanowanie dolegliwości oraz zmniejszenie ryzyka rozwoju groźnych powikłań m.in. raka przełyku. Leki na refluks hamują wydzielanie kwasu solnego w żołądku, tym samym niwelują drażniące działanie tej treści na przełyk. Z kolei leki wspierające pracę układu pokarmowego, takie jak związki magnezu i glinu, czy też kwas alginowy, które zobojętniają kwas solny oraz osłaniają błonę śluzową przełyku i żołądka, są skuteczne w łagodnych postaciach choroby refluksowej przełyku. Mogą być również stosowane doraźnie w razie nasilonych dolegliwości.

Domowe sposoby na refluks żołądkowo-przełykowy

Poza leczeniem farmakologicznym niezwykle ważną rolę odgrywa również postępowanie pozafarmakologiczne. Jest ono częścią skutecznej terapii choroby refluksowej przełyku. Jeśli odczuwasz objawy refluksu:

  • Zrezygnuj z przyjmowania pokarmu niedługo przed położeniem się do łóżka – ostatni posiłek spożyj 2-3 godziny przed snem,
  • Ogranicz spożycie tłuszczu, alkoholu i kawy – odpowiednia dieta przy refluksie to absolutna podstawa,
  • Zrezygnuj z palenia papierosów.
U osób z nadwagą i otyłością rekomenduje się dodatkową redukcję masy ciała. Pomocne jest również unikanie leków zmniejszających napięcie zwieracza dolnego przełyku, jednak nie zawsze to oczywiście możliwe.
Domowe sposoby na refluks żołądka

Refluks żołądkowy w ciąży

Ciąża jest szczególnym stanem w życiu kobiety, który predysponuje do refluksu żołądkowo-przełykowego. Wszystko za sprawą działania hormonów ciążowych, które zwalniają pasaż przewodu pokarmowego, a także ucisku powiększającej się macicy. Dolegliwości ulegają szczególnemu nasileniu w III trymestrze. Podstawowym sposobem leczenia jest unikanie pokarmów powodujących nasilenie dolegliwości, a także stosowanie leków zobojętniających kwas solny – wodorowęglanu sodu, węglanu wapnia oraz magnezu. Ze względu na brak doniesień o bezpieczeństwie podstawowej grupy leków w ciąży – inhibitorów pompy protonowej - ich stosowanie ogranicza się do ciężkich przypadków refluksu, gdy spodziewane korzyści przewyższają ryzyko.

Podsumowanie

Choroba refluksowa przełyku to niezwykle powszechna przypadłość wśród dorosłych. Bagatelizowanie dolegliwości może doprowadzić do rozwoju raka przełyku. Z tego powodu jeśli odczuwasz jej objawy, koniecznie zgłoś się do lekarza.

Źródła:

  1. Interna Szczeklika – P. Gajewski, A. Szczeklik, 2021
  2. Mokrowiecka, Refluks żołądkowo-przełykowy u ciężarnej, https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/lista/73179,refluks-zoladkowo-przelykowy-u-ciezarnej, [dostęp 16.07.2022 r.]
  3. M. Banks, Choroba refluksowa przełyku: najnowsze badania i postępowanie, https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/011/106/original/Strony_od_MpD_2010_10-6.pdf?1467978625, [dostęp 16.07.2022 r.]

Najnowsze artykuły

  • Sposób na oczyszczanie jelit. Sprawdź, jak zrobić to w domu!

    Sprawdzonym i bezpiecznym sposobem na oczyszczenie jelit ze złogów kałowych oraz gazów jest zmiana diety, wprowadzenie aktywności fizycznej oraz regularne nawadnianie. Te działania pozwolą pozbyć się przykrych objawów.
    • zdrowe jelita
    Sposób na oczyszczanie jelit. Sprawdź, jak zrobić to w domu!
    • zdrowe jelita
  • Stłuszczenie wątroby – przyczyny, objawy i leczenie

    Nadużywanie alkoholu lub zaburzenia metabolizmu osłabiają naszą wątrobę, prowadząc do jej stłuszczenia. Regeneracja wątroby, a szczególnie odpowiednia dieta ma ogromne znaczenie dla kondycji całego organizmu.
    • cholesterol
    Stłuszczenie wątroby – przyczyny, objawy i leczenie
    • cholesterol
  • Żywienie dojelitowe (żywienie enteralne) – czym jest i kiedy się je stosuje?

