Jak opiekować się osobą starszą w domu? Porady dla opiekunów seniorów

W przypadku gdy senior jest osobą niesamodzielną, lecz wciąż pozostaje aktywny fizycznie, warto zadbać o jak najwięcej możliwości do wspierania tego atutu. Zarówno ruch, jak i kontakty społeczne bardzo pozytywnie wpływają na zdrowie i samopoczucie osoby starszej. Jeśli to możliwe, wskazane jest zachęcanie chorego do wizyty w kinie, teatrze czy odwiedzania znajomych. Jeśli nie, należy pamiętać przynajmniej o spacerze – świeże powietrze ma dobroczynne działanie dla wzmacniania osłabionej odporności emeryta.

W starzejącym się społeczeństwie opieka i wsparcie udzielane osobom w wieku 65+ staje się powoli jedną z najistotniejszych kwestii dnia codziennego. Uwarunkowania demograficzne, społeczne i kulturowe doprowadziły do konieczności wytworzenia modeli i schematów udzielania bieżącej pomocy i zapewnienia seniorom godnego funkcjonowania, nawet jeśli należą już do osób niesamodzielnych. Nie wszyscy jednak wiedzą, na czym polega efektywna i rozwojowa pomoc poza szpitalem czy domem spokojnej starości. Podpowiadamy zatem, jak opiekować się osobą starszą w domu rodzinnym.

Higiena – jak opiekować się seniorem?

Kwestią, która budzi najwięcej zakłopotania i obaw u dzieci i wnuków osób starszych, jest pomoc w utrzymywaniu higieny osobistej. W przypadku części niesamodzielnych seniorów niestety obowiązek ten spada w całości na młodszego opiekuna. Niekiedy może się to okazać krępujące zarówno dla jednej, jak i drugiej strony. Nie wszyscy wiemy, jak opiekować się osobą starszą w domu.  Jeśli nie czujemy się na siłach, by przekraczać taką barierę intymności, warto pomyśleć o zatrudnieniu profesjonalnej pielęgniarki lub opiekuna medycznego. Czasami w towarzystwie obcej osoby niesamodzielnemu pacjentowi paradoksalnie łatwiej się przełamać i skorzystać z udzielanej pomocy.

Sprawdź też, jak dbać o higienę jamy ustnej osób starszych.

Toaletę seniora możemy podzielić na poranną i wieczorną. Podczas porannej należy pamiętać o czyszczeniu twarzy, uszu, szyi, zębów i podmyciu oraz uczesaniu. Dodatkowo trzeba zmienić bieliznę osobistą i poprawić łóżko – to ostatnie wykonujemy również w czasie dnia, za każdym razem, gdy sytuacja tego wymaga. Konieczne jest też zwracanie uwagi na usuwanie drobnych zanieczyszczeń (na przykład – okruchów z jedzenia), poprawianie prześcieradła i odpowiednie ułożenie poduszek oraz ustawienie oparcia, które umożliwią pacjentowi wygodny odpoczynek. Toaletę wieczorną zazwyczaj uzupełnia się o obmycie całego ciała i dodatkowe wymagane czynności, jak nacieranie balsamem.

Przemieszczanie chorego – o czym pamiętać?

W przypadku gdy senior jest osobą niesamodzielną, lecz wciąż pozostaje aktywny fizycznie, warto zadbać o jak najwięcej możliwości do wspierania tego atutu. Zarówno ruch, jak i kontakty społeczne bardzo pozytywnie wpływają na zdrowie i samopoczucie osoby starszej. Jeśli to możliwe, wskazane jest zachęcanie chorego do wizyty w kinie, teatrze czy odwiedzania znajomych. Jeśli nie, należy pamiętać przynajmniej o spacerze – świeże powietrze ma dobroczynne działanie dla wzmacniania osłabionej odporności emeryta.

