Czy magnez obniża ciśnienie?

Magnez jest makroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Bierze udział w procesach metabolicznych, zmniejsza pobudliwość układu nerwowego oraz reguluje pracę serca. Badania pokazują, że niedobór magnezu może mieć związek z rozwojem nadciśnienia tętniczego. Poziom magnezu a ciśnienie – jaka jest między nimi zależność? Dowiedz się, jak magnez wpływa na naczynia krwionośne. 

Magnez a ciśnienie – co warto wiedzieć?

Magnez jest kationem (jonem o ładunku dodatnim) występującym w organizmie człowieka przede wszystkim wewnątrzkomórkowo. Jedynie około 1% zapasów magnezu krąży we krwi. Pozostała ilość jest zmagazynowana w kościach, tkankach miękkich i w mięśniach, w tym także w komórkach mięśniowych tworzących ścianę naczyń krwionośnych.

Badania kliniczne podejmujące tematykę wpływu magnezu na ciśnienie tętnicze krwi pokazują, że magnez ma wpływ wazodylatacyjny na śródbłonek naczyń krwionośnych. Oznacza to, że prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych poprzez zmianę napięcia komórek mięśni gładkich, które wyściełają wnętrze tętnic, żył i naczyń włosowatych. Prowadzi to do spadku oporu naczyniowego, czyli siły, z jaką naczynia krwionośne przeciwstawiają się przepływającej przez nie krwi. Im mniejszy opór naczyniowy, tym łatwiej serce pompuje krew, a ciśnienie krwi zmniejsza się.

Kolejnym mechanizmem, za pomocą którego magnez wpływa na ciśnienie krwi, jest to, że działa on jako naturalny antagonista (bloker) dla kanałów wapniowych w komórkach mięśni gładkich ścian naczyń. Wapń w śródbłonku naczyń odpowiada za skurcz, co prowadzi do wzrostu ciśnienia krwi. Współzawodnictwo wapnia z magnezem może prowadzić do przełamania tego działania.

Nadmierny stres może podnosić ciśnienie tętnicze krwi. Badania pokazują, że suplementacja magnezu może zmniejszać aktywność układu współczulnego, czyli części autonomicznego układu nerwowego, która steruje reakcją organizmu na stres. 

Zwiększone wydalanie magnezu (magnezuria) w niektórych schorzeniach (np. cukrzycowa przewlekła choroba nerek, nadczynność tarczycy) prowadzi do zwiększenie oporu obwodowego i w konsekwencji do wyższych wartości ciśnienia tętniczego krwi.

Czy magnez obniża ciśnienie krwi?

Wiele badań naukowych (eksperymentalnych i epidemiologicznych) potwierdza wpływ magnezu na profilaktykę i rozwój nadciśnienia tętniczego.

Niektóre z badań obejmowały ocenę osób ze stwierdzoną już chorobą nadciśnieniową, u których włączono suplementację magnezem. Zaobserwowano, że przyjmowanie tego pierwiastka wiązało się z niewielkim, ale jednak, spadkiem ciśnienia tętniczego krwi. Badacze zwracają uwagę także na to, że efekt suplementacji magnezu w obniżaniu ciśnienia krwi może być lepszy u osób z wyższymi wartościami ciśnienia, które już stosują leki na nadciśnienie.

Jak silny jest wpływ magnezu na ciśnienie krwi? Wyniki badań, do których można dotrzeć, wskazują, że suplementacja magnezu może powodować zmniejszenie ciśnienia skurczowego (tzw. „pierwsze ciśnienie”) o 3-7 mmHg, a rozkurczowego (tzw. „drugie ciśnienie”) o 1-3 mmHg. Nie są to więc duże wartości. Inna metaanaliza pokazała, że stosowanie wysokich dawek magnezu może obniżyć ciśnienie skurczowe o 15-20 mmHg, a rozkurczowe o 5-9 mmHg. Wniosek? Wyniki badań pozostają niespójne.

Sprawdź popularne kategorie

Czy suplementować magnez na wysokie ciśnienie?

Bez konsultacji z lekarzem nie powinieneś stosować żadnych leków i suplementów diety. Nawet preparaty dostępne bez recepty mogą wchodzić w interakcje z innymi przyjmowanymi farmaceutykami i obniżać ich skuteczność lub zwiększać ich toksyczność.

