Wyrostek robaczkowy: jak rozpoznać zapalenie i kiedy udać się po pomoc?

Wyrostek robaczkowy jest u człowieka narządem szczątkowym. Może być jednak źródłem kłopotów w postaci stanu zapalnego. To schorzenie niezwykle bolesne. Co więcej, wymaga szybkiej interwencji chirurgicznej, ponieważ stanowi zagrożenie dla życia. Co jeszcze warto wiedzieć?

Wyrostek robaczkowy – gdzie jest i czy go potrzebujesz?

Masz w swoim ciele kilka narządów szczątkowych, takich jak na przykład wyrostek robaczkowy. Co to jest i gdzie się znajduje? Lokalizacja tego organu to obrębie prawego dołu biodrowego w kierunku miednicy mniejszej, gdzie wyrostek robaczkowy swobodnie zwisa. Najczęściej, bo nie zawsze. Czasami może być w nietypowym miejscu. Wtedy stan zapalny wyrostka stanowi utrapienie dla diagnozującego go lekarza. Nie ma co ukrywać, pomyłki diagnostyczne się zdarzają i dotykają najczęściej kobiet w wieku rozrodczym.

Chociaż rola wyrostka robaczkowego stanowi w pewnym stopniu naukową zagadkę, to wiele badań sugeruje, że jest on użyteczny dla naszego układu odpornościowego. Wyrostek robaczkowy może pełnić funkcję swoistego magazynu dobrych bakterii, biorących udział w walce z infekcjami. Może być jednak związany z chorobą – zapaleniem wyrostka robaczkowego.

Sprawdź popularne kategorie

Wyrostek robaczkowy – przyczyny zapalenia i grupa ryzyka

Zapalenie wyrostka robaczkowego może być spowodowane przez wiele różnych czynników. W swojej budowie wyrostek jest długi i wyjątkowo cienki, dlatego dość łatwo może ulec zatkaniu. Najczęstszym powodem niedrożności wyrostka stają się kamienie kałowe lub obrzęk tkanki chłonnej. Rzadziej do zapalenia dochodzi przez rozwijające się guzy lub pasożyty.

Ryzyko wystąpienia ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego w ciągu całego życia wynosi 6-20%. Największe prawdopodobieństwo przypada na wiek 10-30 lat. Jeśli zastanawiasz się, czy masz wpływ na wystąpienie lub uniknięcie tego schorzenia, to odpowiedź brzmi: TAK. Wyrostek robaczkowy i przyczyny problemów z nim związanych są połączone z dietą i stylem życia. Wiadomo, że ostry stan zapalny wyrostka występuje znacznie częściej w krajach rozwiniętych. Potencjalnymi czynnikami ryzyka jest dieta uboga w błonnik, nadmiar cukrów oraz towarzyszące infekcje bakteryjne i wirusowe. Jeżeli chcesz wiedzieć, jak obniżyć cukier we krwi, zapraszamy do artykułu.

Wyrostek robaczkowy – objawy i diagnostyka stanu zapalnego

Ważne jest to, że istnieją dwie postaci zapalenia wyrostka robaczkowego. Różnią się one przede wszystkim czasem występowania. Dowiedz się, gdzie i jak boli wyrostek robaczkowy.

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego

Może Cię zaskoczyć w domu, w pracy, na wakacjach, a nawet podczas pobytu w szpitalu. Istnieje 6 typowych objawów zapalenia wyrostka robaczkowego u doroslych. Występują one u około 70% chorych. Oto one:

• charakterystyczny ból brzucha, który rozpoczyna się w okolicy pępka lub w nadbrzuszu. Jest początkowo niezbyt silny, ale z czasem wzmaga się i lokalizuje się po prawej stronie w okolicy biodra. Nasila się podczas wykonywania ruchów, kichania i kaszlu. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego można rozpoznać również po tym, że bolesność brzucha zwiększa się podczas podniesienia prawej nogi do pionu. Co więcej, przy ucisku okolicy lewego dołu biodrowego, czyli przeciwnego, do tego, gdzie znajduje się wyrostek robaczkowy, ból nasila się po prawej stronie podbrzusza,
• wzrost temperatury ciała, któremu mogą towarzyszyć dreszcze,
• niechęć do jedzenia, nudności i wymioty. Może pojawić się także biegunka (występuje częściej u dzieci) lub zaparcia (zwłaszcza dorośli),
• osłabiona perystaltyka jelit, która jest połączona z uczuciem pełności,
• uczucie częstego parcia na mocz, ponieważ wyrostek umiejscowiony jest blisko moczowodu i pęcherza moczowego,
• przyspieszone bicie serca.

