Drapanie w gardle – przyczyny i domowe sposoby

Uporczywe drapanie w gardle należy do szczególnie nieprzyjemnych dolegliwości. Objaw często utrudnia mówienie i połykanie śliny, dodatkowo może mu towarzyszyć uczucie suchości, ból gardła i chrypka. Zwykle to jeden z pierwszych symptomów sugerujących rozwijającą się infekcję, jednak przyczyn tego stanu może być więcej, dlatego warto poznać apteczne oraz domowe sposoby leczenia schorzenia.

Drapanie w gardle – co to jest i ile trwa?

Ciągłe drapanie w gardle to niespecyficzny i subiektywny objaw, któremu towarzyszy podrażnienie i/lub suchość. Sami pacjenci określają go jako uczucie łaskotania, kłucia, swędzenia lub zalegania. Może występować w przebiegu:

• Wirusowego lub bakteryjnego zapalenia gardła,
• Przeziębienia,
• Ostrego lub przewlekłego zapalenia zatok,
• Podrażnienia wywołanego suchym powietrzem lub dymem tytoniowym.

Czas trwania drapania w gardle jest zmienny – może pojawić się na kilka dni przed zapaleniem i bólem gardła. Może występować w parze jako drapanie w gardle i kaszel suchy, który nie jest odpowiednio leczony i potęguje podrażnienie śluzówki.

Drapanie w gardle – przyczyny

Drapanie w gardle występuje najczęściej w okresie jesienno-zimowym, czyli przeziębienia i grypy. Infekcje wirusowe (u dorosłych) i/lub bakteryjne (u dzieci) są jedną z najczęstszych przyczyn jego występowania. Jednak podrażnienie śluzówki gardła i towarzyszące mu drapanie  może być efektem innych czynników zewnętrznych, w tym dymu papierosowego lub chorób układu pokarmowego, np. refluksu żołądkowo-przełykowego.

Drapanie w gardle – przeziębienie

Drapanie w gardle często zwiastuje rozwój przeziębienia. Występuje już na kilka dni przed podniesioną temperaturą ciała i osłabieniem. W jego trakcie dochodzi do drażnienia zakończeń nerwowych błon śluzowych górnych dróg oddechowych przez wirusy.

Drapanie w gardle – choroby zakaźne

Do innych chorób wirusowych, które także mogą wywoływać uporczywe drapanie oraz ból gardła przy przełykaniu zaliczamy: mononukleozę i bostonkę, rzadziej odrę, ospę wietrzną oraz COVID-19. Oprócz tego wśród często występujących chorób wieku dziecięcego można wskazać również na tzw. krup wirusowy, który objawia się drapaniem w gardle, ale przede wszystkim ostrym i szczekającym kaszlem.

Zdarza się, że dolegliwości, np. kaszel i drapanie gardła, utrzymują się nawet kilka tygodni po ustąpieniu stanu zapalnego, ponieważ regeneracja nabłonka jest procesem długotrwałym. 

Warto nadmienić, że problem wywołują nie tylko infekcje na tle wirusowym, niejednokrotnie przyczyniają się do niego również te o podłożu bakteryjnym, np. angina paciorkowcowa, zakażenia wywołane przez Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae.

Drapanie w gardle a leki

Suchość w jamie ustnej i gardle (tzw. kserostomia) oraz drapanie w gardle może być również skutkiem ubocznym stosowanych leków. Do tej grupy należą głównie środki przeciwalergiczne (o działaniu przeciwhistaminowym), niektóre leki obniżające ciśnienie krwi (np. diuretyki – leki moczopędne), leki na chorobę Parkinsona oraz część antydepresantów. Wymienione leki zmniejszają produkcję śliny, co potencjalnie wzmaga suchość gardła i predysponuje do wystąpienia uczucia drapania czy łaskotania.

Drapanie w gardle – praca głosem

Problemy z gardłem niejednokrotnie dotyczą także osób, które na co dzień pracują głosem – mowa o nauczycielach, lektorach, śpiewakach oraz aktorach. Wtórnym objawem pochodzącym od drapania gardła jest długotrwała chrypka oraz przewlekła suchość jamy ustnej.

Drapanie w gardle – alergia

Jedną z przyczyn łaskotania w gardle może być ponadto reakcja alergiczna. A alergeny w kontakcie z błoną śluzową jamy ustnej i gardła mogą powodować podrażnienie i zaczerwienienie. Do czynników alergizujących należą też pyłki roślin w okresie pylenia, sierść zwierząt i roztocza kurzu domowego. Bardzo często drapaniu gardła o podłożu alergicznym może towarzyszyć wodnisty katar i wzmożone łzawienie.

Drapanie w gardle a suche powietrze

Obniżona wilgotność powietrza może powodować nie tylko podrażnienie i suchość gardła, ale także uczucie drapania. Problem ten nie ogranicza się wyłącznie do okresu grzewczego – może występować również latem, zwłaszcza u osób często korzystających z klimatyzacji. Niewłaściwie konserwowana i rzadko czyszczona klimatyzacja może stać się źródłem patogenów, które zwiększają ryzyko infekcji i stanów zapalnych gardła.

