Młody jęczmień – na co pomaga? Zastosowanie, działanie i właściwości

Na co jest młody jęczmień? Młody zielony jęczmień nie bez powodu zaliczany jest do grona superfoods. Jako bogate źródło składników mineralnych i witamin, a także substancji o działaniu przeciwutleniającym na wiele sposobów przyczynia się do poprawy funkcjonowania organizmu. 

Z tego artykułu dowiesz się:

• jakie efekty mogą wiązać się z zażywaniem trawy jęczmiennej,
• jakie składniki odżywcze i substancje aktywne zawiera młody jęczmień,
• jakie potencjalne właściwości zdrowotne i zastosowania ma młody jęczmień w diecie i kosmetyce.

Czym jest młody jęczmień?

Jęczmień jest jednym z gatunków traw określanych jako czwarte z najważniejszych zbóż na świecie. Znany jest także pod nazwami: trawa jęczmienna, jęczmień zwyczajny. Posiada cały wachlarz zastosowań kulinarnych – od wypieku pieczywa i produkcji kasz, do wytwarzania piwa. Roślinę znajdującą się w początkowej fazie wzrostu (przed rozpoczęciem wytwarzania ziaren) nazywamy młodym jęczmieniem. Na tym etapie stanowi skoncentrowane źródło substancji potrzebnych do jej dalszego rozwoju. Wiele z nich wykazuje również korzystne działanie na organizm człowieka.

Sprawdź popularne kategorie

Młody jęczmień – zastosowanie

Stosowany jest jako skoncentrowane źródło składników mineralnych i witamin; może wykazywać korzystne działanie m.in. na skórę, układ sercowo-naczyniowy, nerwowy oraz odpornościowy. 

Młody jęczmień w kosmetyce

Ze względu na obecność antyoksydantów młody jęczmień może mieć pozytywny wpływ na skórę i chronić ją przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki. W praktyce oznacza to m.in. spowolnienie zmian związanych ze starzeniem się, w tym powstawania zmarszczek i przebarwień. Zaletą jest też wysoka zawartość selenu, który ma potencjalny, korzystny wpływ na elastyczność i jędrność skóry.

Należy jednak mieć na uwadze, że w literaturze naukowej brakuje prac, które miałyby na celu ocenę faktycznego wpływu młodego jęczmienia w kontekście urody. Dlatego opisane efekty działania to tylko potencjalne skutki zawartości korzystnych substancji. Ekstrakt z rośliny wykorzystuje się jako składnik mydeł, peelingów, kremów i balsamów, a także maseczek do twarzy.

Młody jęczmień na włosy

Młody jęczmień zawiera cynk i krzem, które wpływają na kondycję włosów. Jego dodatek do diety może przyczynić się do odżywienia cebulek od wewnątrz. Młody jęczmień występuje także w kosmetykach do pielęgnacji włosów, w szczególności podatnych na uszkodzenia.

Młody jęczmień – jak stosować? Dostępne formy

Młody jęczmień jest trudno dostępny w świeżej postaci. W sklepach i aptekach znacznie częściej spotkamy się z tym produktem w formie proszku (powstającego przez odwodnienie ekstraktu z rośliny). Proszek z powodzeniem wykorzystuje się w kuchni np. jako dodatek do koktajli owocowych lub proteinowych, jogurtów, a nawet wypieków. Należy jednak pamiętać, że ma dość intensywny smak, który nie każdemu pasuje jako uzupełnienie lubianych przekąsek. Alternatywą jest picie napoju przygotowanego przez rozpuszczenie go w wodzie. Zalecane dawkowanie to zwykle około 1-2 łyżeczki na szklankę płynu.

Sproszkowaną trawę jęczmienną można kupić w wygodnej postaci tabletek lub kapsułek. Na rynku znajdziemy preparaty w wersji podstawowej (np. suplement diety Młody Jęczmień Alter Medica czy suplement diety Młody Jęczmień Singularis Superior) oraz środki stanowiące połączenie wielu składników aktywnych, np. suplement diety Młody Jęczmień ALG Pharma, wzbogacony w substancje mające za zadanie wspomagać proces odchudzania (synefrynę, biotynę i chrom). Ze świeżej trawy jęczmiennej można tłoczyć sok, który dostaniemy najczęściej w postaci butelkowanej (przykładem takiego produktu jest np. Młody Jęczmień EkaMedica). Zazwyczaj spożywa się go w niewielkich porcjach 25-50 ml.

