Anemia w ciąży – przyczyny, objawy i leczenie. Czym grozi anemia w ciąży?
Objawy anemii u kobiet w ciąży nie różnią się od tych u innych osób. Anemia ma wpływ na zdrowie ciężarnej, przebieg ciąży i dobrostan płodu.
Spis treści
Podczas ciąży szpik kostny stara się wytworzyć więcej krwi, która będzie wspomagała rozwój dziecka i zmiany w ciele kobiety. Jeśli nie dostarczasz wystarczającej ilości potrzebnych składników pokarmowych, Twój organizm może nie być w stanie wyprodukować wystarczającej ilości czerwonych krwinek, co doprowadzi do anemii. Jakie są konsekwencje anemii w ciąży? Czy anemia w ciąży szkodzi dziecku? Czy anemia w ciąży ma wpływ na przebieg porodu? Wyjaśniamy!
Czym grozi anemia w ciąży?
Ciężka lub nieleczona anemia w ciąży jest zagrożeniem dla zdrowia kobiety i dziecka. Wpływ na przebieg ciąży jest wielotorowy i niedokrwistość powoduje wzrost ryzyka:
- Przedwczesnego porodu,
- Poronienia,
- Powstawania wad rozwojowych,
- Zaburzeń w budowie i funkcjonowaniu łożyska,
- Ograniczenia wzrastania płodu,
- Nieprawidłowej czynności skurczowej macicy podczas porodu,
- Nieprawidłowego gojenia się obrażeń poporodowych.
Anemia z niedoboru kwasu foliowego wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia małej masy urodzeniowej u płodu i wad cewy nerwowej. Wady cewy nerwowej to nieprawidłowości powstające w pierwszych tygodniach życia płodowego i dotyczą mózgowia, czaszki, rdzenia kręgowego i kanału kręgowego. Przykładem wady cewy nerwowej jest zamknięty rozszczep kręgosłupa.
Sprawdź popularne kategorie
Anemia w ciąży – przyczyny
W ciąży zwiększa się objętość krwi krążącej w naczyniach – w III trymestrze nawet o 45% w porównaniu ze stanem przed ciążą. Szpik kostny również pracuje mocniej i produkuje większą ilość krwinek, ale nie nadąża to za fizjologicznym wzrostem objętości krwi, a zapotrzebowanie na erytrocyty (krwinki czerwone) jest duże. Wytwarzanie krwinek jest niewystarczające, gdy dostarczasz organizmowi za mało składników do ich budowy. Należą do nich żelazo oraz witaminy krwiotwórcze: kwas foliowy i witamina B12. Wyróżniamy następujące typy anemii w ciąży:
| Anemia z niedoboru żelaza | to najczęstszy typ niedokrwistości występujący w czasie ciąży. W III trymestrze może dotyczyć aż 37% kobiet. Żelazo jest potrzebne do prawidłowej budowy hemoglobiny, która transportuje tlen do wszystkich komórek organizmu. |
| Anemia z niedoboru witaminy kwasu foliowego | kwas foliowy jest potrzebny do wytwarzania krwinek czerwonych. Jego niedobór skutkuje też wadami cewy nerwowej. |
| Anemia z niedoboru witaminy B12 | kobiety z niedoborem witaminy B12 są często niepłodne ze względu na zaburzenia owulacji. Ta niedokrwistość rzadko pojawia się u ciężarnych, ale może u Ciebie wystąpić, jeśli leczysz się inhibitorami pompy protonowej (IPP), masz zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka lub chorujesz na nieswoiste zapalenia jelit. |
Co może powodować anemię w ciąży?
- Nie dostarczasz odpowiedniej ilości żelaza i witamin z pokarmem – w szczególności, gdy stosujesz dietę wegańską lub wegetariańską.
- Masz zaburzenia wchłaniania składników pokarmowych z przewodu pokarmowego, np. w przebiegu zapalenia żołądka lub chorób zapalnych jelit.
- Masz wrodzone choroby krwi.
- Jesteś w ciąży mnogiej.
- Często wymiotujesz z powodu porannych mdłości.
- Podczas ciąży występują u Ciebie plamienia lub krwawienia.
- Przed ciążą miałaś obfite miesiączki.
- Ponownie jesteś w kolejnej ciąży w niedużym odstępie od poprzedniej.
Anemia w ciąży – objawy
Objawy mogące wskazywać na anemię są zróżnicowane i zależą od stopnia niedoboru żelaza i witamin. Wczesne objawy niedokrwistości to:
- Uczucie zmęczenia,
- Osłabienie organizmu,
- Szybka męczliwość,
- Kołatania serca,
- Bladość skóry,
- Problemy z koncentracją i pamięcią,
- Bóle i zawroty głowy,
- Wypadanie/rozdwajanie włosów,
- Łamliwość paznokci,
- Zajady,
- Zaczerwienienie i wygładzenie języka.