Drapanie w gardle u palaczy

Dym tytoniowy jest czynnikiem drażniącym – może powodować łaskotanie i drapanie w gardle. Dolegliwości te dotyczą czynnych, jak i biernych palaczy. Z objawem tym zmagają się również czasowo osoby, które rzuciły nałóg tytoniowy i waporyzację e-papierosami. Drapanie w gardle po rzuceniu palenia może utrzymywać się nie dłużej niż kilka tygodni.

Drapanie w gardle – refluks

Pieczenie i drapanie w gardle może być powikłaniem w refluksie żołądkowo-przełykowym. Dochodzi w nim do zarzucania kwaśnej treści pokarmowej, która drażni śluzówkę przełyku i gardła. Objawy mogą nasilać się, jeśli drapaniu w gardle po jedzeniu towarzyszy picie alkoholu oraz pikantne przyprawy.

Drapanie w gardle – podeszły wiek

Na drapanie narażone są również osoby starsze. Z upływem czasu dochodzi do osłabienia i zaniku gruczołów odpowiedzialnych za produkcję śliny. W konsekwencji następuje zmniejszone nawilżenie gardła, dodatkowo efekt ten jest potęgowany, jeśli senior ma problem z wypijaniem odpowiedniej ilości wody w ciągu dnia. Problem ten nasilają stosowane leki, np. na nadciśnienie, które wtórnie ograniczają produkcję śliny potęgując suchość w jamie ustnej i gardle.

Drapanie w gardle po antybiotyku

Drapanie w gardle po antybiotyku może wynikać z podrażnienia gardła przez lek lub być objawem pierwotnej bakteryjnej infekcji, na którą antybiotyk został przepisany. W przypadku dłuższego stosowania niektórych leków przeciwbakteryjnych ze sterydami włącznie może dojść do rozwinięcia się grzybicy jamy ustnej (kandydozy). Towarzyszy jej charakterystyczny biały nalot i podrażnienia gardła z drapaniem włącznie.

Drapanie w gardle po usunięciu migdałków

Drapanie w gardle po usunięciu migdałków to objaw związany z zabiegiem i procesem gojenia błony śluzowej. Może być dodatkowo nasilone przez stosowane miejscowo leki przeciwbólowe i odkażające na gardło. Zwykle uczucie drapania ustępuje samoistnie wraz z regeneracją śluzówki.

Drapanie w gardle – nerwica

Drapanie w gardle może być objawem psychosomatycznym związanym z zaburzeniami lękowymi. Może mu towarzyszyć uczucie „guli w gardle”. Stres występujący w nerwicy może wtórnie nasilać refluks żołądkowo-przełykowy oraz wpływać na spadek wydzielania śliny. Oba te mechanizmy mogą wtórnie zaostrzać drapanie w gardle.

Sprawdź popularne kategorie

Drapanie w gardle w nocy

Drapanie w gardle może występować przez całą dobę, jednak u niektórych osób nasila się w nocy. Przykładowo drapanie w gardle w pozycji leżącej może być spotęgowane refluksem żołądkowo-przełykowym – podczas leżenia zarzucanie kwaśnej treści do przełyku jest łatwiejsze, co prowadzi do podrażnienia błony śluzowej gardła. Dodatkowo nocne drapanie może wynikać z suchego powietrza lub spływania wydzieliny z zatok po tylnej ścianie gardła, co wywołuje uczucie łaskotania i dyskomfortu.

Drapanie w gardle i suchy kaszel w ciąży 

Drapanie w gardle i suchy kaszel mogą występować w ciąży, ponieważ kobieta w tym okresie jest narażona na infekcje wirusowe, takie jak przeziębienie czy grypa, niezależnie od trymestru. Ponadto zmiany hormonalne mogą wpływać na błonę śluzową dróg oddechowych, zwiększając jej wrażliwość i skłonność do podrażnień. Zwykle w łagodzeniu tych objawów stosuje się domowe sposoby oraz wybrane leki na ból gardła, które są bezpieczne w ciąży.

Drapanie w gardle u dziecka

Drapanie w gardle u dziecka jest częstym objawem, który może wynikać z infekcji wirusowych, takich jak przeziębienie, grypa czy zapalenie gardła u dziecka o podłożu bakteryjnym lub alergicznym. 

Częstymi przyczynami są również: suchość powietrza, podrażnienie śluzówki przez zanieczyszczenia lub nadmierne oddychanie przez usta, np. przy zatkanym nosie.

Co na drapanie w gardle jest skuteczne?

Uczucie drapania w gardle można złagodzić na kilka sposobów, np. stosując tabletki na ból gardła. Działają one zarówno przeciwbólowo, przeciwzapalnie, ale również nawilżająco czy odkażająco – działają na wirusy, bakterie i grzyby. Jeśli jednak towarzyszy mu kaszel pomocne są leki, takie jak syropy na kaszel, które zależnie od rodzaju będą wykazywać właściwości wykrztuśne lub hamujące odruch kaszlowy.

