Tran na odporność - jak działa?

28. 12. 2020 · Irmina Turek · 8 minut czytania
  • profilaktyka
Tran na odporność - jak działa?

W sezonie zimowym i w dobie pandemii coraz więcej osób interesuje się tematem wzmocnienia układu immunologicznego. Co zrobić, żeby nie chorować? Pomysłów jest wiele, a w walce z infekcjami mogą pomóc niektóre preparaty znane od pokoleń, w tym tran. Jak sprawdza się ten babciny specjał w celu zwiększenia odporności?

Tran − właściwości

Tran to olej z wątroby dorsza atlantyckiego (Gadus morrhua) i ryb dorszowatych. Pod względem chemicznym w skład oleju wątłuszczowego wchodzi szereg aktywnych biologicznie związków. Dla zdrowia Twojego organizmu najważniejsze są wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 oraz witaminy. Tran zawiera witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, takie jak A, D i E. W aptece możesz znaleźć także środek dodatkowo wzbogacany o witaminę D tak, żeby wraz z zalecaną dzienną porcją tranu przyjmować dobową dawkę tej witaminy.

W grupie kwasów omega-3 znajdują się niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe DHA i EPA. Związki te mają korzystne działanie nie tylko na odporność, ale też na układ nerwowy i krwionośny. Zobacz, dlaczego omega-3 są dla Ciebie tak ważne w artykule: Kwasy tłuszczowe omega-3. Dlaczego są dla Ciebie ważne?. DHA, czyli kwasu dokozaheksaenowy, musi być dostarczany z dietą, bo organizm ludzki nie potrafi go samodzielnie wytworzyć. DHA, podobnie jak inne kwasy omega-3, występuje w większych ilościach w rybach morskich.

Olej z ryb na odporność

Tran a inne produkty z olejami rybnymi

Wiesz już, że tran to olej z dorsza atlantyckiego lub ryb dorszowatych. I jest to wbrew pozorom bardzo istotna informacja, którą warto pamiętać, kiedy szukasz produktów z tranem w aptece. Coraz więcej suplementów dostępnych na rynku na wyrost nazywanych jest tranem. W aptekach, ale nie tylko, możesz spotkać preparaty z olejem z rekina czy innymi olejami rybimi. Zapewne mają także wiele zdrowotnych właściwości, ale tranem niestety nie są i dlatego nie powinny być tak określane.

Każdy olej rybi ma nieco inny skład i profil zawartości składników chemicznych, a co za tym idzie, inne są jego właściwości. Olej z wątroby rekina jest na przykład gorszym źródłem kwasów omega niż tran, posiada jednak więcej składników stymulujących odporność, takich jak chociażby alkiloglicerole czy skwalen. Tran z kolei zawiera duże ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i witaminy D, co pośrednio wpływa na odporność.

Do preparatów z olejami rybimi niewiadomego pochodzenia podchodź lepiej z dużą rezerwą. Skoro producent nie informuje Cię nawet, z jakiego zwierzęcia jest olej w preparacie, to tym bardziej ciężko dowiedzieć się czegoś więcej o jego dokładnym składzie i właściwościach.

Tran - tabletki i syrop

Tran − na co pomaga?

Tran przeważnie ma uzupełnić witaminę D i kwasy omega. I to właśnie ze względu na tę „witaminę słońca” stosuje się go od pokoleń. Pomagał uchronić przed krzywicą i niedoborami tego składnika, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym, kiedy słaba ekspozycja na słońce ogranicza Ci możliwość syntezowania witaminy D przez skórę. 

Kwasy omega z tranu odpowiadają przede wszystkim za regulacje profilu lipidowego krwi, prawidłowy przebieg procesów krzepnięcia, a także rozwój i funkcjonowanie układu nerwowego. Omega-3 budują substancje przekazujące informacje między komórkami nerwowymi (tzw. neurotransmitery) oraz błony komórkowe i mitochondrialne w układzie nerwowym i siatkówce oka. Dodatkowo wpływają na odporność, bo biorą udział w reakcjach zapalnych organizmu. Kwasy omega pełnią funkcje przeciwkrzepliwe i obniżają wysoki poziomu cholesterolu we krwi. Dlatego też zaleca się je osobom z nadciśnieniem i miażdżycą. Więcej na temat cholesterolu dowiesz się z: Wysoki cholesterol – objawy, przyczyny i skutki, czyli wszystko, co powinieneś o nim wiedzieć.

Kwas DHA wchodzi w skład wielu suplementów diety dla kobiet ciężarnych. Kiedy spodziewasz się dziecka, staraj się zawsze wybierać zbilansowane preparaty dla ciężarnych, które mają odpowiednią dawkę DHA i nie zawierają niepożądanej w większych ilościach witaminy A. Minimalna dawka DHA zalecana na dobę to 200 mg i można ją zwiększać w zależności od tego, jak bogata w kwasy omega jest dieta ciężarnej. W niektórych przypadkach, kiedy istnieje ryzyko przedwczesnego porodu, zaleca się też zwiększone ilości DHA na dobę.

Jak tran wpływa na odporność?

Tran a odporność

Pomimo tego, że preparaty z tranem stosowane są od pokoleń, istnieje niewiele badań, które dowodzą jego wpływ na podniesienie odporności. Zauważono jednak mniejszą częstotliwość „łapania” infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych przez dzieci, które stosowały tran w porównaniu do dzieci przyjmujących placebo. Wyniki wielu badań potwierdzają dobroczynny wpływ na ludzkie zdrowie pojedynczych składników zawartych w tranie, chociażby DHA. Naukowcy wykazali, że stosowanie DHA u kobiet ciężarnych oraz wzbogacanie nim mlek dla niemowląt może zmniejszyć ryzyko infekcji w pierwszych miesiącach życia dziecka.