Przewlekłe zapalenie wyrostka robaczkowego

To drugie i zdecydowanie trudniejsze do rozpoznania schorzenie, na które może cierpieć osoba z zapaleniem wyrostka robaczkowego. Objawy nietypowe pojawiają się i znikają przez wiele miesięcy, zanim stan pacjenta przejdzie w postać ostrą. W postaci przewlekłej występują zaburzenia wypróżniania, bóle brzucha, podwyższona temperatura i ogólne uczucie rozbicia. Aby zmniejszyć dyskomfort, chory najchętniej śpi na prawym boku z podkurczonymi nogami.

Największy problem przy diagnostyce tej choroby stanowi różnorodność sygnałów, którą niesie ze sobą znajdujący się w stanie zapalnym wyrostek. Objawy pojawiające się przy ostrym zapaleniu wyrostka robaczkowego są bardzo różne. Lekarze w przypadku jakiegokolwiek bólu w obrębie jamy brzusznej zawsze biorą pod uwagę ewentualność tego schorzenia. Zapalenie wyrostka robaczkowego może kryć się pod prawie każdą niedyspozycją ze strony brzucha!

Wyrostek robaczkowy i objawy jego zapalenia, jeśli nie są od razu ostre i gwałtowne, mogą być przez jakiś czas ignorowane. Masz problemy żołądkowe, czy czujesz nietypowy ból brzucha, więc sięgasz po leki rozkurczowe, leki na nudności, tabletki na biegunkę lub probiotyki dla dorosłych. W wielu problemach z układem trawiennym leki te przyniosą pomoc, jednak w przypadku ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego jedynie złagodzą objawy i odwleką niezbędną wizytę u lekarza. Dlatego w przypadku problemów z wyrostkiem robaczkowym, symptomy powinien sprawdzić lekarz.

Jak rozpoznać zapalenie wyrostka robaczkowego?

Sama diagnostyka zapalenia wyrostka robaczkowego nie jest prosta. Zwykle na początku lekarz dokładnie wypyta Cię o objawy. Ważne, w jakiej kolejności następowały oraz jak bardzo są intensywne. Następnie wykona badanie jamy brzusznej. Badanie to może być nieprzyjemne, gdyż specjalista będzie naciskał różne obszary bolącego brzucha. Często zleca się również dodatkowe badania diagnostyczne krwi, aby sprawdzić poziom leukocytów czy białek CRP. 

W niektórych przypadkach lekarz może zalecić dodatkowe badania obrazowe, takie jak USG jamy brzusznej i miednicy, czy zdjęcie rentgenowskie brzucha. U kobiet często przeprowadza się też badanie ginekologiczne, aby wykluczyć bóle brzucha związane z chorobami układu rozrodczego. Czasem może zostać wykonana tomografia komputerowa (w bardziej niejednoznacznych przypadkach).

Jaki wynik CRP przy zapaleniu wyrostka robaczkowego?

W diagnostyce zapalenia wyrostka robaczkowego pomocne jest badanie CRP (białko C-reaktywne). Podwyższony poziom CRP wskazuje na stan zapalny w organizmie. Przy ostrym zapaleniu wyrostka wartości CRP zwykle przekraczają 10 mg/l, a w zaawansowanych przypadkach mogą sięgać nawet 100 mg/l. Jednak samo CRP nie jest wystarczające do postawienia diagnozy – kluczowe są także inne badania i objawy kliniczne.

Test na zapalenie wyrostka robaczkowego – jak zrobić go w domu?

Jeśli podejrzewasz zapalenie wyrostka robaczkowego, możesz wykonać prosty test w domu. Połóż się na plecach i delikatnie naciśnij dolną prawą część brzucha – to tam znajduje się wyrostek robaczkowy, po której stronie najczęściej odczuwa się ból. Jeśli ból nasila się przy nagłym puszczeniu ucisku, może to wskazywać na stan zapalny. Innym objawem jest wzmożony ból przy podnoszeniu prawej nogi. Pamiętaj jednak, że domowe testy nie zastępują konsultacji lekarskiej – w przypadku podejrzenia zapalenia konieczna jest szybka diagnoza specjalisty.

Wyrostek robaczkowy – ile trwają objawy zapalenia?