W przypadku podejrzenia, że problemy mogą wynikać z alergii, należy wykonać specjalistyczne badania, potwierdzające bądź wykluczające przypadłość. Wówczas lekarz pierwszego kontaktu wypisze skierowanie do alergologa, który zleci testy alergiczne oraz ustali właściwą kurację leczniczą, np. w kierunku odczulania lub leczenia przeciwalergicznego.

Pamiętaj, że w aptece, to farmaceuta podpowie, jaki syrop na suchy kaszel i drapanie w gardle będzie najlepszy.

Inhalacje na drapanie w gardle – czy są skuteczne?

Inhalacja to jedna z metod podawania leków, które mogą docierać do dolnych dróg oddechowych, takich jak oskrzela. Jest również pomocna w łagodzeniu drapania w gardle, zwłaszcza, gdy jego przyczyną jest suchość błony śluzowej. Nebulizacje z solą fizjologiczną oraz dodatkiem kwasu hialuronowego nie tylko nawilżają podrażnione i drapiące gardło, ale także wspomagają regenerację błony śluzowej w przypadku podrażnień o innym podłożu.

Drapanie w gardle – homeopatia

W leczeniu schorzeń gardła niektórzy pacjenci sięgają po leki homeopatyczne. Jednak nie mają one udowodnionej skuteczności w łagodzeniu tego objawu. Mimo to, wiele osób stosuje je z przyzwyczajenia lub w nadziei na jakiekolwiek pozytywne działanie. Jeśli zastanawiasz się, co wziąć na drapanie w gardle, wybierz metody o potwierdzonej skuteczności.

• Domowe sposoby na ból gardła obejmują stosowanie ziół, wśród których na szczególną uwagę zasługują: korzeń prawoślazu, tymianek i werbena. Można z nich przygotować napary do płukania gardła oraz pić je w formie herbaty.
• Pomocny jest również napój z siemienia lnianego. Substancje śluzowe zawarte w nasionach działają jak okład na podrażnione gardło – podobne właściwości wykazuje korzeń prawoślazu. Osoby, które z różnych powodów nie lubią tego typu specyfików, mogą sięgnąć po nawilżające tabletki do ssania.
• Domowym sposobem na problemy z gardłem jest syrop z cebuli. Preparat posiada właściwości łagodzące oraz dezynfekujące. Można przygotować go samodzielnie, wystarczy zmieszać posiekaną cebulę z dwiema łyżkami cukru i odczekać kilka godzin do momentu wytworzenia gęstego soku. Warto pić łyżkę syropu 2-3 razy dziennie.
• Ważne jest także zachowywanie odpowiedniego poziomu nawilżenia powietrza w miejscach, w których przebywamy na co dzień. Suche powietrze szybko prowadzi do wysuszenia śluzówki gardła, co z kolei skutkuje drapaniem, chrypką oraz suchym kaszlem. Dlatego zarówno w mieszkaniu, jak i w pracy należy często wietrzyć pomieszczenia. Dobrą inwestycją jest również zakup nawilżacza powietrza do sypialni.
• Osoby na co dzień pracujące głosem muszą wyrobić w sobie właściwe nawyki, by nie dopuścić do nawracających problemów z gardłem. Istotna jest dbałość o właściwe nawilżenie jamy ustnej i picie minimum 2 litrów wody każdego dnia.
• Wiele osób odczuwa wyraźne zmniejszenie dolegliwości po zjedzeniu lodów. Czy lody na ból gardła to faktycznie dobre rozwiązanie? Okazuje się, że przynoszą one jedynie chwilową ulgę. Nie mają jednak wpływu na drobnoustroje bytujące w gardle, a wtórnie mogą co najwyżej wywołać chrypkę.

Miód na drapanie w gardle

Miód jest jednym z popularnych domowych sposobów na drapanie w gardle. Wykazuje właściwości nawilżające i łagodzące – może zmniejszać uczucie podrażnienia błony śluzowej. Działa również lekko przeciwbakteryjnie i wspomaga regenerację gardła. Można go stosować samodzielnie, dodać do ciepłej herbaty lub naparu z imbirem i cytryną. Nie jest to jednak składnik odpowiedni dla osób z cukrzycą ani osób uczulonych na produkty pszczele.

Drapanie w gardle – podsumowanie

Choć drapanie w gardle należy do nieprzyjemnych objawów, zwykle nie zwiastuje to poważnych chorób. Jeśli dołączają do tego katar, słabe samopoczucie i gorączka to sygnał, że atakuje nas infekcja. Z kolei jeśli drapiące gardło występuje bez uchwytnej przyczyny, warto przeanalizować nasz tryb życia i warunki, w których pracujemy. Gdy objawy nie mijają po zastosowaniu domowych sposobów, wskazana jest konsultacja lekarska.