Co na zapalenie ucha? Sposoby leczenia zapalenia ucha u dzieci i dorosłych

Ból, kłucie, świąd a czasem uczucie tępego pulsowania ucha – to mogą być objawy stanu zapalnego. Infekcje ucha zewnętrznego oraz ucha środkowego mogą być przyczyną znacznego dyskomfortu i utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Z tego artykułu dowiesz się:

• jak rozpoznać zapalenie ucha u dorosłych i dzieci,
• co może pomóc na zapalenie ucha,
• kiedy należy zachować ostrożność przy stosowaniu kropli.

Jak rozpoznać zapalenie ucha?

Diagnostyka zapalenia ucha u dorosłych oraz większych dzieci często nie sprawia trudności, ponieważ są oni w stanie dość dokładnie opisać i zlokalizować dolegliwości. Na zapalenie ucha może wskazywać:

• ból ucha (otalgia) – ból nasilający się przy ucisku na małżowinę uszną lub przy ciągnięciu za ucho wskazuje na zapalenie ucha zewnętrznego,
• wydzielina z ucha,
• świąd ucha,
• uczucie zatkanego ucha współistniejące z pogorszeniem słuchu, a czasem także zawrotami głowy i szumami usznymi. 

U dorosłych i starszych dzieci gorączka nie zawsze jest obecna przy zapaleniu ucha.

Najmłodsze dzieci nie są w stanie wskazać na źródło dyskomfortu czy bólu, ale niektóre ich zachowania mogą wzbudzić podejrzenie choroby. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na ciągnięcie za ucho i ciągłe dotykanie ucha przez dziecko. Dziecko z zapaleniem ucha może prezentować szereg objawów ogólnych, m.in.:

• płaczliwość i rozdrażnienie,
• osłabienie apetytu, trudności z karmieniem,
• trudności ze snem (nadmierna senność lub bezsenność).

Co na zapalenie ucha bez recepty?

Zapalenie ucha zawsze powinno zostać poddane ocenie lekarskiej, dlatego że zapalenie ucha zewnętrznego i środkowego mogą występować na tle wirusowym, bakteryjnym lub grzybiczym. Schorzenia wywołane przez różne drobnoustroje mogą wymagać różnych podejść terapeutycznych. Przyjrzyjmy się preparatom dostępnym bez recepty, które lekarz może zalecić w przypadku stanu zapalnego ucha. 

Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne

Gdy pojawia się ból i stan zapalny ucha, można sięgnąć po doustne leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Najczęściej stosowane są ibuprofen i paracetamol.

Ibuprofen ma działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Preparat ma postać tabletek i kapsułek, a u dzieci stosowany jest w postaci zawiesiny doustnej lub czopków. Lek można podawać dzieciom od 3. miesiąca życia. Maksymalna dawka leku u dzieci do 20-30 mg/kg masy ciała na dobę podawane w 3-4 dawkach podzielonych. Dawka maksymalna dla dzieci powyżej 12 lat oraz dla dorosłych wynosi 1200 mg na dobę w 3 dawkach podzielonych.

Paracetamol, w przeciwieństwie do ibuprofenu, można stosować już u noworodków. Lek ten ma działanie przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, ale nie działa przeciwzapalnie. Preparat występuje w postaci tabletek, granulatu w saszetce, czopków i jako roztwór lub zawiesina doustna. Dawka maksymalna u dzieci to do 60 mg/kg masy ciała na dobę w 3-4 dawkach podzielonych. U dorosłych maksymalne dawkowanie to 4000 mg na dobę.

Sprawdź popularne kategorie

Krople do uszu dostępne bez recepty

Leki na zapalenie ucha mogą mieć formę kropli aplikowanych do ucha. Ich stosowanie nie jest powszechnie zalecane.

Preparaty o działaniu przeciwbólowym zawierają substancje, takie jak salicylan choliny i lidokaina. Na rynku dostępne są także preparaty roślinne działające ściągająco oraz ograniczające obrzęk przewodu słuchowego. Ich zastosowanie może być pomocne w stanach zapalnych przewodu słuchowego.

W przypadku bólu ucha związanego z zaleganiem woskowiny pomocne mogą okazać się wyroby medyczne służące do zmiękczania woskowiny. Takie preparaty mają oleisty skład.

Wyroby zawierające nanokoloidy srebra i miedzi mogą być stosowane wspomagająco w leczeniu stanów zapalnych przewodu słuchowego, które są spowodowane przez zakażenia grzybicze i bakteryjne.

