Ugryzienie meszki – jak rozpoznać i jak sobie radzić z ukąszeniem przez meszki?

W sezonie letnim mamy do czynienia ze wzmożoną aktywnością insektów. Ślady po ukąszeniu z reguły są widoczne wówczas, gdy na skórze pojawia się swędzenie, opuchlizna i rumień. U wrażliwych osób może dojść do silnej reakcji alergicznej, a w skrajnych przypadkach nawet do wstrząsu anafilaktycznego.

Z tego artykułu dowiesz się: 

• jak wygląda ugryzienie meszki,
• co zrobić kiedy do niego dojdzie,
• jak leczyć ukąszenia meszek oraz skutecznie zapobiegać kolejnym ugryzieniom.

Meszki – czym się charakteryzują?

Meszki to małe owady z rodzaju Simulium o ciemnym umaszczeniu.

• Dorosłe meszki są prawdziwym utrapieniem przez cały okres lata. Insekty uaktywniają się wraz z nadejściem ciepła, zwłaszcza od kwietnia do końca sierpnia, w godzinach popołudniowych i wieczornych.
• Ekspansji sprzyja duża wilgotność powietrza, dlatego najwięcej meszek znajduje się w okolicach rzek, jezior, stawów i podmokłych terenów. W tak dobrych warunkach rozmnażają się w ekspresowym tempie – nawet do 500 jaj potrafi jednorazowo złożyć jedna meszka. Ugryzienie w trakcie spaceru nad wodą jest zatem całkiem prawdopodobne.
• Dzięki wyspecjalizowanym zmysłom, jak węch, wzrok, receptory słuchowe i wykrywanie dwutlenku węgla są w stanie z dużą precyzją namierzyć swoją ofiarę – kąsają wyłącznie samice. Atakują całymi chmarami ludzi oraz zwierzęta gospodarskie (krowy, świnie, owce, drób),
• Ugryzienie meszki jest znacznie bardziej dokuczliwe niż ugryzienie komara. Wszystko za sprawą jej budowy – silnych żuwaczek i szczęki. Podczas ukąszenia meszki wydzielają duże ilości histaminy wywołującej stan zapalny. Oprócz tego w ślinie insektów znajdują się peptydy oraz białka, które mogą niszczyć ludzkie tkanki.
• Ugryzienie meszki a pluskwy – meszki kąsają głównie odsłonięte części ciała. Pozostawiają pojedyncze i zaognione ślady. W przeciwieństwie do pluskiew, które kąsają w postaci charakterystycznych linii lub skupisk, ślady po ukąszeniu pluskiew są mniej bolesne niż w przypadku ugryzienia meszek. 
• Ślad po ugryzieniu meszki – to zwykle pojedyncze obrzęknięte, zaczerwienione i bolesne zmiany. W miejscu ukąszenia może być widoczna opuchlizna z bąblem oraz czerwonymi plamami, szczególnie gdy doszło do reakcji alergicznej na składniki śliny i/lub nadkażenia bakteryjnego. 

Czy ugryzienie przez meszki może być niebezpieczne?

Dla osób, które nie są uczulone na jad meszek, ugryzienie nie stanowi zagrożenia. Oprócz typowych reakcji w postaci swędzenia, obrzęku i zaczerwienienia nie występują inne objawy. U większości osób objawy po ukąszeniu meszek są miejscowe (ok. 90% przypadków ugryzień).

Ugryzienie meszki – uczulenie

Z odmienną sytuacją mamy do czynienia w przypadku reakcji uczuleniowej. Uczulenie na meszki, uczulenie na komary, a także pszczoły osy i inne owady może powodować bezpośrednie zagrożenie życia. Ślina meszek po ukąszeniu jest niebezpieczna u osób wykazujących na nią nadwrażliwość. Meszki nie wytwarzają jadu w przeciwieństwie do wielu innych kąsających owadów.

W skrajnych przypadkach zdarzają się niebezpieczne reakcje, które noszą nazwę harary. Harara to bardzo rzadki syndrom zatrucia organizmu substancjami uwalnianymi przez ślinę meszek. Pod wpływem toksyn może dojść do obrzęku płuc, który objawia się: dusznościami, sapką, kaszlem oraz sinieniem ust. Chory wymaga wówczas bezwzględnej hospitalizacji. Objaw ten nie jest typowy dla rodzimych gatunków meszek.