W przypadku występujących u seniora problemów z poruszaniem się opiekun powinien zadbać o przystosowanie otoczenia pod kątem zapewnienia bezpieczeństwa. Pomieszczenia, w których przebywa osoba starsza, powinny być dobrze oświetlone, bez śliskich parkietów i zbędnych dywaników, o które można się potknąć. Brodzik należy wyposażyć w stołeczek umożliwiający pozycję siedzącą podczas korzystania z prysznica. Dobrze , gdy senior porusza się w kapciach antypoślizgowych – dzięki temu uniknie upadków i urazów, które u osób starszych bywają bardzo problematyczne w rehabilitacji.

Sprawdź też, jak dbać o higienę osób starszych.

Zasady komunikacji w opiece nad starszą osobą

Podczas opieki nad emerytem niezbędne jest wypracowanie zasad właściwej komunikacji między chorym a opiekunem. Dzięki temu codziennie czynności wykonuje się sprawnie i znacznie bardziej efektywnie. Odpowiednia komunikacja podnosi również komfort pacjenta, zwłaszcza gdy ma on problemy ze wzrokiem, słuchem lub pamięcią.

Sytuacja zależności jest dla chorego trudnym doświadczeniem. Stąd potrzeba wyjątkowej życzliwości i wyrozumiałości ze strony opiekuna – wpływa to pozytywnie na ich wzajemną relację. Opiekujący się seniorem powinien zachowywać spokój, a także dużo się uśmiechać – ten sygnał niewerbalny może koić lęk zwłaszcza u osób zmagających się z początkami demencji lub z afazją i mającymi problemy ze zrozumieniem komunikatów słownych. Konieczne jest mówienie wyważonym głosem, bez dodawania gwałtownych gestów, które mogą przestraszyć seniora, szczególnie niepełnosprawnego ruchowo i z ograniczonym zakresem ruchów.

Sprawdź też, jak przeprowadzić trening pamięci u seniorów.

Asertywność - klucz do udanej współpracy

Wypełniając obowiązki opiekuna osoby starszej, nie wolno zapominać o sobie. Pewna doza asertywności jest niezbędna podczas zajmowania się chorymi. Zdarza się, że osoby starsze celowo unikają niektórych czynności, które są w stanie wykonać – wolą, gdy wyręcza je w tym opiekun. Należy jednak pamiętać, że stymulowanie samodzielności u pacjenta to jedno z głównych zadań osoby wspomagającej – nie można ulegać pod takim naciskiem ze strony seniora.

Jak opiekować się osobą starszą? Dobrostan opiekuna

Zdarza się, że opieka nad emerytem może doprowadzić u opiekuna do wzmożonego stresu, co w rezultacie skutkuje utratą zdrowia psychicznego i fizycznego. Aby do tego nie dopuścić, należy zadbać o odpoczynek i nie bać się korzystać z profesjonalnej pomocy. Za granicą istnieje już wiele organizacji i grup samopomocowych dla opiekunów osób starszych. Zaczynają one pojawiać się również w Polsce i warto zapytać o nie lekarza geriatrę. To nie tylko forma wzajemnego wsparcia, ale i możliwość wymiany doświadczeń, która pozwoli nam usprawnić tryb opieki nad bliską osobą.

Źródła:

1. Janowicz, A. Rola opiekunów nieformalnych w opiece u kresu życia. Przyczynek do badań w ramach projektu European Palliative Care Academy (EUPCA). [w] Piel. Zdr. Publ, 2014, 4, nr 2, s. 161-167.
2. Rosochacka-Gmitrzak, M., Racław, M. Opieka nad zależnymi osobami starszymi w rodzinie: ryzyko i ambiwalencja. [w:] Studia socjologiczne, 2015, 2, nr 217, s.23-47.
3. Szweda-Lewandowska, Z. Modele opieki nad osobami niesamodzielnymi. [w:] Studia Ekonomiczne, 2014, nr 179, s. 215-224.