Czy opalanie jest zdrowe?

Zwolennicy i przeciwnicy opalania od wielu lat dyskutują na temat wpływu słońca na skórę. Bezpieczna, krótkotrwała ekspozycja pozwala na syntezę witaminy D przez skórę, a także poprawia samopoczucie. Natomiast częste przebywanie na słońcu, bez jakiejkolwiek ochrony przeciwsłonecznej może prowadzić do uszkodzeń skóry i fotostarzenia. Czy opalanie może być zdrowe? 

Z tego artykułu dowiesz się:

• Krótkie korzystanie ze słońca może wspierać syntezę witaminy D i poprawiać samopoczucie, ale nadmierna ekspozycja UV szkodzi skórze.
• Opalanie bez ochrony zwiększa ryzyko poparzeń, przebarwień, fotostarzenia i nowotworów skóry, dlatego warto stosować SPF i unikać słońca w godzinach 10:00–15:00.
• Bezpieczniejsze opalanie wymaga filtrów UV, odzieży ochronnej, okularów przeciwsłonecznych, nakrycia głowy i regularnego nawadniania.

Po przeczytaniu artykułu samodzielnie podejmiesz decyzję związaną z opalaniem.

Wpływ ekspozycji słonecznej na zdrowie i urodę

Rosnąca świadomość społeczeństwa, liczne kampanie edukacyjne i ostrzeżenia dermatologów podkreślające zagrożenia płynące z długotrwałej ekspozycji na słońce sprawiają, że opalanie owiane jest złą sławą. Rzeczywiście, obawy o zdrowie są w dużej mierze uzasadnione, jednak przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności można cieszyć się słońcem bez narażania się na poważne konsekwencje zdrowotne.  

• Opalenizna to tak naprawdę reakcja obronna skóry na promieniowanie ultrafioletowe emitowane przez słońce.  
• Gdy skóra jest eksponowana na działanie promieni UV, melanocyty, komórki znajdujące się w naskórku, produkują melaninę, czyli pigment odpowiedzialny za ciemnienie skóry.  
• Melanina, niczym naturalny filtr przeciwsłoneczny, pochłania i rozprasza promieniowanie UV, chroniąc głębsze warstwy skóry przed uszkodzeniami.  
• Niestety, produkcja melaniny jest w pewnym stopniu ograniczona przez genetyczne predyspozycje danej osoby.  
• Jeśli melanocyty przestaną produkować melaninę lub będą jej produkować za mało, skóra stanie się bardziej wrażliwa na promieniowanie słoneczne, co może prowadzić między innymi do bolesnych oparzeń oraz innych negatywnych skutków nadmiernego opalania.

Bezpieczne opalanie nie jest tylko chwytem marketingowym, a zbiorem kilku zasad, które pozwolą Ci cieszyć się słońcem, bez narażenia swojej skóry na nieprzyjemne konsekwencje w postaci poparzeń, podrażnień czy przesuszenia i zmarszczek.  

Jakie są skutki opalania?

Promieniowanie słoneczne jest jednym z czynników, który przyspiesza starzenie skóry, powoduje zmarszczki, przesuszenie i przebarwienia. Jednak nie są to jedyne skutki, na które jesteśmy narażeni, korzystając ze słońca. Już po kilkunastu minutach na skórze może pojawić się podrażnienie, w szczególności pieczenie i zaczerwienienie. Są na nie najczęściej narażone osoby o skórze wrażliwej, a także dzieci. Na ich skórze mogą pojawić się pęcherze, wysypka, a także rumień, które wymagają odpowiedniej troski i pielęgnacji ukierunkowanej na nawilżenie, regenerację i ukojenie.

Korzystając z wakacji i pięknej pogody niewiele osób myśli o długoterminowych konsekwencjach opalania. Nie pojawiają się one od razu, jak poparzenia, a wskutek stopniowego uszkadzania skóry są widoczne po kilku miesiącach lub nawet latach. Bardzo niebezpieczne jest promieniowanie UVA, ponieważ dociera ono do głębszych warstw skóry, uszkadzając je. To właśnie ono jest odpowiedzialne za fotostarzenie, w szczególności powstawanie zmarszczek, przebarwień i utratę elastyczności. 

Uszkodzenia spowodowane słońcem są również czynnikiem rozwoju nowotworów skóry, w szczególności czerniaka czy raka kolczystokomórkowego. Wcześnie wykryte dają bardzo dobre rokowania. Właśnie dlatego należy pamiętać o corocznym badaniu znamion. Taka profilaktyka pozwala zapobiec czerniakowi, a także innym nowotworom skóry. 

Sprawdź popularne kategorie

Jak się zdrowo opalać?

Zdrowa opalenizna jest możliwa do osiągnięcia, ale trzeba pamiętać o kilku zasadach. Podstawą jest ograniczenie ekspozycji słonecznej, stosowanie kosmetyków z filtrami SPF, noszenie odpowiedniej odzieży i okularów przeciwsłonecznych, a także dbanie o prawidłowe nawodnienie organizmu. 

