Kryzys laktacyjny – kiedy się pojawia, ile trwa i jak sobie z nim poradzić? Skuteczne wskazówki!

Kryzys laktacyjny może wystąpić na różnych etapach karmienia piersią i być związany ze skokami rozwojowymi lub innymi przyczynami. Towarzyszą mu rozmaite  objawy i potencjalne zagrożenia. Sprawdź, jak sobie z nim skutecznie poradzić.

Co to jest kryzys laktacyjny?

Kryzys laktacyjny może wystąpić w trakcie karmienia piersią. Dochodzi w nim do spadku produkowanego pokarmu. Wiele mam w kryzysie laktacyjnym skarży się na uczucie braku pokarmu w piersiach, co jest subiektywne. Z tego powodu dzieli się go na pozorny i rzeczywisty.

Przeciwieństwem kryzysu laktacyjnego, który może wystąpić w 2. tygodniu lub miesiącu, jest tzw. nawał pokarmu.

Kryzys laktacyjny – przyczyny

Kryzys laktacyjny może być spowodowany wieloma czynnikami, które wpływają na proces produkcji mleka i jego pobierania przez dziecko.

Matczyne podłoże kryzysu laktacyjnego obejmuje:

• Niewłaściwą technikę karmienia, np. złe przystawienie dziecka do piersi, karmienie tylko 1 piersią. Powikłaniem nieprawidłowego karmienia mogą być poranione brodawki (zobacz sposoby na bolące sutki przy karmieniu),
• Zbyt rzadkie (mniej niż 8 razy w ciągu doby) lub krótkie karmienie (optymalne wynosi 20 minut) piersią w ciągu dnia i nocy,
• Czynniki emocjonalne, zmęczenie, stres, deprywacja (niedobór) snu,
• Zaburzenia hormonalne, np. niedoczynność tarczycy, hiperprolaktynemia, PCOS, insulinooporność, hiperkortyzolemia, 
• Stosowanie leków hamujących laktację,
• Niedorozwój tkanki gruczołowej.

Inne przyczyny mające znaczenie dla wystąpienia kryzysu laktacyjnego to m.in.:

• Cesarskie cięcie,
• Długi poród,
• Obecność resztek łożyska w macicy po porodzie,
• Choroby matki (otyłość, cukrzyca insulinozależna, nadciśnienie tętnicze),
• Zbyt częste dokarmianie dziecka mieszanką modyfikowaną.

Do wystąpienia kryzysu laktacyjnego może przyczynić się również odchudzanie w czasie laktacji. Dowiedz się więcej nt.tego, jak powinna wyglądać dieta po porodzie.

Przyczyny kryzysu laktacyjnego, do którego może prowadzić dziecko to:

• Nieefektywne ssanie, związane np. przerośniętym wędzidełkiem;
• Stosowanie smoczków-uspokajaczy, które wydłużają czas między karmieniami, co ogranicza produkcję mleka,
• Duża masa urodzeniowa dziecka (powyżej 4,5 kg),
• Wcześniactwo.

Sprawdź popularne kategorie

Kryzys laktacyjny – objawy

Podstawowym objawem kryzysu laktacyjnego jest zmniejszona produkcja mleka. Mogą wystąpić symptomy ze strony dziecka, np.:

• Niepokój, płaczliwość, mała ilość snu, spędzanie wielu godzin przy piersi mamy,
• Spadek ilości mokrych pieluch, oddawanie bardziej skoncentrowanego moczu, a także rzadsze oddawanie stolców.

Objawy kryzysu laktacyjnego mogą dotyczyć również mamy, która często zmaga  się ze zdenerwowaniem i niepewnością. Obserwuje się również zmianę konsystencji mleka.

Kryzys laktacyjny – kiedy występuje?

U rozwijającego się dziecka występują okresy przyspieszonego wzrostu zwane skokami rozwojowymi. Wiążą się ze zwiększonym zapotrzebowaniem na pokarm. W tym czasie dziecko może częściej domagać się przystawienia do piersi, sprawiać wrażenie wiecznie głodnego i nienajedzonego. Pierwszy skok rozwojowy, który niesie ze sobą ryzyko wystąpienia kryzysu laktacyjnego, pojawia się około 3. tygodnia życia. Kolejne z kolei około:

• 6. tygodnia,
• 2-3. miesiąca,
• 6. miesiąca.

