Zielony stolec – co może oznaczać?

Standardowo kolor prawidłowego stolca przybiera odcienie brązowego. Wynika to z obecności barwników żółci wydalanych wraz z niestrawionymi resztkami pokarmowymi. Zmiana zabarwienia stolca może być przyczyną niepokoju o stan zdrowia. Co oznacza zielony kał u dorosłego i kiedy zgłosić to zjawisko lekarzowi?

Co oznacza zielony stolec u dorosłego?

Kolor stolca zależy od obecności barwników w kale. Za typową barwę – od jasno do ciemnobrązowej – odpowiada obecność barwników żółci. Żółć jest produkowana w wątrobie i magazynowana w pęcherzyku żółciowym, skąd dostaje się do jelita cienkiego, gdzie bierze udział w trawieniu tłuszczów. Składnikiem żółci jest bilirubina, która pierwotnie nadaje stolcu żółtozielony kolor. Pod wpływem bakterii jelitowych znajdujących się w przewodzie pokarmowym, bilirubina ulega przemianom i zmienia kolor stolca z zielonkawego na brązowy.

Dzięki poznaniu mechanizmów, które prowadzą do naturalnego zabarwienia stolca, można dość łatwo wywnioskować, co stoi za jego zmianą na zielone zabarwienie:

• Przyspieszony czas pasażu stolca przez jelito – skraca to czas kontaktu żółci z bakteriami jelitowymi, więc zielony barwnik nie może zostać przekształcony do brązowego, czego wynikiem jest zielony lub żółty stolec,
• Zwiększone wydalanie żółci do przewodu pokarmowego – więcej żółci wiąże się z niewydolnością mikroflory jelitowej, jeśli chodzi o jej metabolizm.

Zielony barwnik odpowiadający za zmianę koloru stolca może też być dostarczany z pożywieniem. Barwnikiem pochodzenia naturalnego jest chlorofil i jego duża ilość znajduje się w zielonych warzywach. W produktach spożywczych można znaleźć także sztuczne barwniki, które nie ulegają w jelicie metabolizmowi, nie są wchłaniane i mogą zmieniać barwę stolca na zieloną.

Zielony kał – przyczyny

Za zielonkawym odcieniem stolca może stać wiele przyczyn, np.:

• Stosowanie leków przeczyszczających (np. laktuloza, makrogole, glikol polietylenowy) – leki przyspieszają perystaltykę jelit i pasaż treści pokarmowej przez jelita.
• Zatrucie pokarmowe przebiegające z biegunką. Zwiększony pasaż jelitowy sprawia, że bakterie jelitowe mają zbyt mało czasu na zmetabolizowanie zielonkawej żółci. Do zatrucia może dojść pod wpływem bakterii, pierwotniaków i wirusów lub ich toksyn (np. zatrucie salmonellą, zatrucie toksyną gronkowca złocistego, giardioza, rotawirus).
• Inne choroby jelit przebiegające z biegunką – np. zespół jelita drażliwego z przewagą biegunki, nieswoiste zapalenia jelit.
• Dieta bogata w duże ilości zielonych warzyw (np. szpinak, brokuł, sałata) – zawarty w nich naturalny zielony barwnik (chlorofil) może zmieniać zabarwienie stolca.
• Spożywanie pokarmów zawierających sztuczne zielone barwniki spożywcze, przede wszystkim wyroby cukiernicze i napoje. Zielone zabarwienie stolca może pojawić się po spożyciu dużej ilości tego typu produktów w bardzo krótkim czasie.
• Przyjmowanie suplementów diety, ziół i leków zawierających zielone barwniki – to, czy zielony stolec się pojawi, zależy od dziennej dawki preparatów.
• Zaburzenie składu mikroflory bakteryjnej sprawia, że żółć nie może być sprawnie metabolizowana i stolec pozostaje zielonkawy. Do takiej sytuacji może dojść np. po stosowaniu leków przeciwbakteryjnych (antybiotyków).
• Złe wchłanianie kwasów żółciowych, co może być spowodowane m.in. resekcją jelita cienkiego i chorobami zapalnymi jelit. Nie wchłonięta żółć jest wydalana w większej ilości ze stolcem i może odpowiadać za jego zielony kolor.

Sprawdź popularne kategorie

Zielony stolec – co robić?

