Pleśniawki u niemowlaka – skąd się biorą i jak wyglądają? Objawy, przyczyny i leczenie

Pleśniawki, czyli białe naloty w jamie ustnej, to efekt zakażenia grzybiczego. Ich sprawcą jest grzyb z rodzaju Candida. Pleśniawki u niemowląt występują dosyć powszechnie i z reguły nie wiążą się z żadnymi poważnymi zaburzeniami.

Z tego artykułu dowiesz się:

• skąd biorą się pleśniawki u niemowlaka,
• w jaki sposób możesz się ich pozbyć,
• czy istnieją domowe sposoby na pleśniawki u niemowlaka.

Czym jest biały nalot – pleśniawki u niemowlaka?

Pleśniawki są wynikiem zakażenia grzybem z rodzaju Candida, zaliczanego do drożdżaków. Grzyby te są szeroko rozpowszechnione w przyrodzie – występują na zwierzętach, w glebie, różnych pokarmach, na przedmiotach i w środowisku szpitalnym. Grzyb ten fizjologicznie zasiedla także ludzki organizm. Może bytować na skórze, w żeńskich narządach płciowych i stanowi jeden z elementów prawidłowej flory bakteryjnej przewodu pokarmowego większości osób.

Bytuje również w jamie ustnej (szacuje się, że występuje u 30-60% zdrowych osób w krajach rozwiniętych) i nie wywołuje żadnych niepożądanych objawów. Niemniej jednak w przypadku zaburzenia równowagi mikroflory w jamie ustnej może dojść do nadmiernego rozwoju drożdżaków z rodzaju Candida. To właśnie wtedy powstają tzw. pleśniawki u noworodków, a także niemowląt.

Pleśniawki u niemowląt – objawy

Jak wygląda pleśniawka u niemowląt? Poniżej znajdziesz kilka charakterystycznych objawów tej dolegliwości.

• Pleśniawki występują typowo w postaci białych plamek i nalotów, które przypominają zwykle zsiadłe mleko, twarożek czy kożuszek. 
• Mogą obejmować język, dziąsła, podniebienie oraz policzki, a nawet gardło. 
• Zmiany mają nieregularne kształty i różnią się od siebie wielkością, niektóre są mniejsze, inne większe, a czasem zlewają się ze sobą w masywniejsze naloty.
• Wykwity są miękkie i lekko uniesione, a ich starcie uwidacznia zaczerwienioną, rumieniowatą śluzówkę. 

Skąd biorą się pleśniawki u niemowlaka? Przyczyny zakażenia

Jak już wiesz, grzyb z rodzaju Candida bytuje w przewodzie pokarmowym wielu zdrowych i nie generuje żadnych negatywnych skutków zdrowotnych. W niektórych przypadkach, np. u osób z obniżoną odpornością, może jednak wywoływać zakażenia oportunistyczne. Pleśniawki u niemowlaka nie mają zwykle związku z poważnymi zaburzeniami odporności czy chorobami, a w zdecydowanej większości są po prostu efektem niedojrzałości układu immunologicznego, który dopiero się rozwija. Dlatego najpowszechniej spotyka się je u noworodków i małych dzieci, szczególnie w pierwszych miesiącach życia.

Od czego więc robią się pleśniawki u niemowląt?

• Zazwyczaj są efektem zakażenia drożdżakami występującymi w obrębie dróg rodnych matki, z którymi dziecko ma kontakt podczas porodu. 
• Na pleśniawki nieco bardziej narażone są maluchy urodzone z małą masą ciała. 
• Pleśniawki częściej pojawiają się także u bobasów, które mają tendencje do wkładania wszystkiego, na co trafia w ich rączki, do buzi.
• U nieco starszych dzieci przyczyną grzybicy jamy ustnej może być wziewne leczenie sterydami. Takie leczenie stosuje się np. w przebiegu ostrego zapalenia krtani, czyli powszechnie występującej u małych dzieci choroby. 
• Do zachwiania równowagi mikroflory i powstania kandydozy jamy ustnej (pleśniawek) predysponuje także stosowanie antybiotyków.

Sprawdź popularne kategorie

Pleśniawki w jamie ustnej u niemowlaka a grzybica brodawek sutkowych

Jeśli karmisz dzidziusia piersią, koniecznie zwróć uwagę na swoje brodawki sutkowe. Być może Ty również cierpisz na grzybicę brodawek sutkowych i wzajemnie się nadkażacie? Skóra tej okolicy może się łuszczyć, być zaczerwieniona, błyszcząca lub mieć białawy nalot, ale może też wyglądać normalnie. Możesz odczuwać piekący i palący ból, kłucie brodawek podczas karmienia i świąd w trakcie oraz między karmieniami.