W przypadku, gdy niedobór żelaza i awitaminoza są znaczne, wszystkie powyższe objawy nasilają się. Dołączają do nich: napady duszności, drętwienie kończyn, bóle brzucha, niedociśnienie tętnicze, zaburzenia widzenia i czucia.
Anemia w ciąży – diagnostyka
Niedokrwistość diagnozuje się na podstawie wyników morfologii krwi. Anemię można rozpoznać, gdy liczba erytrocytów i ilość zawartej w nich hemoglobiny zmniejszają się poniżej wartości optymalnych. U kobiet w ciąży graniczny poziom hemoglobiny to 11 g/dl. Poniżej tej wartości rozpoznajemy anemię.
Szczególnie częsta jest anemia w III trymestrze ciąży. Żeby monitorować zdrowie kobiet, zaleca się kontrolne badania krwi jeszcze przed poczęciem i potem regularnie w okresie ciąży – co 1-2 miesiące.
Inne parametry laboratoryjne z badań krwi, które pomogą Twojemu lekarzowi w ustaleniu przyczyny anemii, to m.in.:
- Stężenie ferrytyny,
- MCV,
- Stężenie transferryny i TIBC,
- Stężenie kwasu foliowego,
- Stężenie witaminy B12.
Anemia w ciąży – leczenie
Leczenie anemii zależy od jej przyczyny i stopnia zaawansowania.
- Jeśli niska hemoglobina jest u Ciebie spowodowana niedoborem żelaza, konieczna będzie jego przyjmowanie w postaci tabletek. Dawkę i długość terapii ustali Twój lekarz. W celu dobrego uzupełnienia zapasów, lek trzeba zażywać do końca ciąży. Pamiętaj, że żelazo najlepiej wchłania się, gdy jest przyjmowane na około godzinę przed posiłkiem. Ponadto – żelazo wchłania się lepiej, jeżeli dieta jest bogata w pokarmy z dużą zawartością witaminy C.
- W przypadku anemii z niedoboru kwasu foliowego konieczne jest uzupełnienie tej witaminy w zwiększonej dawce. Pamiętaj – na 12 tygodni przed planowaną ciążą, w ciąży i do końca okresu karmienia piersią konieczne jest przyjmowanie kwasu foliowego w dawce minimum 0,4 g na dobę. W niektórych sytuacjach Twój lekarz może ją zwiększyć.
- Anemia z niedoboru witaminy B12 w ciąży zdarza się rzadko. Niedobór uzupełnia się tabletkami lub domięśniowymi zastrzykami.
Jeśli nie chcesz przyjmować wielu tabletek w ciągu jednego dnia, możesz poprosić lekarza o polecenie preparatu, który będzie zawierał niezbędne witaminy dla kobiet w ciąży w pojedynczej tabletce czy kapsułce.
Anemia w ciąży – co jeść?
Spożywane przez Ciebie produkty spożywcze są istotne w walce z niedokrwistością. Dieta przy anemii powinna być bogata w żelazo, kwas foliowy, witaminę B12, witaminę C oraz wiele innych ważnych składników.
Główne zalecenia dietetyczne dla osób z anemią:
- Spożywaj żywność bogatą w białko, węglowodany, tłuszcze, witaminy i składniki mineralne,
- Codziennie jedz kilka porcji warzyw i owoców bogatych w witaminę C (np. pomarańcze, cytryny, brokuły, papryka),
- Włącz do jadłospisu produkty z dużą zawartością żelaza (np. czerwone mięso, brokuły, szpinak, rośliny strączkowe),
- Jedz pokarmy z dużą zawartością kwasu foliowego (np. szpinak, sałata, kapusta, brokuł),
- Wybieraj produkty z dużą zawartością witamin z grupy B (np. ryby, żółte sery, jaja).
Podsumowanie
Anemia w ciąży może mieć poważne skutki dla ciężarnej i płodu, dlatego bardzo istotna jest bogata i zrównoważona dieta przed planowaną ciążą oraz przez cały okres jej trwania. Pozostawaj pod stałą kontrolą swojego lekarza rodzinnego i ginekologa. Jeśli tylko zauważysz u siebie pierwsze objawy niedokrwistości – zgłoś się na konsultację.
Źródła:
- G.H. Bręborowicz (red.), Położnictwo, wyd. III, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa, 2020
- M. Zimmer i in., Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych, 2020
- B. Solnica, Hemoglobina, https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.V.27.1.110., [dostęp: 12.11.2023 r.]