Jeśli zastanawiasz się, dlaczego Twój kał jest zielony, to przede wszystkim nie panikuj. Zielona kupa u dorosłych najczęściej nie świadczy o chorobie. Zmiana zabarwienia stolca zwykle związana jest z barwnikami spożywanymi wraz z produktami spożywczymi. Zielona kupa u dorosłego w większości przypadków nie jest powodem do niepokoju. Jest natomiast wskazaniem do czujnej obserwacji swojego stanu zdrowia i samopoczucia.

Jeśli zauważysz zmienione zabarwienie stolca, warto zastanowić się nad kilkoma ważnymi kwestiami.

1. Jaka jest konsystencja stolca? Czy był to biegunkowy, luźny stolec, czy standardowy?
2. Czy podczas oddawania stolca lub przed tym towarzyszyły Ci jakiekolwiek niepokojące objawy, a w szczególności: ból brzucha, uczucie „kręcenia” w brzuchu, gorączka, dreszcze, wzmożona potliwość, nudności i wymioty?
3. Czy zjadłeś coś, co mogło zawierać zielony barwnik, np. dużą ilość zielonych warzyw, ciastka z kremem barwionym na zielono, zielone żelki?
4. Czy w ostatnim czasie stosowałeś z jakiegokolwiek powodu antybiotyk?
5. Czy stosowałeś leki przeczyszczające, np. z powodu wcześniej występującego zaparcia?
6. Czy w stolcu pojawiła się krew lub śluz?
7. Czy inni domownicy też oddają zielony stolec?

Zielony kał – czy należy udać się do lekarza?

Mając wiedzę, dlaczego kupa jest zielona, ważne jest określenie stanów, kiedy warto skonsultować się z lekarzem.

Czy zielony stolec jest groźny? Jeśli przyczyną zielonego stolca są spożywane pokarmy, nie masz żadnych dodatkowych objawów, a po zmianie diety objawy ustępują – wizyta u lekarza nie jest konieczna. Możesz zgłosić się na ogólną ocenę stanu zdrowia, ale szybka normalizacja stolca najprawdopodobniej świadczy o tym, że praca jelit wróciła do normy.

Istnieją jednak sytuacje, kiedy powinieneś zachować wzmożoną czujność i rozważyć konsultację z lekarzem. Najlepszym i najszybszym wyborem jest udanie się do lekarza rodzinnego (lekarz pierwszego kontaktu). W razie konieczności zaleci Ci wykonanie badań laboratoryjnych i konsultacje specjalistyczne.

Kiedy pójść do lekarza?

• Zielony stolec utrzymuje się przez kilka dni i nie widzisz związku ze spożywanymi pokarmami.
• Wystąpienie zielonego stolca jest połączone z objawami, takimi jak biegunka, ból brzucha, nudności i wymioty.
• W wyniku biegunki z zielonymi stolcami czujesz się bardzo odwodniony, a domowe sposoby nawadniania, takie jak elektrolity dla dorosłych nie pomagają.
• Biegunka z zielonym stolcem nie mija pomimo stosowania leków na biegunkę.
• W stolcu zauważysz krew lub śluz – może to świadczyć o stanie zapalnym w jelicie.
• Występuje gorączka i ogólne złe samopoczucie.

Podsumowanie

Zmiana zabarwienia stolca może być niepokojąca, zwłaszcza jeśli pojawia się zielony stolec. Warto zachować spokój i w pierwszej kolejności przyjrzeć się codziennej diecie. Zaleca się także zwracać uwagę na obecność tzw. objawów alarmowych (np. gorączka, krew w stolcu). Pojawienie się niepokojących symptomów jest zawsze wskazaniem do konsultacji lekarskiej.

Źródła:

1. Rejestr produktów leczniczych, https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, [dostęp: 16.07.2025 r.]
2. Szczeklik A., Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika 2023, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków, 2023
3. Goodrich J.G., McManus N.M., Offman R.P., Salisbury J.D., The Case of the Lime-green Stool: A Case Report and Review of Occult Blood Testing in the Emergency Department, Clinical Practice and Cases in Emergency Medicine, 2021, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8373194/, [dostęp: 16.07.2025 r.]
4. Przybylska-Feluś M., Czy leki mogą powodować zmianę zabarwienia stolca?, https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/lista/89503,czy-leki-moga-powodowac-zmiane-zabarwienia-stolca, [dostęp: 16.07.2025 r.]