Jak rozpoznać pleśniawki u niemowlaka? Diagnostyka i badania

Czy z pleśniawkami u niemowlaka trzeba iść do lekarza? Tak. Jeśli zaobserwujesz u swojego noworodka lub niemowlaka białe naloty w buzi i podejrzewasz, że mogą być to pleśniawki, najlepiej udać się do swojego pediatry. Nie stanowią zwykle dużej trudności diagnostycznej, a doświadczony specjalista z dużym prawdopodobieństwem będzie w stanie potwierdzić lub zaprzeczyć Twoim podejrzeniom. Jeśli lekarz rozpozna grzybiczą etiologię zmian w jamie ustnej Twojego dziecka, z pewnością wskaże Ci kierunek odpowiedniego postępowania i zaproponuje odpowiednie leczenie.

Leczenie pleśniawek u niemowląt

Co na pleśniawki u niemowląt może przepisać pediatra? Do skutecznych leków w walce z pleśniawkami należą leki przeciwgrzybicze takie jak np. flukonazol, nystatyna czy mikonazol.

• Nystatyna to przeciwgrzybiczy antybiotyk polienowy aktywny wobec wielu szczepów grzybów, m.in. tych z rodzaju Candida. Podana doustnie działa miejscowo, nie wchłania się z powierzchni błon śluzowych jamy ustnej ani z przewodu pokarmowego. Zazwyczaj jest więc bardzo dobrze tolerowana i rzadko wywołuje działania niepożądane. U niemowląt stosuje się ją w postaci zawiesiny do pędzlowania jamy ustnej.
• Flukonazol to syntetyczny lek przeciwgrzybiczy z grupy leków azolowych. Cechuje się wysoką skutecznością, ale w przeciwieństwie do nystatyny dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego. U niemowląt i dzieci stosuje się go w formie syropu w dawce dostosowanej do wieku.
• Mikonazol to lek przeciwgrzybiczy i przeciwbakteryjny. Można stosować go u niemowląt w wieku powyżej 4 miesiąca życia. Ma postać żelu aplikowanego na zmienione chorobowo miejsca w buzi.

Jeśli jesteś w aptece i szukasz środków wspomagających leczenie, pamiętaj, by być precyzyjną. Pytaj o preparaty na pleśniawki u niemowląt, nie o preparaty na afty, są to bowiem dwie różne przypadłości. Miej jednak na uwadze, że wymienione wyżej środki przeciwgrzybicze są lekami wydawanymi na receptę.

W niektórych przypadkach mogą wystąpić dolegliwości bólowe, manifestowane przez pleśniawki u niemowlaka. Leczenie przeciwbólowe można wtedy wdrożyć dodatkowo, sięgając po bezpieczne i rekomendowane przez Twojego pediatrę leki przeciwbólowe dla dzieci.

Jak leczyć pleśniawki u niemowlaka na podniebieniu spowodowane grzybicą brodawek sutkowych?

Jak zlikwidować pleśniawki u niemowlaka, gdy zmagasz się z grzybicą brodawek sutkowych? W takim przypadku warto zastosować leczenie, np. w postaci smarowania brodawek odpowiednim środkiem przeciwgrzybiczym. Nie zapominaj także o częstym przemywaniu (i koniecznie osuszaniu) oraz wietrzeniu piersi, regularnym praniu biustonoszy i częstych zmianach wkładek laktacyjnych na czyste i suche.

Domowe sposoby na pleśniawki u niemowląt

Co na pleśniawki u niemowlaka możesz sama zastosować w domu?

• Warto zastosować także odpowiednie probiotyki dla niemowląt, które pomogą przywrócić równowagę flory bakteryjnej jamy ustnej i przewodu pokarmowego. O dedykowane dla najmłodszych preparaty probiotyczne możesz zapytać swojego pediatrę lub farmaceutę w aptece.
• Można delikatnie przemywać jamę ustną niemowlaka przegotowaną wodą lub naparem z rumianku – działa łagodząco i przeciwzapalnie.
• Często polecany jest także roztwór z sody oczyszczonej (1 łyżeczka na szklankę wody) do przecierania zmian – warto jednak wcześniej skonsultować to z pediatrą.