Młody jęczmień a niedoczynność tarczycy 

Tarczyca do prawidłowej pracy wymaga wysokiej podaży wielu witamin i minerałów. Dlatego w przypadku jej niedoczynności bardzo ważne jest stosowanie wysokoodżywczej diety. Takim produktem jest właśnie młody jęczmień. Już w niewielkich ilościach dostarcza składników prozdrowotnych. Uzupełnia dietę m.in. w selen i cynk, które są ważne dla zdrowia tarczycy.

Młody jęczmień a hashimoto

Hashimoto to zapalna, autoimmunologiczna choroba tarczycy, która z czasem może doprowadzić do niedoczynności. Ważnym elementem jej leczenia jest dieta przeciwzapalna. Młody jęczmień to wartościowy dodatek to tego typu diet, ponieważ zawiera wiele antyoksydantów. 

Młody jęczmień – jak długo stosować?

Brakuje oficjalnych wytycznych dotyczących dawkowania i czasu trwania kuracji z wykorzystaniem młodego jęczmienia. Przyjmuje się jednak, że w celu zaobserwowania pozytywnych efektów powinien być stosowany minimum 2-3 miesiące.

Młody jęczmień – właściwości

Wysoka zawartość cennych składników odżywczych oraz substancji aktywnych (m.in. antyoksydantów) w pełni uzasadnia zaliczanie młodego jęczmienia do kategorii superfoods. 

Młody jęczmień – właściwości zdrowotne 

Przyjrzyjmy się bliżej właściwościom żywieniowym i zdrowotnym tego produktu.

Młody jęczmień – właściwości odżywcze

Łyżka proszku z młodego jęczmienia (5 g) dostarcza około:

• 15 kcal,
• 1,5 g białka,
• 0 g tłuszczu,
• 3 g węglowodanów,
• 1 g błonnika pokarmowego.

Sproszkowana trawa jęczmienna jest również bogatym źródłem składników mineralnych i witamin. W jednej łyżce znajduje się m.in.:

• 165 mg potasu (około 3% dziennego zapotrzebowania dla osoby dorosłej),
• 1 mg żelaza (co odpowiada 5% dziennego zapotrzebowania dla kobiety i 10% zapotrzebowania dla mężczyzny),
• 34 µg folianów (8% dziennego zapotrzebowania).

Zalety młodego jęczmienia

Stosowanie młodego jęczmienia wpływa pozytywnie na poprawę funkcjonowania niektórych układów w organizmie.

Wpływ trawy jęczmiennej na układ sercowo-naczyniowy

Korzystne efekty stosowania młodego jęczmienia wykazano m.in. w kontekście stanu układu krążenia [Yu Y.-M., Chang W.-C., Chang C.-T. (2002) Effects of young barley leaf extract and antioxidative vitamins on LDL oxidation and free radical scavenging activities in type 2 diabetes, Diabetes & Metabolism, 28: 107-114]. Udokumentowano, że przyjmowanie ekstraktu z tej rośliny może zmniejszać poziom oksydacji cząsteczek cholesterolu LDL u pacjentów z cukrzycą, co oznacza ograniczenie ich szkodliwego wpływu na naczynia krwionośne. Potencjalnie wpływa to na obniżenie ryzyka rozwoju miażdżycy i jej powikłań w postaci choćby zawału serca. W opisywanym badaniu jeszcze silniejsze rezultaty odnotowano przy przyjmowaniu ekstraktu z rośliny razem z antyoksydantami w tabletkach (witaminą C i E).

Relaksacyjne działanie młodego jęczmienia

Młody jęczmień, podobnie jak np. berberynę, melisę, werbenę czy kozłek lekarski, zaliczamy do suplementów diety wpływających na funkcje układu nerwowego. Zawiera kwas gamma-aminomasłowy (GABA), czyli neuroprzekaźnik, któremu przypisuje się działanie uspokajające i nasenne.