Krople do uszu trzeba aplikować ze szczególną ostrożnością. Przeciwwskazaniem do ich użycia są m.in. krwawienie i wyciek z ucha, silny ból ucha z pogorszeniem słuchu oraz uprzednio rozpoznana perforacja błony bębenkowej. Z tego względu najrozsądniej jest stosować preparaty miejscowe po uprzedniej konsultacji z lekarzem, który w badaniu otoskopowym (specjalistyczne badanie ucha) wykluczy perforację błony bębenkowej.

Domowe metody łagodzenia bólu

Ciepłe (nie gorące!) okłady mogą rozluźniać mięśnie i napięcie w okolicy ucha. Taki okład można zrobić z przedmiotów, które znajdują się w domu. Jako okład możesz użyć ciepłej ścierki rozgrzanej wcześniej na kaloryferze lub termoforu.

W stanach zapalnych ucha warto także unikać hałasu.

Co na zapalenie ucha u dziecka?

Kiedy Twoje dziecko skarży się na ból ucha, możesz podjąć próbę leczenia w domu, ale nie powinna ona opóźniać konsultacji lekarskiej. Na dolegliwości bólowe możesz podać doustne leki (paracetamol, ibuprofen) oraz zastosować ciepły okład. Zapewnij dziecku spokojne warunki do odpoczynku i zwracaj uwagę na dodatkowe objawy chorobowe.

W przypadkach, gdy dziecko uskarżające się na ból ucha ma także katar, ważne jest oczyszczanie nosa. U dzieci stan zapalny w jamie nosowej może poprzedzać zapalenia ucha. Przy katarze często występują zatkane uszy u dzieci. Do oczyszczania nosa można stosować sól fizjologiczną, a na obrzęk nosa – leki anemizujące dostępne bez recepty (np. ksylometazolina).

Kiedy konieczna jest wizyta u pediatry?

Każde dziecko poniżej 2. roku życia, u którego istnieje podejrzenie zapalenie ucha, powinno zostać zbadane przez pediatrę. Dodatkowe wskazania do wizyty z dzieckiem u lekarza, to:

• wysoka gorączka, która nie mija po lekach przeciwgorączkowych,
• osłabienie słuchu,
• wyciek z ucha,
• krew z ucha,
• brak możliwości przyjmowania pokarmów i płynów.

Nie każdy wyciek z ucha u dziecka jest skorelowany z dolegliwościami bólowymi. Ma to miejsce np. w wysiękowym zapaleniu ucha (dziecięce zapalenie ucha bez bólu).

Podsumowanie

Leczenie zapalenia ucha powinno być kontrolowane przez lekarza, ponieważ często wymaga antybiotykoterapii. Antybiotykoterapię należy kontynuować przez cały zalecony okres, co ma poprawić jej efektywność oraz ograniczyć ryzyko nawrotów oraz rozwoju lekooporności u bakterii. Leki dostępne bez recepty mają charakter pomocniczy. Szczególną opieką należy objąć dzieci, które mogą nie komunikować dobrze o wszystkich swoich dolegliwościach.

Źródła:

1. Jazienicka-Kiełb A., Pokorna-Kałwak D., Stany zapalne uszu u dzieci. Leczenie wspomagające przy antybiotykoterapii, Lekarz POZ, 1/2023
2. Indeks Leków MP, https://indeks.mp.pl/ [dostęp: 10.12.2025 r.]
3. Lorkowska-Zawicka B., Stręk P., Ostre zapalenie ucha zewnętrznego – wytyczne przygotowane na podstawie: Clinical Practice Guideline: Acute Otitis Externa, https://www.mp.pl/otolaryngologia/zalecenia/100112,ostre-zapalenie-ucha-zewnetrznego-wytyczne-przygotowane-na-podstawie-clinical-practice-guideline-acute-otitis-externa, [dostęp: 10.12.2025 r.]
4. Ateş Kara, Ayşe Büyükcam, Murat Sütçü, Enes Sali, Şefika Elmas Bozdemir, Manolya Kara, Eda Çullas İlarslan, Cemil Kaya, Sabahat Karakaşlılar, Gülsüm Sönmez, Soner Sertan Kara, Tuğba Bedir, Eda Albayrak, Tuğçe Tural Kara, Solmaz Çelebi, Fatma Nur Öz, Adem Karbuz, Ayper Somer, Derya Alabaz, Hasan Tezer, Halil Özdemir, Ergin Çiftçi, The effectiveness of topical 1% lidocaine with systemic oral analgesics for ear pain with acute otitis media, International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 2022, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0165587622000775?via%3Dihub, [dostęp: 10.12.2025 r.]