Przeziębienie u seniora – przyczyny, objawy, leczenie

Przeziębienie u seniorów występuje rzadziej niż u osób młodszych, a jego objawy często są mniej charakterystyczne. Prawdopodobnie jest to związane z tym, że wraz ze starzeniem się organizmu nasz układ immunologiczny potrafi radzić sobie z coraz większą ilością patogenów. Mimo to seniorzy są w szczególny sposób narażeni na rozwój groźnych dla ich zdrowia i życia powikłań przeziębienia. Wymagają również starannego doboru leków, tak żeby uniknąć interakcji z innymi stosowanymi przez nich preparatami.

Przeziębienie u seniora – przyczyny

Przeziębienie lub inaczej choroba przeziębieniowa to wirusowe zapalenie błony śluzowej nosa, gardła oraz zatok przynosowych o ostrym przebiegu. Obecnie znamy ponad 200 typów wirusów, które mogą wywołać jego objawy. Najczęściej są to rynowirusy, koronawirusy, a także wirusy grypy rzekomej oraz adenowirusy. Do zakażenia dochodzi zazwyczaj drogą kropelkową podczas kontaktu z osobą chorą, a pierwsze objawy przeziębienia pojawiają się już po upływie jednego lub dwóch dni. Po wniknięciu do komórek nabłonka górnych dróg oddechowych dochodzi do namnażania się wirusa. Konsekwencją tego jest rozwój miejscowego stanu zapalnego, który prowadzi do: 

• Poszerzenia naczyń krwionośnych błony śluzowej,
• Zwiększenia produkowanej przez gruczoły śluzowe wydzieliny,
• Uszkodzenia i złuszczania nabłonka.

Ze względu na współistnienie wielu innych schorzeń osoby starsze są w szczególny sposób narażone na powikłania mogące wikłać przeziębienie. Dodatkowo wymagają one szczególnie przemyślanego dobrania preparatów łagodzących objawy przeziębienia i grypy, tak żeby uniknąć interakcji z przewlekle przyjmowanymi lekami.

Niezwykle częstą konsekwencją zakażenia wirusowego jest późniejsze nadkażenie bakteryjne i rozwój bakteryjnego zakażenia zatok przynosowych, ucha środkowego oraz płuc. To ostatnie jest szczególnie częstym powikłaniem przeziębieniowym u seniorów. Co ważne, profilaktyczne stosowanie antybiotyków podczas przeziębienia nie zmniejsza ryzyka rozwoju zapalenia płuc u osób starszych ani innych powikłań. Z tego powodu należy się tego wystrzegać.

Przeziębienie u seniora – objawy

Najwięcej przypadków choroby przeziębieniowej stwierdza się w okresie jesienno-zimowym. Prawdopodobnie jest to związane z tym, że w związku z niskimi temperaturami w okresie jesieni i zimy częściej przebywamy w pomieszczeniach zamkniętych, bez odpowiedniej cyrkulacji świeżego powietrza, przez co patogenny mogą łatwiej przenosić się z osoby na osobę. Sprzyja temu również dodatkowe uszkodzenie błony śluzowej górnych dróg oddechowych pod wpływem wahań temperatury i zimnego powietrza. Jednak do rzadkości nie należy także wiosenne przeziębienie. 

Objawy przeziębienia u seniorów mogą nieco różnić się od symptomów prezentowanych przez osoby młodsze. W przeciwieństwie do grypy początek, jak i przebieg choroby przeziębieniowej jest zazwyczaj łagodniejszy. Gorączka u osób starszych najczęściej nie występuje – temperatura ciała pozostaje często w normie lub mamy do czynienia z łagodnym stanem podgorączkowym. Do typowych objawów przeziębienia u osoby starszej należą:

• Złe samopoczucie i uczucie rozbicia,
• Ból głowy i mięśni,
• Nieżyt nosa – początkowo wydzielania jest wodnista, a spływająca po tylnej ścianie gardła, może wywołać odruchowy kaszel. Z czasem staje się gęstsza i przybiera zielonkawy kolor, upośledzając drożność nosa,
• Początkowo suchy kaszel, przechodzący następnie w wilgotny,
• Ból i zaczerwienienie gardła.

Ile trwa przeziębienie i jakie objawy powinny wzbudzić naszą szczególną czujność? To częste pytanie zadawane przez opiekunów osób starszych. Choroba przeziębieniowa ma najczęściej łagodny przebieg i ustępuje samoistnie w przeciągu 7 do 10 dni. Największe nasilenie objawów można zaobserwować w 2 i 3 dniu. Warto wiedzieć, że poinfekcyjny kaszel może się jeszcze utrzymywać do 3 tygodni lub nawet dłużej. 