Co na pleśniawki u niemowlaka sprawdzi się najlepiej? Przede wszystkim systematyczność w higienie i łagodnych metodach pielęgnacji.

Jak długo utrzymują się pleśniawki u niemowlaka?

Czas trwania pleśniawek zależy od stopnia nasilenia infekcji i wdrożonego leczenia. Zazwyczaj ustępują po 5–7 dniach stosowania odpowiednich środków przeciwgrzybiczych. Pleśniawka na języku u niemowlaka może jednak nawracać, jeśli nie zostaną wyeliminowane czynniki sprzyjające jej rozwojowi.

Czy pleśniawka u niemowalaka sama zniknie?

Pleśniawki na podniebieniu (lub w innych miejscach)  u niemowląt rzadko znikają samoistnie. Choć w łagodnych przypadkach organizm może sobie z nimi poradzić, najczęściej wymagają leczenia przeciwgrzybiczego. Brak reakcji może prowadzić do rozszerzenia zmian w jamie ustnej i trudności w karmieniu. Dlatego warto skonsultować się z pediatrą.

Profilaktyka i zapobieganie pleśniawkom u niemowląt

• Przede wszystkim zadbaj o higienę używanych przez dziecko przedmiotów. Dokładnie umyj i codziennie wyparzaj rzeczy i zabawki, których maluch najczęściej dotyka i wkłada do buzi. 
• Wyrzuć stosowane dotąd smoczki i gryzaki, a w ich miejsce zakup nowe (pamiętaj zarówno o smoczkach uspokajających, jak i tych od butelek).
• Warto zastosować także odpowiednie probiotyki dla niemowląt, które pomogą przywrócić równowagę flory bakteryjnej jamy ustnej i przewodu pokarmowego. O dedykowane dla najmłodszych preparaty probiotyczne możesz zapytać swojego pediatrę lub farmaceutę w aptece.
• Pamiętaj też o właściwej higienie własnych rąk – dokładnie myj je przed każdym kontaktem z dzieckiem, karmieniem lub dotykaniem jego buzi.
• Jeśli karmisz piersią, zadbaj o czystość brodawek – możesz je delikatnie przemywać przegotowaną wodą.
• Unikaj całowania dziecka w usta oraz oblizywania smoczka czy łyżeczki – to częsty sposób przenoszenia drożdżaków.
• W przypadku nawracających pleśniawek warto wykonać badania u siebie, by sprawdzić, czy nie jesteś ich nosicielem i nie przekazujesz ich maluchowi w czasie karmienia.

Nawracające i trudno leczące się pleśniawki – co robić?

Jeśli pleśniawki u Twojego dziecka stale nawracają lub nie reagują na różne sposoby leczenia, warto zgłosić ten fakt swojemu lekarzowi. Być może istnieją czynniki sprzyjające ciągłemu nawracaniu infekcji. Zastanów się, czy na pewno zadbałaś o zmianę lub wyparzenie smoczków i przedmiotów, które Twoje dziecko wkłada do buzi.

Pamiętaj także o możliwości grzybicy Twoich brodawek sutkowych. Być może do zakażeń predysponuje częste stosowanie antybiotyków u Twojego malucha, a może borykacie się z jakimś niezdiagnozowanym jeszcze zaburzeniem. Pleśniawki można też czasem pomylić z innymi wykwitami czy stanami chorobowymi (np. owrzodzeniem, oparzeniem) – leczenie przeciwgrzybicze jest wówczas nieskuteczne. Tak, czy inaczej w razie nawracania pleśniawek w jamie ustnej Twojego dziecka lub ich oporności na stosowane leczenie, nie zwlekaj z wizytą u pediatry.

Pleśniawka na ustach u niemowlaka – jak reagować? Podsumowanie

Przede wszystkim nie panikuj – pamiętaj, że pleśniawki u niemowląt najczęściej są związane jedynie z niedojrzałością nadal rozwijającego się układu odpornościowego, nie świadczą o poważnej chorobie i rzadko prowadzą do powikłań. Niemniej jednak lepiej ich nie lekceważ, mogą bowiem wywoływać u malucha dyskomfort, swędzenie lub dolegliwości bólowe, co utrudnia karmienie lub wpływa na jakość snu.

Źródła:

1. Rutter P., Kandydoza jamy ustnej (pleśniawki), w: Opieka farmaceutyczna. Objawy, rozpoznanie i leczenie. Edra Urban & Partner.