W przypadku tranu, jak i innych preparatów z witaminami i minerałami, które mają uzupełniać dietę i podnosić odporność, ważny jest umiar i rozsądek. Zwróć uwagę na to, jak długo stosować preparat i jak łączyć go z innymi suplementami diety. Często zdarza się, że równolegle łykasz środki o podobnych składach, przez co przekraczasz zalecaną dzienną dawkę poszczególnych substancji. Zanim zaczniesz brać preparaty na odporność czy mieszanki witaminowe, sprawdź, czy nie powielasz niektórych składników i zapytaj o poradę lekarza lub farmaceutę.

Tran na odporność

Pamiętaj, że przy budowaniu odporności czy zdrowego trybu życia w pierwszej kolejności warto skupić się na swojej diecie, nawykach żywieniowych i aktywności. Zbilansowany i urozmaicony jedłospis uchroni Cię przed awitaminozą oraz niedoborami. Oczywiście wyjątkiem od tej reguły mogą być osoby z problemami z układem pokarmowym, które powodują zaburzenia wchłaniania niektórych składników odżywczych, witamin i mikroelementów. Jeśli więc jesz chaotycznie i niezbyt zdrowo, a martwisz się o swoją odporność, najpierw postaraj się zmodyfikować dietę. Wyeliminuj tłuste mięsa, a wprowadź ryby morskie.

Czy tran jest zdrowy?

Odpowiedzieć należy: tak, tran jest zdrowy. Ale w przypadku oleju z wątroby dorsza i innych olejów rybich pojawia się pytanie o ich czystość i brak zanieczyszczeń, np. metalami ciężkimi. Pamiętaj, że zawsze lepiej sięgać po preparaty zaliczane do grupy leków niż po suplementy diety. Mówiąc najprościej, leki przechodzą więcej badań i ich pochodzenie jest bardziej pewne. Jednak dostępne w Polsce preparaty rejestrowane, czy to jako suplementy diety, czy dietetyczne środki specjalnego przeznaczenia medycznego, testuje się pod kątem obecności ewentualnych szkodliwych składników. Produkty dostępne na terenie Unii Europejskiej muszą spełniać ściśle określone normy.

Olej z dorsza na odporność

Ciekawostka...

Na opakowaniu tranu o statusie leku producent nie podaje konkretnych dawek składników, które zawiera, a ich zakresy. Wynika to z tego, że produkt jest badany w trakcie całego swojego okresu przydatności. W ten sposób ustala się, że w świeżym oleju z wątroby dorsza w leku jest dana dawka witaminy D czy kwasu DHA, a pod koniec daty jego ważności może być o tyle niższa. Mało którzy producenci są aż tak skrupulatni.

Tran na odporność dla dzieci − jaki wybrać?

Nasze prababcie i babcie często stosowały tran na odporność dla dzieci. Olej wątłuszczowy to surowiec z ryb, a więc ma bardzo specyficzny smak i zapach. To sprawia, że najmłodsi niechętnie go przyjmują. Ku uciesze dzieci wielu producentów tranu stara się poprawić smak i zapach oleju. Kiedy szukasz tranu dla swojego malucha, zawsze warto zwrócić uwagę, czy oprócz aromatu w składzie preparatu nie znajduje się dodatkowy cukier czy syrop glukozowo-fruktozowym. Czasem ten owocowy „smak” może niwelować dobroczynne, prozdrowotne działanie przez nadmiar polepszaczy.

Wielu rodziców zastanawia się też, czy przy suplementacji tranem dziecku podawać dodatkowo witaminę D. Otóż to zależy. Przede wszystkim od wieku i wagi dziecka oraz tego, ile w danym preparacie tranowym jest witaminy D. Jeśli dzienna porcja oleju wątłuszczowego zawiera wystarczającą ilość dobową witaminy D dla danej kategorii wiekowej, to nie ma potrzeby jej uzupełniać. Ale w przypadku, kiedy jest jej za mało − można ją suplementować. Zwróć jednak uwagę, żeby odpowiednio dostosować dawkę witaminy, aby sumarycznie odpowiadała ona dziennemu zapotrzebowaniu. Najlepiej zrobić to z pomocą lekarza pediatry.

Tran dla dzieci na wzmocnienie odporności

Tran − odporność, witamina D i kwasy omega

Podsumowując: jeżeli chcesz wzmocnić swoją odporność na zimę, możesz sięgnąć po tran. Wybierz go jednak rozsądnie i dowiedz się, czy wybrany produkt ma w składzie olej z wątroby dorsza i czy zawiera witaminy rozpuszczalne w tłuszczach. Jeżeli nie jesteś fanem ryb, jest to dobra metoda na uzupełnienie kwasów omega w codziennej diecie. Dodatkowo możesz wybrać produkt, który zawiera również dzienną dawkę witaminy D.

 

Źródła:

  1. Linday L.A.: Nutritional supplements and pediatric upper respiratory tract illnesses. J Allergy Clin. Immunol., 2006.
  2. Karkos P.D.; Leong S.C.; Arya A.K. i wsp.: Complementary ENT: a systematic review of commonly used supplements. J. Laryngol. Otol., 2007.
  3. Imhoff-Kunsch B.; Stein A.D.; Martorell R. i wsp.: Prenatal Docosahexaenoic Acid Supplementation and Infant Morbidity: Randomized Controlled Trial. Pediatrics, 2011.
  4. Dietetyka Sportowa, PZWL, 2019.


 

Więcej artykułów na ten temat

Irmina Turek