Niedostateczna produkcja pokarmu może wystąpić także z innych powodów niż skoki rozwojowe, dlatego wiele kobiet zgłasza  kryzys laktacyjny w 2., 5., 7. i 9-10. tygodniu życia dziecka. Warto pamiętać, że pierwsze tygodnie po porodzie to okres, w którym laktacja normuje się, dlatego nie zawsze należy od razu interpretować zmiany w produkcji mleka jako kryzys laktacyjny.

Kryzys laktacyjny – ile trwa?

Kryzys laktacyjny zazwyczaj trwa kilka dni, rzadko dłużej niż tydzień. Czas jego występowania jest zróżnicowany i zależy od przyczyn, które go wywołały. Najczęściej kryzys laktacyjny daje o sobie znać, np. w 1. miesiącu życia dziecka, zatem w okresach skoków rozwojowych dziecka. Jeśli kryzys laktacyjny trwa dłużej niż 7-10 dni, warto skonsultować się z lekarzem lub doradcą laktacyjnym, aby ocenić sytuację i podjąć odpowiednie kroki wspierające laktację.

Jak przetrwać kryzys laktacyjny?

W czasie kryzysu laktacyjnego lub podejrzeniu jego występowania warto w pierwszej kolejności sprawdzić i ewentualnie skorygować dotychczasową technikę karmienia. Błędy wynikające z nieprawidłowego przystawiania malucha do piersi są jednymi z najczęstszych problemów z laktacją. Oprócz tego należy rozważyć, po konsultacji z lekarzem, np.:

• Zwiększenie częstości karmienia piersią (w ciągu dnia co 1,5-2 godziny i w nocy co 3-4 godziny),
• Rezygnację ze smoczków-uspokajaczy,
• Częstszy odpoczynek,
• Wsparcie emocjonalne.

W okresach rzeczywistego kryzysu laktacyjnego z niedoborem pokarmu konieczne może być włączenie mieszanek modyfikowanych, które powinny być dodatkiem i nie stosuje się ich po każdej próbie przystawiania dziecka do piersi.

Sposoby na kryzys laktacyjny – jak sobie z nim poradzić?

W czasie kryzysu laktacyjnego dostępnych jest wiele metod, które mogą wspierać matkę w zwiększeniu produkcji mleka. Należą do nich:

• Stosowanie ziół i leków na laktację (kminek zwyczajny, ostropest plamisty, kmin rzymski, rutwica lekarska, kozieradka) lub słodu jęczmiennego,
• Odpowiednia dieta (bogata w galaktogogi) – substancje wspierające produkcję mleka) oraz odpowiednie nawodnienie mamy,
• Odciąganie pokarmu laktatorem, który stymuluje odruch ssania dziecka.

W przypadku podejrzenia pozornego niedoboru pokarmu warto regularnie kontrolować masę ciała dziecka u lekarza (co 5-7 dni), aby upewnić się, że tempo wzrastania jest prawidłowe i wykluczyć rzeczywisty niedobór pokarmu. Ocenę przyrostu masy ciała ustala się według tzw. siatek centylowych.

Zobacz najważniejsze informacje nt. ziół na laktację.

Kryzys laktacyjny FAQ

Poniżej przedstawiamy częste pytania dotyczące kryzysu laktacyjnego.

Kryzys laktacyjny – podsumowanie

Kryzys laktacyjny jest naturalnym etapem w procesie karmienia piersią, często związanym ze skokami rozwojowymi lub innymi czynnikami. Zrozumienie jego przyczyn, objawów i sposobów radzenia sobie z nim pozwala matce skutecznie wspierać laktację i zapewnić dziecku odpowiednią ilość pokarmu.

Bibliografia

1. Laktacja. Tom 1. Red. Wilińska, Maria . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2022, 475 s. ISBN 978-83-01-22535-3, doi: https://doi.org/10.53271/2022.050
2. Neonatologia Tom 1. Red. Świetliński, Janusz . : PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2021, 949 s. ISBN 978-83-200-6462-9
3. Rybak, Grażyna. Chcę karmić piersią. Red. . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2006, 86 s. ISBN 978-83-200-5743-0
4. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/karmienie-piersia/91332,kryzys-laktacyjny-i-inne-kryzysy-zwiazane-z-laktacja [dostęp 18/11/2024]