Jednak w przypadku seniorów należy być szczególnie wyczulonym na objawy mogące sugerować rozwój powikłań przeziębienia, w szczególności bakteryjnego zapalenia płuc. Nagłe pojawienie się gorączki, bólu w klatce piersiowej, duszności, a także kaszlu z odkrztuszaniem ropnej plwociny w przebiegu przeziębienia są wskazaniem do wizyty u lekarza. Utrudniony kontakt z osobą starszą na skutek zaburzeń świadomości może być jednym z pierwszych objawów bakteryjnego zapalenia płuc.

Przeczytaj także: Przeziębienie? Sprawdź, czy Cię rozkłada! Objawy, leczenie i profilaktyka przeziębienia.

Leczenie przeziębienia u seniorów

Pomimo tego, że przeziębienie należy do najczęściej występujących chorób, nadal nie mamy leku, który mógłby działać bezpośrednio na jego przyczynę. Jest to związane z tym, że symptomy przeziębienia mogą wynikać z zakażenia wieloma patogenami. Z tego powodu chorobę przeziębieniową leczy się objawowo. W zależności od objawów wskazane może być stosowanie:

• Leków przeciwgorączkowych – u osób przyjmujących preparaty przeciwzakrzepowe bezpieczniej jest wybierać paracetamol i unikać NLPZ. Te ostatnie znajdują się również w składzie leków na zatoki,
• Leków na ból gardła – szczególnie preparatów zawierających jeżówkę, szałwię, podbiał oraz tymianek,
• Tabletek na katar – u seniorów, ze względu na możliwą interakcję z innymi lekami, lepiej jest wybierać preparat do stosowania miejscowego w postaci kropli do nosa zawierający oksymetazolinę lub ksylometazolinę, 3% roztwór NaCl lub sól morską,
• Leków na kaszel mokry i suchy – należy je dobierać w zależności od charakteru kaszlu,
• Leków przeciwwirusowych – zawierających w swoim składzie substancje stymulujące nasz układ odpornościowy do walki z zakażeniem, takie jak inozyna pranobeks oraz cynk.

Do podstawowych metod zapobiegających przeziębieniu należy unikanie kontaktu z osobami chorymi. Profilaktyczne przyjmowanie preparatów jeżówki może również zmniejszyć ryzyko zachorowania. Szczepionka na grypę dla seniora, choć nie chroni przed przeziębieniem, to zmniejsza ryzyko zachorowania na dużo groźniejszą chorobę.

Przeziębienie u seniora – domowe sposoby

W przypadku miernie nasilonych objawów przeziębienia wystarczające mogą okazać się stosowane przez nasze babcie domowe sposoby walki z chorobą. Napar z szałwii lub herbata z miodem, cytryną i imbirem to sprawdzone metody łagodzące ból gardła i zmniejszające nasilenie kaszlu. Warto również zadbać o wypoczynek, w końcu sen najlepiej wspiera regenerację naszego organizmu. 

Wbrew powszechnym opiniom i przyzwyczajeniom pokój, w którym przebywa chory, powinien być regularnie wietrzony, nawet w okresie jesienno-zimowym. Kolejną ważną kwestią pozostaje dieta. Szczególnie w czasie przeziębienia posiłki powinny obfitować w warzywa i owoce, które dostarczają naszemu organizmowi niezbędnych witamin i minerałów. Jednocześnie warto wówczas unikać słodyczy. U seniorów, ze względu na upośledzone odczuwanie pragnienia, szczególną uwagę należy również zwrócić na kwestię odpowiedniego nawodnienia.

Należy jednak pamiętać, że kiedy domowe metody nie zdadzą egzaminu, konieczna jest wizyta u lekarza i dobranie odpowiedniego leczenia.

Podsumowanie

Przeziębienie u seniorów zazwyczaj charakteryzuje się mniejszym nasileniem objawów niż u osób młodszych. Mimo to ze względu na towarzyszące schorzenia przewlekłe są oni szczególnie predysponowani do rozwoju jednego z powikłań tej choroby – bakteryjnego zapalenia płuc. Z tego powodu warto być szczególnie wyczulonym na każdy niepokojący objaw sugerujący pogorszenie stanu zdrowia zgłaszany przez osobę starszą.

Źródła:

1. Gajewski, Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020.
2. C. DeGeorge, D. J. Ring, S. N. Dalrymple, Leczenie przeziębienia, https://www.mp.pl/medycynarodzinna/artykuly/show.html?id=221138, [dostęp 02.08.2022 r.]
3. A. Dutkowska, A. Antczak, Grypa u osób w starszym wieku, https://podyplomie.pl/grypa/posts/260.grypa-u-osob-w-starszym-wieku, [dostęp 02.08.2022 r.]