Bezsenność seniora – przyczyny i leczenie zaburzeń snu u osób starszych

Na bezsenność szczególnie narażone są osoby starsze, w wieku powyżej 60 lat. Niestety często problem zaburzenia snu u seniora nie jest poruszany lub zostaje zbagatelizowany. Ile snu potrzebuje osoba starsza? Jak leczyć bezsenność starczą? Odpowiadamy!

Bezsenność u osób starszych - kiedy mówimy o zaburzeniach snu u seniora?

Bezsenność u starszej osoby to powszechny problem. Prawie co drugi senior cierpi na zaburzenia snu. Potrzeba snu u dorosłych zmienia się nieznacznie wraz z wiekiem. Największe zmiany występują między 60 a 70 rokiem życia.

• Chociaż całkowity czas snu osób starszych zwykle nie ulega skróceniu, ich sen staje się płytszy. Wynika to między innymi ze zmian w strukturze snu pojawiających się wraz z postępującymi procesami starzenia organizmu.
• Fazy głębokiego snu u seniorów często ulegają skróceniu i znacznie łatwiej można ich wybudzić (np. dźwiękami).
• Starsi ludzie rzadko mają trudności z zasypianiem, problemem jest głównie budzenie się w nocy i trudności z zaśnięciem po wybudzeniu.
• Seniorzy śpią też więcej w ciągu dnia, zazwyczaj 30-60 minut i odpowiednio mniej w nocy.

Sprawdź, jakie są skutki uboczne braku snu.

Sprawdź popularne kategorie

Przyczyny bezsenności u osób starszych i zaburzeń snu

Najczęstsze przyczyny zaburzeń snu u seniorów to:

• Depresja,
• Choroby somatyczne,
• Choroby otępienne,
• Nieodpowiednio leczony ból,
• Unieruchomienie w łóżku,
• Niepożądane efekty leków,
• Niekorzystne środowisko (temperatura, hałas),
• Nykturia - oddawanie moczu w nocy,
• Brak aktywizacji w ciągu dnia.

W przypadku nowo zdiagnozowanej bezsenności u seniora należy wziąć pod uwagę ostre zaburzenie, które ma wtórny wpływ na zdolność zasypiania. Na przykład możliwe są zaburzenia ruchu w kontekście zespołu niespokojnych nóg, skutki uboczne leków, niedobór żelaza lub inne choroby somatyczne albo psychiczne. Przyczynę bezsenności starczej mogą również stanowić nowe farmaceutyki, które mogą zakłócać sen.

Leczenie bezsenności u osób starszych

Pacjenci z przewlekłą bezsennością starczą wymagają leczenia. Co może pomóc osobom starszym spać w nocy? W pierwszym kroku seniorzy powinni poznać zasady higieny snu. Chociaż techniki te często są opisane w internecie, osoby starsze często nie mają dostępu do tych źródeł. Dlatego warto powtórzyć dziadkom lub rodzicom zasady zdrowego snu.

Higiena snu u osób starszych

Higiena snu oznacza tworzenie optymalnych warunków środowiskowych. Jak leczyć bezsenność u osób starszych? Najważniejsze zasady to m.in.:

• Brak telewizora w sypialni - niebieskie światło reguluje poziom melatoniny i zakłóca sen. Pokój powinien być ciemny,
• Odpowiedni materac - najlepiej przy zakupie wypróbować go przez kilka nocy,
• Ochrona na uszy - odgłosy akustyczne o natężeniu 40 decybeli (dB) wpływają na autonomiczny układ nerwowy i generują stres. Z reguły do wybudzenia się dochodzi przy hałasie o natężeniu 60 dB lub więcej,
• Budzik lub zegarek należy ustawić w taki sposób, aby nie można było stale na niego patrzeć,
• Temperatura w pomieszczeniu powinna być przyjemna, a wilgotność wystarczająco wysoka,
• Nie należy spożywać obfitego posiłku wieczorem, warto unikać kawy i alkoholu.

Sprawdź, jak działa melatonina w sporcie.

Co na spanie dla seniora? Farmakoterapia na zaburzenia snu u starszych ludzi

Jeśli wprowadzenie zasad higieny snu nie prowadzi do poprawy klinicznej i brak snu wpływa na codzienną aktywność, można rozważyć leki na bezsenność. Najlepiej stosować zioła na bezsenność, które są dobrze tolerowane. Wybór preparatu należy uzależnić od wieku pacjenta, ryzyka wystąpienia działań niepożądanych czy tolerancji już przepisanych farmaceutyków. Należy również ocenić rozwój tolerancji i odstawienia leku.

Czas trwania terapii należy omówić z seniorem, dobierając odpowiednie środki. A co na sen dla starszej osoby warto zastosować?

• Melatonina, łagodny lek bazujący na naturalnej substancji regulującej rytm snu i czuwania, to dobra opcja dla osób starszych. 
• Leki nasenne w większości przypadków nie wywołują snu fizjologicznego. 
• Środki nasenne, tj. benzodiazepiny i substancje Z, należy podawać ostrożnie, przez ograniczony czas. Mogą wywołać uzależnienie od leków nasennych i spowodować zwiększone ryzyko upadków i złamań u osób starszych.

Bezsenność u osoby starszej – kiedy i jak należy reagować?

Konieczność leczenia starszej osoby nieśpiącej w nocy zależy od tego, jak przedstawia się jej samopoczucie w ciągu dnia. Każdy senior, który czuje się zmęczony w ciągu dnia i nie może w sposób zadowalający wykonywać codziennych czynności, powinien poddać się leczeniu. Bezsenność starcza na początku jest leczona poprzez edukację pacjenta i wskazówki dotyczące higieny snu. Jeśli to nie wystarczy, należy rozważyć farmakoterapię. Polecane są przede wszystkim dobrze tolerowane preparaty ziołowe, które poprawiają subiektywnie odczuwaną jakość snu. Ponadto lekarz w pierwszej kolejności powinien rozważyć przepisanie łagodnych leków nasennych, np. melatoniny.

Źródła:

1. Cooke J.R., Ancoli-Israel S: Normal and abnormal sleep in the elderly, Handb Clin Neurol 2011, 98: 653–665.
2. Ancoli-Israel S, Insomnia in the elderly: a review for the primary care practitioner. Sleep 2000, 23 Suppl 1: S23–S30.
3. Martin J. i wsp., Assessment and treatment of sleep disturbances in older adults, Clin Psychol Rev 2000, 20: 783–805.