Sprawdź popularne kategorie

Ugryzienie meszki – objawy

Jak wygląda ugryzienie meszki? Charakterystycznymi objawami ugryzienia przez meszki są małe czerwone i swędzące ślady w postaci drobnych grudek. Opuchlizna po ukąszeniu owadów utrzymuje się z reguły przez kilka dni. Znacznie gorzej ukąszenia znoszą osoby uczulone na substancje zawarte w ślinie meszek. Poza  raną i czerwoną plamą po ugryzieniu pojawiają się symptomy ogólnoustrojowe (w ok. 10% przypadków), np.: nudności, zawroty głowy, obrzęk błon śluzowych, biegunka, a w cięższych przypadkach problemy z oddychaniem. W przypadku silnej reakcji alergicznej może dojść do wstrząsu anafilaktycznego, który jest bezpośrednim stanem zagrożenia życia.

Ugryzienie meszki – opuchlizna

Po ugryzieniu meszki może pojawić się opuchlizna, która utrzymuje się przez kilka dni. Zwykle jest to miejscowy obrzęk ograniczony do miejsca ukąszenia. Często towarzyszą mu zaczerwienienie, świąd i dolegliwości bólowe. Niekiedy może wystąpić twardy guzek. Zmiany wynikają z reakcji organizmu na białka zawarte w ślinie meszek.

Rumień po ugryzieniu meszki

Odczyn po ugryzieniu meszki przybiera często formę zaczerwienienia lub rumienia. Skóra wokół miejsca ukąszenia może stać się ciepła, napięta i obrzęknięta. Rumień jest reakcją na składniki śliny meszki, podobnie jak ma to miejsce w przypadku opuchlizny. Może utrzymywać się od kilku godzin do kilku dni, a wraz z upływem czasu blednie.

Siniak po ugryzieniu meszki

Siniak po ugryzieniu meszki nie jest typową reakcją. Może pojawić się w wyniku uderzenia w miejsce ukąszenia lub intensywnego drapania, zwłaszcza u osób ze skłonnością do siniaków. Jest to związane z kruchością naczyń krwionośnych, która może wynikać np. z niedoborów żelaza lub witaminy C.

Bąbel po ugryzieniu meszki

Po ukąszeniu meszki może pojawić się bąbel, co jest zwykle późniejszą zmianą po ukąszeniu. Zwykle, zanim powstanie bąbel, pojawiają się zaczerwienienie, świąd, ból i opuchlizna. Bąbel po ugryzieniu meszki może utrzymywać się do kilku dni. Najczęściej stopniowo się zmniejsza, aż całkowicie zanika.

Ugryzienie meszki – borelioza

Meszki nie są rezerwuarem bakterii wywołujących boreliozę. Chorobę przenoszą wyłącznie kleszcze zakażone krętkami Borrelia burgdorferi. Warto podkreślić, że meszki nie pełnią roli wektorów ani żywicieli pośrednich tych bakterii. Zaczerwienienie po ich ukąszeniu nie ma związku z rumieniem wędrującym – charakterystyczną zmianą skórną występującą przy boreliozie. Ukąszenia meszek mogą jednak powodować silne reakcje zapalne, które bywają mylone z objawami chorób odkleszczowych.

Ugryzienie meszki u dziecka

Ugryzienia meszek dotykają również dzieci, niezależnie od wieku. Objawy są podobne do tych występujących u dorosłych – głównie miejscowe, takie jak zaczerwienienie, opuchlizna i świąd. Reakcje ogólnoustrojowe zdarzają się rzadziej. Delikatna skóra dzieci może jednak reagować silniejszym stanem zapalnym, co powoduje większy dyskomfort. Dodatkowo dzieci częściej drapią miejsca ukąszenia, co zwiększa ryzyko nadkażenia bakteryjnego i wydłuża czas gojenia.

Ugryzienie meszki – jak leczyć?

Ukąszenia meszek w większości przypadków wywołują przejściowy dyskomfort i dolegliwości. Objawy te nie wymagają specjalistycznego leczenia. Jednak w niektórych przypadkach konieczna może być konsultacja lekarska. Kiedy udać się do specjalisty po ukąszeniu przez meszki?

• W przypadku wystąpienia nagłych duszności,
• W przypadku powiększających lub niegojących się ran na skórze,
• W przypadku, kiedy środek rany po ugryzieniu jest czarny,
• W przypadku zaobserwowania objawów ogólnoustrojowych: gorączki, bólu stawów, zaburzenia rytmu serca.

Co na ugryzienie meszki najlepiej zastosować od razu? Ślady po ukąszeniu trzeba zdezynfekować wodą utlenioną lub preparatem antyseptycznym, np. z oktenidyną, która posiada szerokie spektrum przeciwko bakteriom i wirusom. Pomoże to ograniczyć ryzyko nadkażenia po ugryzieniu meszki, również przy drapaniu skóry. Czym smarować miejsce po ugryzieniu meszki? Stosuje się przede wszystkim maści przeciwświądowe, np. ze sterydem lub dimetyndenem, zwykle dwa razy na dzień. W przypadku, gdy doszło do nadkażenia miejsca ugryzienia, pomocne są maści z antybiotykiem, np. neomycyną.

