Tran – właściwości. Na co pomaga i jak go stosować?

Tran wzmacnia odporność, wspomaga funkcjonowanie układu krwionośnego i nerwowego oraz dostarcza cenne składniki odżywcze. 

Z tego artykułu dowiesz się:

• na co pomaga tran, 
• jakie wykazuje właściwości, 
• komu polecany jest w szczególności,
• kiedy najlepiej go przyjmować i w jakiej formie.

Tran − co to jest?

Przede wszystkim warto wiedzieć, czym jest tran. To olej z wątroby dorsza atlantyckiego (Gadus morrhua) i ryb dorszowatych. Warto o tym pamiętać, szczególnie podczas kupowania tranu – coraz więcej suplementów dostępnych na rynku jest tak nazywana na wyrost. Możesz spotkać preparaty z olejem z rekina czy innymi olejami rybimi sprzedawane pod tą nazwą. Zapewne także mają wiele zdrowotnych właściwości, ale tranem nie są i dlatego nie powinny być tak określane.

Każdy olej rybi ma nieco inny skład i profil zawartości poszczególnych składników, a co za tym idzie, inne są jego właściwości. Olej z wątroby rekina jest na przykład gorszym źródłem kwasów omega niż tran, ma jednak składniki stymulujące odporność, takie jak alkiloglicerole czy skwalen, których olej z wątroby dorsza jest pozbawiony. Tran z kolei zawiera duże ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i witaminy D, co pośrednio wpływa na odporność.

Dowiedz się, jak wzmocnić odporność organizmu.

Tran – właściwości i składniki

Co zawiera tran? Dla zdrowia organizmu najważniejsze są wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 oraz witaminy. Czy w tranie jest witamina D? Tran zawiera witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, takie jak A i D, niektórzy producenci wzbogacają go również o witaminę E. W grupie kwasów omega-3 znajdują się niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe DHA i EPA. Związki te mają korzystne działanie nie tylko na odporność, ale też na układ nerwowy i krwionośny. Zobacz, dlaczego omega-3 są dla Ciebie tak ważne w artykule: Kwasy tłuszczowe omega-3. Dlaczego są dla Ciebie ważne? DHA, czyli kwasu dokozaheksaenowy, musi być dostarczany z dietą, bo organizm ludzki nie potrafi go samodzielnie wytworzyć. DHA, podobnie jak inne kwasy omega-3, występuje w największych ilościach w rybach morskich.

Tran − na co pomaga?

Co daje tran? Przeważnie ma za zadanie dostarczać witaminę D i kwasy omega. I to właśnie ze względu na tę „witaminę słońca” stosuje się go od pokoleń. Pomaga chronić przed krzywicą i niedoborami tego składnika, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym, kiedy słaba ekspozycja na słońce ogranicza możliwość syntezowania witaminy D przez skórę. Kwasy omega z tranu odpowiadają przede wszystkim za regulacje profilu lipidowego krwi, prawidłowy przebieg procesów krzepnięcia, a także rozwój i funkcjonowanie układu nerwowego. Omega-3 budują substancje przekazujące informacje między komórkami nerwowymi (tzw. neurotransmitery) oraz błony komórkowe i mitochondrialne w układzie nerwowym i siatkówce oka. Dodatkowo wpływają na odporność, bo biorą udział w reakcjach zapalnych organizmu. Kwasy omega pełnią funkcje przeciwkrzepliwe i obniżają wysoki poziomu cholesterolu we krwi. Dlatego też zaleca się je osobom z nadciśnieniem i miażdżycą. 

Więcej na temat cholesterolu dowiesz się z: Wysoki cholesterol – objawy, przyczyny i skutki, czyli wszystko, co powinieneś o nim wiedzieć.

Sprawdź popularne kategorie

Tran – wpływ na odporność

Pomimo tego, że preparaty z tranem stosowane są od pokoleń, istnieje niewiele badań, które potwierdzają jego wpływ na podniesienie odporności. Zauważono jednak mniejszą częstotliwość „łapania” infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych przez dzieci, które stosowały tran, w porównaniu do dzieci przyjmujących placebo. Wyniki wielu badań potwierdzają dobroczynny wpływ na ludzkie zdrowie pojedynczych składników zawartych w tranie, chociażby DHA.