Ekspozycja słoneczna

Słońce nie świeci równomiernie przez cały dzień. Najsilniejsze promieniowanie jest pomiędzy godzinami 10 a 15, dlatego w tym przedziale czasowym należy unikać kąpieli wodnych czy przebywania na zewnątrz. Przed wyjściem warto również sprawdzić indeks UV, im wyższy, tym większe prawdopodobieństwo poparzeń, podrażnień i odwodnienia. Jeśli chcesz korzystać ze słonecznej pogody, zaplanuj zwiedzanie czy pływanie w godzinach porannych lub popołudniowych. 

Kosmetyki z filtrem

Kremy z SPF są podstawą ochrony skóry przed słońcem. Wybór ich jest ogromny. Różnią się składem, rodzajem zastosowanych filtrów, wysokością ochrony, a także konsystencją czy zapachem. Wybór odpowiedniego produktu warto dopasować do potrzeb skóry. Filtry mineralne działają na powierzchni skóry, odbijając promieniowanie słoneczne. Są odpowiednie dla skór wrażliwych, atopowych, a także skłonnych do podrażnień. Mogą bielić, co dla niektórych może być niekomfortowe. Filtry chemiczne wnikają w głąb skóry, pochłaniając promienie UVA i UVB. Są stabilne, skuteczne i odpowiednie dla skór mieszanych, normalnych czy trądzikowych. Jaki filtr do opalania wybrać? To zależy, na czym Ci najbardziej zależy. Zarówno filtry mineralne, jak i chemiczne chronią skórę przed promieniowaniem, w szczególności, jeśli są reaplikowane co 2 godziny, po pływaniu czy wytarciu się ręcznikiem. 

Odzież chroniąca przed słońcem

Odzież ochronna to jeden ze sposobów na zabezpieczenie swojej skóry przed działaniem promieni słonecznych. Zawiera włókna, które chronią przed podrażnieniami, poparzeniami i zaczerwienieniem skóry. Jest ona dobrym rozwiązaniem dla osób o skórze wrażliwej, atopowej i delikatnej. W lecie możesz również nosić ubrania wykonane z naturalnych materiałów, w szczególności lnu i bawełny. Pozwalają one skórze oddychać, a także zapewniają komfort w upalne dni. Aby zapewnić sobie jeszcze lepszą ochronę, warto również sięgnąć po nakrycie głowy, a także okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV. 

Nawodnienie organizmu

Wysoka temperatura zwiększa ryzyko przegrzania organizmu, odwodnienia, a także udaru cieplnego, dlatego bardzo ważne jest regularne nawadnianie. W gorące dni sprawdzą się elektrolity, niegazowana woda, a także słabe herbaty. Należy unikać alkoholu, który jest niebezpieczny podczas upałów. 

Kto powinien uważać na promieniowanie słoneczne?

Promieniowanie słoneczne może być niebezpieczne dla poszczególnych grup społecznych, dlatego z nadmiernej ekspozycji słonecznej powinny zrezygnować:

• Kobiety w ciąży, a także kobiety karmiące piersią,
• Seniorzy,
• Dzieci, w szczególności niemowlęta,
• Osoby z uczuleniem na słońce, które objawia się świądem, zaczerwienieniem i wysypką,
• Osoby po zabiegach kosmetologicznych lub dermatologicznych (w szczególności depilacji laserowej, która nie powinna być wykonywana w wakacje),
• Chorzy na choroby serca lub układu krążenia. Słońce może zwiększać ryzyko występowania obrzęków.

Słońce może być również niebezpieczne dla osób z wrażliwą skórą, jednak jej posiadacze nie muszą całkiem rezygnować z opalania. Warto sięgnąć po kremy z wysokim SPF, które zapewnią skórze ochronę przed słońcem, a także zmniejszą ryzyko podrażnień i zaczerwienienia.

Podsumowanie

Zdrowe opalanie i spędzanie czasu na słońcu może przynieść liczne korzyści, między innymi poprawić nastrój i jakość snu. Dodatkowo wspomaga syntezę witaminy D, która wzmacnia kości i wspiera profilaktykę niektórych chorób. Pamiętaj jednak, że zdrowa opalenizna to taka, która jest osiągnięta z poszanowaniem zdrowia skóry. Ze względu na ryzyko związane ze zbyt długą ekspozycją na słońce, ogranicz czas spędzany na słońcu i stosuj kremy z filtrem, ponieważ długotrwałe opalanie bez odpowiedniej ochrony może prowadzić do poparzeń słonecznych oraz wielu innych problemów zdrowotnych.

FAQ

Źródła:

1. Kołodziejczak A., Kosmetologia, Tom 1,2, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2019.
2. Puszkarz I., Bednarek J., Dziarmaga E., The effects of tanning on health. Journal of Education, Health and Sport, 2017;7(3).
3. Ebisz M., Brokowska M, Szkodliwe oddziaływanie promieniowania ultrafioletowego na skórę człowieka. Hygeia Public Health 2015; (50): 467-473.
4. Lindqvist PG, Epstein E, Nielsen K, Landin-Olsson M, Ingvar C, Olsson H. Avoidance of sun exposure as a risk factor for major causes of death: a competing risk analysis of the Melanoma in Southern Sweden cohort. J Intern Med. 2016 Oct;280(4):375-87.
5. Kechichian E, Ezzedine K. Vitamin D and the Skin: An Update for Dermatologists. Am J Clin Dermatol. 2018 Apr;19(2):223-235.