Stymulowanie układu odpornościowego przez młody jęczmień

Młody jęczmień jest źródłem wielu składników pokarmowych, których niedobory prowadzą do osłabienia układu immunologicznego. Dostarcza m.in. znacznych ilości witaminy C, żelaza, cynku i selenu. Zawiera wymienione substancje w dawkach niższych niż większość leków i suplementów diety na odporność, przez co jego regularne stosowanie przez dłuższy czas można uznać za bezpieczniejsze (nie wiąże się z ryzykiem przedawkowania).

Młody jęczmień – przeciwwskazania

Można wymienić kilka innych grup osób, u których stosowanie młodego jęczmienia jest niezalecane. Należą do nich:

• Pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe, np. warfarynę – zawarta w trawie jęczmiennej w dużej ilości witamina K może niwelować efekty działania dawki leku dostosowanej przez lekarza do potrzeb danej osoby,
• Pacjenci z niektórymi chorobami nerek, m.in. przewlekłą niewydolnością narządu – z reguły ogranicza się u nich spożycie wielu substancji mineralnych (m.in. potasu), w które bogaty jest młody jęczmień.

Co więcej, pacjenci z celiakią, a także osoby z alergią lub nadwrażliwością na gluten powinni zachować szczególną ostrożność przy wyborze preparatu. Choć młody jęczmień nie zawiera szkodliwego dla nich białka, istnieje duże ryzyko zanieczyszczenia produktu na poszczególnych etapach produkcji. Z tego powodu racjonalny byłby wybór młodego jęczmienia oznaczonego jako artykuł bezglutenowy lub całkowita rezygnacja z jego stosowania.

Młody jęczmień a ciąża – czy jest ona przeciwwskazaniem do stosowania młodego jęczmienia?

Ciąża jest stanem, w którym przed rozpoczęciem przyjmowania jakiegokolwiek środka rozważa się, czy potencjalne zalety przewyższają ryzyko związane z jego stosowaniem. Choć wydaje się, że młody jęczmień to produkt bezpieczny dla zdrowia zarówno matki, jak i rozwijającego się dziecka, nie przeprowadza się badań mogących to jednoznacznie potwierdzić. Jego stosowanie (w odróżnieniu od zdrowej, zbilansowanej diety) nie jest kluczowe dla wspomagania kobiety w czasie ciąży. Z tych powodów uznaje się przyjmowanie suplementów trawy jęczmiennej za niewskazane. Naturalny, sproszkowany młody jęczmień można jednak włączyć w niewielkich ilościach  do diety po konsultacji z lekarzem. 

Młody jęczmień – skutki uboczne

Młody jęczmień należy do produktów naturalnych, uznawanych za bezpieczne. U osób zdrowych nie odnotowuje się skutków ubocznych jego użycia. Przed rozpoczęciem przyjmowania trawy jęczmiennej należy jednak mieć na uwadze możliwe przeciwwskazania. W przypadku obecności chorób przewlekłych zaleca się skonsultowanie stosowania suplementów trawy jęczmiennej z lekarzem, który posiada informację o wszystkich przyjmowanych przez pacjenta lekach.

Najczęstsze pytania dot. młodego jęczmienia

Czy warto zażywać młody jęczmień? Podsumowanie

Spożywanie młodego jęczmienia, choćby w postaci proszku, pomoże nam uzupełnić dietę w składniki o cennych właściwościach (m.in. żelazo), których często brakuje w przeciętnym jadłospisie. Choć wymaga to potwierdzenia w dalszych badaniach, zażywanie ekstraktów z tej rośliny może wiązać się z korzystnymi efektami w kontekście funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego, nerwowego i odpornościowego.

Źródła:

1. Zeng Y., Pu X., Yang J. (2018) Preventive and Therapeutic Role of Functional Ingredients of Barley Grass for Chronic Diseases in Human Beings, Oxidative Medicine and Cellular Longevity, https://www.hindawi.com/journals/omcl/2018/3232080/, [dostęp 19.09.2022].
2. USDA (2021), Organic Barley Grass Whole Food Powder, Barley, FoodData Central Search, https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/2321055/nutrients [dostęp 20.09.2022].
3. Yu Y.-M., Chang W.-C., Chang C.-T. (2002) Effects of young barley leaf extract and antioxidative vitamins on LDL oxidation and free radical scavenging activities in type 2 diabetes, Diabetes & Metabolism, 28: 107-114, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11976562/, [dostęp 20.09.2022].