    Żywienie dojelitowe (enteralne) jest sztuczną formą podaży substancji odżywczych za pomocą drogi przewodu pokarmowego w przypadku braku możliwości podawania pokarmu drogą doustną. Sprawdź, na czym polega.
    • zdrowe jelita
    Żywienie dojelitowe (żywienie enteralne) – czym jest i kiedy się je stosuje?
    • zdrowe jelita
  • Pieczenie i uczucie palenia w przełyku – przyczyny, objawy i domowe sposoby

    Pieczenie i uczucie palenia w przełyku mogą wskazywać na wiele różnych schorzeń, wśród których najczęściej diagnozowany jest refluks żołądkowo-przełykowy. Dowiedz się, jak walczyć z palącym przełykiem!
    • problemy układu pokarmowego
    Pieczenie i uczucie palenia w przełyku – przyczyny, objawy i domowe sposoby
    • problemy układu pokarmowego
  • Wrzody żołądka i dwunastnicy – przyczyny, objawy i leczenie

    Wrzody żołądka i dwunastnicy to ubytki w błonie śluzowej. Najczęstszą przyczyną choroby jest zakażenie Helicobacter pylori i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Podstawowym badaniem, które umożliwia rozpoznanie schorzenia, jest endoskopia.
    • problemy układu pokarmowego
    Wrzody żołądka i dwunastnicy – przyczyny, objawy i leczenie
    • problemy układu pokarmowego
  • SIBO (zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego) – przyczyny, objawy i leczenie

    Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego SIBO wymaga kompleksowej terapii. Uporczywe objawy potrafią skutecznie uprzykrzyć życie. Antybiotykoterapia, dieta oraz zmiana stylu życia to złoty standard leczenia.
    • zdrowe jelita
    SIBO (zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego) – przyczyny, objawy i leczenie
    • zdrowe jelita
  • Prawdopodobnie masz tę bakterię! Helicobacter pylori – skąd się bierze?

    Światowa Organizacja Zdrowia alarmuje, że bakteria Helicobacter pylori występuje u 70% ludności w krajach rozwijających się. Jakie objawy pojawiają się u zakażonych? Sprawdź!
    • problemy układu pokarmowego
    Prawdopodobnie masz tę bakterię!  Helicobacter pylori – skąd się bierze?
    • problemy układu pokarmowego
  • Nerwica żołądka – przyczyny, objawy i leczenie

    Nerwica żołądka nie ma podłoża w przyczynach organicznych, lecz w emocjonalnych. Objawy pojawiają się na skutek silnego stresu. Bardzo dobre rezultaty daje leczenie objawowe połączone z psychoterapią.
    • redukcja stresu
    Nerwica żołądka – przyczyny, objawy i leczenie
    • redukcja stresu

Przeczytaj też

  • Dieta przy wrzodach żołądka – co jeść, a czego nie jeść?

    Dowiedz się, jak powinna wyglądać dieta przy wrzodach żołądka. Sprawdź, czego musisz unikać, a co jest zalecane w codziennym menu?  Przeczytaj więcej na ten temat!
    • dieta w chorobie
    Dieta przy wrzodach żołądka – co jeść, a czego nie jeść?
    • dieta w chorobie
  • Marskość wątroby – jak rozpoznać rozwój nieodwracalnej choroby?

