Dieta płynna dla seniora – co jeść i kiedy warto ją wprowadzić?

Dieta płynna charakteryzuje się przede wszystkim płynną konsystencją posiłków. To bardzo lekkostrawny sposób odżywiania stosowany u osób chorych, leżących. Ten rodzaj diety pomocny jest na przykład w związku z chorobami układu pokarmowego. Może stanowić także rozwiązanie dla przewlekle chorych seniorów, którzy dodatkowo z uwagi na swój wiek czy też stan zdrowia oraz słabe możliwości gryzienia i połykania nie są w stanie korzystać z diety o standardowej konsystencji. Jak powinna wyglądać dieta płynna dla osoby starszej? Poznaj przykładowe menu!

Dieta płynna dla seniorów - zasady i wskazówki żywieniowe

Podstawowym aspektem, o który trzeba zadbać w diecie płynnej, jest oczywiście jej konsystencja. Wszystkie potrawy należy odpowiednio przygotować – rozwodnić (na przykład przegotowaną wodą czy mlekiem), przetrzeć lub zmiksować/zblendować. Pokarmy o konsystencji stałej mogą znaleźć się w menu tylko wówczas, gdy zostaną rozcieńczone i zmiksowane. Tym właśnie charakteryzuje się dieta płynna i półpłynna – podawanie potraw miękkich, przetartych w zależności od wymagań seniora, to podstawowa zasada, której należy się trzymać. Jednak równie ważną kwestią jak konsystencja diety płynnej jest też jej łatwostrawność.

Sprawdź, jakie zalecenia ma dieta dla osoby starszej leżącej.

Posiłki w tym sposobie żywienia powinny zawierać minimalną ilość błonnika pokarmowego, dlatego należy wyłączyć z menu takie produkty, jak:

• surowe warzywa i owoce,
• ryż brązowy,
• pieczywo razowe,
• mąkę razową, z niskim stopniem oczyszczenia,
• makaron pełnoziarnisty,
• kasze gruboziarniste.

Zamiast wymienionych produktów zawierających wysokie ilości błonnika, dieta płynna dla osoby starszej powinna zawierać niskobłonnikowe:

• kasze drobnoziarniste (np. manna, kuskus, jaglana, jęczmienna perłowa) i ryż biały w formie kleików,
• pieczywo pszenne (najlepiej czerstwe – jest bardziej lekkostrawne),
• biszkopty, sucharki,
• mąkę o wysokim stopniu oczyszczenia, a także makarony z takiej mąki,
• ugotowane owoce i warzywa – na przykład w formie soku owocowego/warzywnego/owocowo-warzywnego, musu, budyniu warzywnego, przetartego kisielu owocowego.

Sprawdź piramidę żywienia dla osób starszych.

Komponując dietę płynną, należy jednak pamiętać nie tylko o źródłach węglowodanów (jak te przedstawione powyżej), ale i o białku oraz tłuszczu. Źródła tych makroskładników jak najbardziej powinny znaleźć się w potrawach diety płynnej – ale znów najważniejszą zasadą ich wprowadzania do menu jest odpowiednia konsystencja.

• Jeśli chodzi o źródła białka, to dieta płynna dla seniora może zawierać: niskotłuszczowe produkty mleczne, chude mięsa, jaja, chude ryby.
• Źródłami tłuszczu w menu diety płynnej mogą być oleje roślinne, masło (jest bardzo lekkostrawne), awokado.

W oficjalnej nomenklaturze taką dietę bogatą w tłuszcze i białka nazywa się dietą płynną wzmocnioną – bowiem klasyczna dieta płynna cechuje się też wysokim stopniem przyswajalności, a więc jest bardzo lekkostrawna. W przypadku seniorów, u których chcemy zastosować dietę płynną w związku z problemami z gryzieniem czy połykaniem (bo to najczęstsze przesłanki do jej wprowadzenia), z powodzeniem można dodawać do jadłospisu wymienione powyżej produkty białkowe i tłuszczowe.