Naukowcy wykazali, że stosowanie DHA u kobiet ciężarnych oraz wzbogacanie nim mleka dla niemowląt może zmniejszyć ryzyko infekcji w pierwszych miesiącach życia dziecka. W przypadku tranu, jak i innych preparatów z witaminami i minerałami, które mają uzupełniać dietę i podnosić odporność, ważne są umiar i rozsądek, szczególnie u niemowląt i małych dzieci nie powinno się ich stosować bez konsultacji z lekarzem. Zwróć uwagę na to, jak długo stosować preparat i jak łączyć go z innymi suplementami diety. Często zdarza się, że równolegle przyjmujesz produkty o podobnych składach, przez co przekraczasz zalecaną dzienną dawkę poszczególnych substancji. Zanim zaczniesz brać preparaty na odporność czy mieszanki witaminowe, sprawdź, czy nie powielasz niektórych składników i zapytaj o poradę lekarza lub farmaceutę.

Tran – wpływ na skórę i włosy

Tran świetnie sprawdza się w codziennej pielęgnacji ciała i włosów.

• Wysoka zawartość witaminy A, czyli naturalnego antyoksydantu, przyspiesza regenerację naskórka.
• Znajdujące w nim kwasy omega działają przeciwzapalnie, stanowiąc wsparcie w leczeniu trądziku,
• Tran wpływa także pozytywnie na kondycję włosów. Witamina A wspiera metabolizm komórek rogowych skóry oraz chroni przed wypadaniem kosmyków. Dodatkowo kwasy tłuszczowe pomagają w utrzymaniu prawidłowego nawilżenia skóry głowy i tym samym sprawiają, że włosy stają się elastyczniejsze i mniej podatne na łamanie.

Czy tran jest zdrowy?

Odpowiedzieć należy: tak, tran jest zdrowy. Ale w przypadku oleju z wątroby dorsza i innych olejów rybich pojawia się pytanie o ich czystość i brak zanieczyszczeń, np. metalami ciężkimi. Pamiętaj, że zawsze lepiej sięgać po preparaty zaliczane do grupy leków niż po suplementy diety. Mówiąc najprościej, leki przechodzą więcej badań i ich pochodzenie jest pewniejsze. Jednak dostępne w Polsce preparaty rejestrowane, czy to jako suplementy diety, czy dietetyczne środki specjalnego przeznaczenia medycznego, testuje się pod kątem obecności ewentualnych szkodliwych składników. Produkty dostępne na terenie Unii Europejskiej muszą spełniać ściśle określone normy.

Sprawdź, jak wzmocnić układ immunologiczny u dorosłych.

Jaki tran dla dorosłych wybrać?

Jaki tran wybrać? Decydując się na zakup tranu, warto pamiętać o kilku czynnikach:

• Formie podania — na rynku dostępny jest tran w kapsułkach oraz w płynie. Postać płynna umożliwia łatwiejsze wykrycie nieświeżego oleju, niemniej kapsułki dla większości są wygodniejsze w stosowaniu (nie wymagają przechowywania w lodówce, rybi smak oleju jest mniej wyczuwalny).
• Certyfikatach jakości, potwierdzających czystość produktu, a także to, że ryby użyte do produkcji tranu pochodzą z ekologicznych, zrównoważonych połowów.
• Zawartości – warto unikać produktów oznaczonych nie jako tran, a olej z ryb, czyli tak naprawdę z bliżej nieokreślonych gatunków.

Tran – jak go stosować?

Tran zawsze warto stosować zgodnie z zaleceniami producenta. Szczególną uwagę należy zwracać na ilość przyjmowanej witaminy A, gdyż jej przedawkowanie może być niebezpieczne dla zdrowia. Również przyjmując inne suplementy z witaminą D, należy ocenić, czy jej dawka nie jest zbyt wysoka.

Tran – od jakiego wieku można go pić?

Na rynku dostępne są preparaty, które można stosować już od 4. tygodnia życia. Zwykle jednak tran zalecany jest dla dzieci powyżej 3. roku życia.

Ile tranu dziennie zażywać?

Trany płynne zwykle stosuje się w ilości 2,5–5 ml dziennie u dzieci oraz 5–10 ml u dorosłych. Przy niższym dawkowaniu należy sprawdzić, czy konieczna jest dodatkowa suplementacja witaminy D. 