    Marskość wątroby przez wiele lat przebiega bezobjawowo, dlatego trudno ją zdiagnozować. Powszechnie uważa się, że schorzenie dotyka głównie osób nadużywających alkoholu? Czy słusznie? Sprawdź!
    • problemy układu pokarmowego
    Marskość wątroby – jak rozpoznać rozwój nieodwracalnej choroby?
    • problemy układu pokarmowego
  • Co robić, gdy dziecko dopadnie biegunka? [LECZENIE]

    Biegunka u dzieci to ogromny stres dla rodziców. Trzeba zadbać o odpowiednie nawodnienie maleństwa. Warto również pamiętać o podawaniu probiotyków i elektrolitów. Dowiedz się więcej!
    • opieka nad noworodkiem
    • opieka nad niemowlakiem
    Co robić, gdy dziecko dopadnie biegunka? [LECZENIE]
    • opieka nad noworodkiem
    • opieka nad niemowlakiem
  • Skąd się bierze pieczenie w żołądku w nocy?

    Ból brzucha może mieć różne przyczyny. Czasem wystarczy zmienić ułożenie podczas snu lub ograniczyć kawę, by pozbyć się uciążliwych dolegliwości. Dowiedz się więcej!
    • wzdęcia i niestrawność
    Skąd się bierze pieczenie w żołądku w nocy?
    • wzdęcia i niestrawność
  • Nadżerka żołądka czy może wrzody?

    Nadżerka żołądka powinna być jak najszybciej objęta leczeniem. Skąd się bierze? Jak jej przeciwdziałać? Czym może doprowadzić do wrzodów? Dowiedz się więcej!
    • problemy układu pokarmowego
    Nadżerka żołądka czy może wrzody?
    • problemy układu pokarmowego
  • Skąd się bierze grzybica jelit? Poznaj kandydozy układu pokarmowego

    Grzybica przewodu pokarmowego objawia się najczęściej w obrębie jamy ustnej. Jak ją rozpoznać i leczyć? Kto jest najbardziej narażony na zachorowanie? Sprawdź!
    • grzybica
    Skąd się bierze grzybica jelit? Poznaj kandydozy układu pokarmowego
    • grzybica
  • Gronkowiec złocisty: leczenie wyjątkowo odpornej bakterii

    Gronkowiec złocisty może powodować infekcje dróg oddechowych, zatok oraz ucha. Czasem wywołuje też zakażenia ogólnoustrojowe. Jak pozbyć się bakterii? Sprawdź!
    • zatoki
    • dolegliwości układu mięśniowego
    • chrypka i ból gardła
    Gronkowiec złocisty: leczenie wyjątkowo odpornej bakterii
    • zatoki
    • dolegliwości układu mięśniowego
    • chrypka i ból gardła
  • Jak rozpoznać odwodnienie u dziecka?

    Odwodnienie organizmu niesie ze sobą poważne konsekwencje, dlatego pamiętaj, by systematycznie uzupełniać płyny. Możesz także stosować elektrolity. Dowiedz się więcej!
    • opieka nad noworodkiem
    • choroby u niemowlaka
    Jak rozpoznać odwodnienie u dziecka?
    • opieka nad noworodkiem
    • choroby u niemowlaka

Więcej artykułów na ten temat

  • Bulgotanie w brzuchu – co może oznaczać?

    Bulgotanie w brzuchu – co może oznaczać?

    · 6 minut czytania
    • zdrowe jelita
    • wzdęcia i niestrawność
    Przyczyną bulgotania w brzuchu często jest głód lub procesy trawienne zachodzące w układzie pokarmowym. Jednak źródłem problemów mogą być również poważne schorzenia, których nie wolno bagatelizować.
  • Zespół jelita drażliwego (IBS) – przyczyny, objawy, leczenie

    Zespół jelita drażliwego (IBS) – przyczyny, objawy, leczenie

    · 6 minut czytania
    • zdrowe jelita
    Objawy zespołu jelita drażliwego, choć nie są groźne dla życia, to znacznie pogarszają jego komfort. Poznaj potencjalne przyczyny, a także objawy towarzyszące i metody leczenia tego schorzenia.
  • Mechaniczna niedrożność jelit − co może ją spowodować?

    Mechaniczna niedrożność jelit − co może ją spowodować?

    · 4 minuty czytania
    • zdrowe jelita
    Mechaniczna niedrożność jelit może prowadzić do konieczności przeprowadzenie operacji w trybie pilnym. Z czego bierze się ta choroba? Jak się objawia i jak ją leczyć? Sprawdź!