Sprawdź, jak wygląda dieta lekkostrawna dla seniora.

Dieta płynna – przepisy i wskazówki dotyczące gotowania

Do przygotowywania diety płynnej dla osoby starszej doskonale sprawdzi się dobrej jakości blender zarówno ręczny (można nim bezpośrednio miksować na przykład zupę w garnku), jak i kielichowy (za jego pomocą można przygotować koktajle, przeciery, smoothie). W menu bardzo często pojawiają się zupy, bowiem w nich można w prosty sposób „przemycić” białko w postaci jajek czy mięsa – po prostu blendując ze sobą wszystkie ugotowane składniki.

Dieta płynna dla osób starszych – przykładowe przepisy

Krem jarzynowy z indykiem

Do rondla wypełnionego 2 szklankami wody dodajemy kawałek mięsa z piersi indyka, ziemniaka, marchewkę, plaster selera, pietruszkę i 2-3 różyczki kalafiora. Doprawiamy odrobiną soli i pieprzu, całość gotujemy pod przykryciem około 40 minut, następnie wszystkie składniki dokładnie ze sobą blendujemy.

Kaszka z mlekiem i sokiem owocowym

Do rondla wypełnionego 2 szklankami wody dodajemy pół szklanki kaszy manny, gotujemy do miękkości i do momentu, aż kasza wchłonie wodę. Następnie dodajemy do kaszy pół szklanki mleka, ćwierć szklanki soku owocowego (dowolnego), łyżeczkę masła i łyżeczkę miodu. Całość dokładnie blendujemy.

Sprawdź, jak powinnien wyglądać 7-dniowy jadłospis dla cukrzyka seniora.

Dieta płynna - jadłospis 

Jak powinna w praktyce wyglądać dieta płynna dla seniora? Przykładowy jadłospis na 3 dni znajdziesz poniżej.

Dzień 1

• Śniadanie: Biały ryż na mleku z musem jabłkowym
• Drugie śniadanie: Koktajl warzywny z soku marchwiowego, gotowanej pietruszki i jabłka
• Obiad: Delikatna zupa pomidorowa z ryżem i mięsem z kurczaka
• Podwieczorek: Jogurt pitny (domowy) z podgotowaną brzoskwinią
• Kolacja: Zupa-krem z jarzyn

Dzień 2

• Śniadanie: Zupa mleczna z dodatkiem miodu
• Drugie śniadanie: Przecier marchewkowo-bananowy
• Obiad: Pulpety z indyka zmiksowane z puree ziemniaczanym i mlekiem
• Podwieczorek: Mus z jabłek z cynamonem (rozcieńczony)
• Kolacja: Gotowane jajka z pieczywem z awokado (rozcieńczone kremem jarzynowym)

Dzień 3

• Śniadanie: Pieczywo czerstwe z masłem i chudym twarożkiem, rozcieńczone z mlekiem
• Drugie śniadanie: Sok owocowy z jabłek i pomarańczy z dodatkiem mleka
• Obiad: Zupa-krem z zielonych warzyw z bazyliowymi pulpecikami wołowymi
• Podwieczorek: Budyń na mleku z musem owocowym, rozcieńczony mlekiem
• Kolacja: Kaszka ziemniaczano-mięsna

Dieta płynna – lekkostrawna i łatwa do zjedzenia. Podsumowanie

Jak można zauważyć na przykładzie powyższego jadłospisu, dieta płynna dla seniora może być różnorodna i smaczna. Najważniejszym jej aspektem jest to, by była łatwa do pogryzienia i połknięcia – z czym osoby starsze bardzo często mają problemy, stosując dietę klasyczną. Posiłki w diecie płynnej bez obaw można skomponować tak, by całe menu było niedrogie, a jednocześnie bardzo odżywcze. 

Źródła:

1. Ciborowska H. i wsp.: Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. PZWL, 2014, Warszawa.