Dawkowanie kapsułek zależy od ich wielkości (czyli objętości tranu w jednej kapsułce) i wynosi, w zależności od producenta, od 1 do 8 kapsułek na dobę. 

Czy tran można brać cały rok?

Nie ma przeciwwskazań, choć najczęściej sięga się po niego w sezonie jesienno-zimowym, kiedy zwiększa się zapotrzebowanie organizmu na witaminę D.

Kiedy pić tran – rano czy wieczorem?

Nie istnieją konkretne wytyczne dotyczące pory dnia, w której najlepiej przyjmować tran. Ważne, by zachować regularność. Tran zawiera witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, z tego względu lepiej więc zażywać go w trakcie posiłków. Dodatkowo aplikowanie preparatów z tranem podczas jedzenia niweluje nieprzyjemny posmak w ustach, co ma szczególne znaczenie w przypadku podawania suplementu dzieciom.

Tran w ciąży

Tran stosowany w okresie ciąży może być korzystny, ponieważ zawiera kwasy omega-3 (EPA i DHA), niezbędne do prawidłowego rozwoju mózgu i układu nerwowego dziecka oraz zapobiegające przedwczesnemu porodowi. Tran dostarcza również witaminy A i D, które są ważne dla odporności i zdrowia kości. 

Jednak należy zachować ostrożność – zbyt duża ilość witaminy A może być szkodliwa dla płodu (włącznie ze zwiększonym ryzykiem wad wrodzonych i poronień). Dlatego przed zażywaniem tranu w ciąży warto skonsultować się z lekarzem i wybrać preparat z odpowiednio zbilansowaną zawartością poszczególnych składników.

Tran – przeciwwskazania

Choć zdrowotne właściwości tranu są niepodważalne, istnieją jednak przeciwwskazania dotyczące jego suplementacji. Tranu nie powinny przyjmować osoby:

• Ze stwierdzoną hiperkalcemią i kamicą nerkową,
• Zażywające leki o właściwościach przeciwzakrzepowych.

W przypadku osób stosujących inne preparaty zawierające witaminy A i D należy ocenić, czy nie dojdzie do przedawkowaniu obu substancji. Pamiętaj, aby przed rozpoczęciem dawkowania zapoznać się z treścią ulotki. Możesz także skonsultować się z lekarzem.

Tran – czy powoduje skutki uboczne?

Środek ten jest uznawany za bezpieczny, ale może wywoływać skutki uboczne, szczególnie jeśli zdarzy Ci się przedawkowanie tranu. Do najczęstszych zaliczają się:

• Hiperwitaminoza, czyli nadmiar witamin w organizmie,
• Reakcje alergiczne,
• Odbijanie rybim posmakiem,
• Ryzyko krwawienia wśród osób przyjmujących środki przeciwzakrzepowe, ponieważ tran wchodzi w interakcję z tymi lekami.

Tran na odporność – FAQ

Poznaj odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące stosowania tranu.

Tran − podsumowanie

Tran ma wiele cennych właściwości zdrowotnych. Jednak wybierając preparat dla siebie, koniecznie zwróć uwagę na to, czy dany produkt ma w składzie olej z wątroby dorsza (a nie z innych gatunków) oraz, jakich dawek witamin A i D oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych dostarcza. Jeżeli nie jesteś fanem ryb, jest to dobra metoda na uzupełnienie kwasów omega w codziennej diecie. Niektóre produkty pokrywają dzienne zapotrzebowanie na witaminę D bez konieczności dodatkowej suplementacji.

Źródła:

1. Linday L.A.: Nutritional supplements and pediatric upper respiratory tract illnesses. J Allergy Clin. Immunol., 2006.
2. Karkos P.D.; Leong S.C.; Arya A.K. i wsp.: Complementary ENT: a systematic review of commonly used supplements. J. Laryngol. Otol., 2007.
3. Imhoff-Kunsch B.; Stein A.D.; Martorell R. i wsp.: Prenatal Docosahexaenoic Acid Supplementation and Infant Morbidity: Randomized Controlled Trial. Pediatrics, 2011.
4. Dietetyka Sportowa, PZWL, 2019.