Najpopularniejszymi środkami na ukąszenia owadów są leki przeciwhistaminowe na ukąszenia owadów w postaci maści, żeli, aerozoli lub tabletek. Jeśli rumień i opuchlizna po ugryzieniu meszki nie ustępują, konieczne może być wdrożenie antybiotyku.

Medycyna oferuje osobom uczulonym na jad owadów dwie ścieżki leczenia – terapię objawową lub przyczynową.

• Leczenie objawowe zapobiega ciężkim powikłaniom, jakim jest wstrząs anafilaktyczny, na które narażeni są alergicy. Polega na natychmiastowym podaniu pacjentowi adrenaliny,
• Terapia przyczynowa (immunoterapia alergenowa) ma na celu zmianę naturalnego przebiegu choroby, doprowadzając do tolerancji użądleń. Terapia immunoterapii alergenowej trwa przez kilka lat.

Ugryzienie meszki – ile się goi?

Czas gojenia zależy od indywidualnej reakcji organizmu. Intensywne drapanie może go wydłużyć i zwiększyć ryzyko nadkażenia. Zwykle jednak ślad po ukąszeniu meszki, w tym twarde bąble, zanika w ciągu kilku dni. Proces gojenia mogą przyspieszyć miejscowe preparaty łagodzące obrzęk, zaczerwienienie i świąd, a także unikanie drapania.

Domowe sposoby na ugryzienie meszki

Aby złagodzić ból i przyspieszyć gojenie po ukąszeniu meszki, sięgnij po domowe sposoby. Są one łatwo dostępne i skuteczne. Pozwalają w krótkim czasie pożegnać się z uporczywymi dolegliwościami. Najlepszą metodą będą:

Soda na ugryzienie meszki

Stosowanie sody oczyszczonej na ugryzienie meszki nie ma potwierdzenia naukowego, choć jest popularnym domowym sposobem. Wiele osób stosuje roztwór wodny z sody, licząc na złagodzenie świądu i podrażnienia. Warto jednak pamiętać, że w zbyt dużym stężeniu działa drażniąco na skórę. Soda oczyszczona może potencjalnie zmniejszać zaczerwienienie i stan zapalny, ale jej skuteczność jest niepewna.

Ugryzienie meszki – jak zapobiegać?

Osoby uczulone na substancje zawarte w ślinie meszki powinny zwracać szczególną uwagę na ochronę przed insektami.

• W pierwszej kolejności po prostu unikaj miejsc, gdzie występują duże skupiska owadów, szczególnie w godzinach żerowania meszek (popołudniowe i wieczorne),
• Nie jest to jednak zawsze możliwe, ponieważ coraz częściej na skupiska meszek można natchnąć się nawet w środku dużych aglomeracji miejskich. Dlatego dobrze jest nosić ubrania zakrywające ciało, najlepiej w jasnych odcieniach,
• Nieosłonięte części skóry zabezpiecz repelentami przeciw owadom,
• Planując pobyt nad jeziorem, spacer po lesie lub rodzinny wyjazd w miejsca występowania insektów, bardzo dobrym rozwiązaniem będzie zaopatrzenie się w kilka produktów. W apteczce na wyjazd z dzieckiem obowiązkowo powinny znaleźć się maści na ukąszenia, środki na komary i kleszcze, maści na uczulenie oraz tabletki na alergię.

Dowiedz się, co to jest DEET.

Ugryzienie meszki – podsumowanie

W naszym kraju dotychczas nie stwierdzono, by rodzime meszki przenosiły choroby lub organizmy chorobotwórcze. Jednak mogą stanowić zagrożenie dla osób uczulonych na ślinę owadów, w tym meszek. Dlatego należy się przed nimi chronić, a jeśli dojdzie do ugryzienia owadów, skorzystaj z porad zawartych w tym artykule.

Źródła:

1. Buczyłko, E. Majsiak, A. Wagner, Alergia na owady niebłonoskrzydłe, http://alergia-astma-immunologia.pl/2015_20_3/aai_volume-20_issue-3_article-1240.pdf, [dostęp 19.06.2023 r.].
2. Rapiejko, A.Lipiec, Meszki, https://www.journalsmededu.pl/index.php/alergoprofil/article/view/8/5, [dostęp: 19.06.2023 r.].
3. Rudzki, Alergia na ślinę komarów, Alergia Astma Immunologia, 2011.