Uzupełnianie ewentualnych niedoborów magnezu powinno się odbywać pod okiem specjalisty. Ten preparat, jak każdy inny, jeśli jest przyjmowany nieracjonalnie, niesie ryzyko przedawkowania magnezu. Nawet preparaty zawierające niewielką ilość tego pierwiastka, jak np. magnez dla dzieci, stosowane przewlekle i nieracjonalnie mogą przynieść więcej szkody niż pożytku.

Badania dotyczące wpływu magnezu na ciśnienie tętnicze krwi są obiecujące, ale ich wyniki pozostają niespójne. Nie znajdziemy więc informacji o rutynowej suplementacji tym pierwiastkiem w wytycznych dotyczących nadciśnienia tętniczego. Jeśli chodzi o jony i nadciśnienie tętnicze, to zdecydowanie ważniejszą i wielokrotnie udowodnioną wartość ma wspieranie leczenia zmniejszeniem spożycia sodu w diecie.

Firmy produkujące preparaty z magnezem mogą umieszczać na ulotkach dla pacjentów informację o zmniejszeniu wysokiego ciśnienia krwi. FDA (amerykańska Agencja Żywności i Leków) wydało jednak komunikat, że oświadczenia firm farmaceutycznych muszą zawierać zastrzeżenia o tym, że dowody naukowe są niespójne i niejednoznaczne.

Kiedy suplementować magnez przy wysokim ciśnieniu?

Kiedy suplementacja magnezu ma sens? Przede wszystkim wtedy, gdy z różnych przyczyn dochodzi do jego niedoboru w organizmie (hipomagnezemii). Lekarz może zalecić przyjmowanie preparatów z magnezem, gdy masz nadciśnienie tętnicze i jednocześnie:

• pojawiły się u Ciebie objawy niedoboru magnezu (np. drżenie mięśni, mrowienia, osłabienie siły mięśniowej, nerwowość i ogólne zmęczenie),
• badania laboratoryjne wykazały niedobór magnezu we krwi,
• chorujesz na tężyczkę, czyli chorobę, u której podstawy leży niedobór wapnia i magnezu we krwi,
• Twoje zapotrzebowanie na magnez zwiększyło się – np. jesteś w ciąży, uprawiasz intensywny sport,
• przyjmujesz leki zmniejszające poziom magnezu we krwi („wypłukujące” magnez) – np. diuretyki tiazydowe (indapamid, hydrochlorotiazyd),
• potrzebujesz magnezu na serce – np. chorujesz na arytmię.

Podsumowanie

Rola magnezu w organizmie jest niebagatelna. Jego znaczenie dla zdrowia jest co rusz udowadniane w badaniach obserwacyjnych i eksperymentalnych, ale na w pełni wiarygodne doniesienia o znaczeniu suplementacji magnezu w nadciśnieniu jeszcze musimy poczekać. Zanim sięgniesz po preparaty z magnezem, upewnij się, że na pewno ich potrzebujesz. Sprawdź także, jak przyjmować i z czym nie łączyć magnezu. Wzbogać swoją dietę o naturalne źródła magnezu takie jak orzechy, nasiona, kakao, gorzka czekolada, banany i szpinak.

Źródła:

1. FDA Announces Qualified Health Claim for Magnesium and Reduced Risk of High Blood Pressure, 2022, https://www.fda.gov/food/hfp-constituent-updates/fda-announces-qualified-health-claim-magnesium-and-reduced-risk-high-blood-pressure, [dostęp: 16.06.2025 r.]
2. Iskra M., Krasińska B., Tykarski A., Magnez – rola fizjologiczna, znaczenie kliniczne niedoboru w nadciśnieniu tętniczym i jego powikłaniach oraz możliwości uzupełniania w organizmie człowieka, Nadciśnienie tętnicze, Via Medica, 2013, https://journals.viamedica.pl/arterial_hypertension/article/view/38318/26939, [dostęp: 16.06.2025 r.]
3. Głuszek J., Olszewski W., Rola magnezu w nadciśnieniu tętniczym, Nadciśnienie tętnicze, Via Medica, 2007, https://journals.viamedica.pl/arterial_hypertension/article/download/12457/10294, [dostęp: 16.06.2025 r.]
4. Rejestr produktów leczniczych, https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, [dostęp: 16.06.2025 r.]