Objawy zapalenia wyrostka robaczkowego rozwijają się stopniowo, zwykle w ciągu 24–48 godzin. Na początku pojawia się ból w okolicy pępka, który z czasem przemieszcza się do prawego dołu biodrowego. Mogą mu towarzyszyć nudności, gorączka i brak apetytu. Jeśli stan zapalny postępuje, po 48 godzinach może dojść do pęknięcia wyrostka, co grozi poważnymi powikłaniami. Dlatego należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Wyrostek robaczkowy – leczenie zapalenia

Zapalenie wyrostka robaczkowego wyleczysz usunięciem narządu. To jedna z najczęstszych doraźnych interwencji chirurgicznych. Sama operacja jest bardzo prosta – wykonuje się ją metodą klasyczną lub laparoskopową.

W przypadku ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego dokładne postępowanie polega na usunięciu wyrostka i jeśli proces zapalny przeniósł się już poza wyrostek do jamy brzusznej, to usunięciu również potencjalnych skutków i zagrożeń z tym związanych. Dokładny obszar, jaki należy usunąć i oczyścić, zależy od stanu, w którym lekarz zastanie wyrostek. Jeśli zapalenie występuje wewnątrz lub tylko w najbliższym otoczeniu wyrostka, będzie to mniejszy obszar. W przypadku rozlanego zapalenia otrzewnej będzie to bardzo duży i skomplikowany zabieg, który wymaga nie tylko usunięcia wyrostka, ale i oczyszczenia jamy brzusznej.

W niektórych przypadkach lekarze mogą zdecydować się jedynie na antybiotykoterapię lub drenaż przezskórny. Takie metody wybiera się wtedy, kiedy powstanie ropień okołowyrostkowy. Usunięcie wyrostka robaczkowego (niezależnie od tego, czy zabieg jest wykonywany techniką laparoskopową, czy tradycyjną) wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Podczas zabiegu metodą tradycyjną lekarz najczęściej wykonuje cięcie skóry pod skosem, w miejscu powyżej prawej pachwiny. Jeśli chodzi o operację metodą laparoskopową, to ilość blizn może być różna, gdyż jest wiele różnych rodzajów wykonania operacji wyrostka tą techniką. W związku z tym po takiej operacji można mieć od jednej do czterech niedużych blizn na brzuchu.

Charakterystycznym i bardziej skomplikowanym przypadkiem zapalenia wyrostka robaczkowego są osoby, które dodatkowo chorują na chorobę Leśniewskiego-Crohna. W ich przypadku oprócz wycinania wyrostka robaczkowego niezbędne może okazać się również usunięcie fragmentu jelita. Dowiedz się, na czym polega kolektomia!

Po udanym zabiegu wycięcia wyrostka robaczkowego nie ma wielu dodatkowych zaleceń. Należy jednak pamiętać, żeby w każdym przypadku nietypowych bóli brzucha zgłaszać lekarzowi informację o tym, że się taki zabieg przeszło. 

Jak złagodzić ból wyrostka robaczkowego?

Ból związany z zapaleniem wyrostka robaczkowego zwykle narasta i nie ustępuje samoistnie. Aby go złagodzić, można spróbować leżenia w pozycji embrionalnej, co czasem przynosi chwilową ulgę. Nie zaleca się stosowania leków przeciwbólowych, ponieważ mogą zamaskować objawy i utrudnić diagnozę. Należy unikać ciepłych okładów, które mogą przyspieszyć rozwój stanu zapalnego. Jeśli podejrzewasz zapalenie wyrostka, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem – jedynie interwencja medyczna może skutecznie usunąć przyczynę bólu.

Przeczytaj także o bólu w podburzszu.

Zapalenie wyrostka robaczkowego – nie ignoruj, działaj!

Zanim medycyna rozwinęła się na tyle, by zacząć przeprowadzać zabiegi chirurgiczne, z powodu ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego umierało 60-95% ludzi. Jeśli zauważysz u siebie opisane w artykule objawy, pilnie zgłoś się na SOR i po zbadaniu poddaj się zabiegowi usunięcia wyrostka robaczkowego. Gdzie boli w przypadku stanu zapalnego? Najczęściej ból zacznie się w okolicy pępka, a potem zlokalizuje w prawej części biodra. Przed wizytą u lekarza nic nie jedz i nie zażywaj leków! Jeśli niezbędna będzie operacja, powinieneś być na czczo.

Źródła:

1. Ouwehand A.C.: A review of dose-responses of probiotics in human studies. Benef. Microbes, 2017.
2. Gajewski, A. Szczeklik, Interna Szczeklika, 2013.