Powiększone węzły chłonne z jednej strony: możliwe przyczyny i leczenie

Jednostronne uwypuklenie (asymetria) szyi może wynikać z powiększenia węzłów chłonnych w tym obszarze. Objawia się to jako guzek lub kilka guzków, które modelują skórę i powodują jej uwydatnienie.

Z tego artykułu dowiesz się:

• dlaczego węzły chłonne na szyi mogą się powiększać z jednej strony,
• czy jest to powód do zmartwień,
• jak rozpoznać różnicę między powiększeniem węzłów spowodowanym infekcją a zmianami nowotworowymi – objawy, konsystencja i bolesność węzłów,
• kiedy należy zgłosić się do lekarza.

Dlaczego węzły chłonne się powiększają?

Węzły chłonne to niewielkie narządy w kształcie fasolki, które są elementem układu odpornościowego. Są położone wzdłuż przebiegu naczyń chłonnych i pełnią funkcję biologicznych filtrów przepływającej chłonki. Węzły chłonne zatrzymują drobnoustroje oraz komórki nowotworowe i biorą udział w produkcji przeciwciał, czego celem jest unieszkodliwienie wrogich czynników. Szacuje się, że w ludzkim organizmie znajduje się około 600 węzłów chłonnych, z czego około 300 węzłów chłonnych jest umiejscowionych w szyi.

Powiększenie węzłów chłonnych jest efektem normalnej reakcji obronnej organizmu i najczęściej jest objawem lokalnej infekcji (np. zapalenie ślinianki, zapalenie ucha). Z miejsca, w którym toczy się stan zapalny i dochodzi do uszkodzenia tkanek, odpływa chłonka, która dociera do węzłów chłonnych. W konsekwencji prowadzi to do namnażania komórek odpornościowych i powiększenia węzłów. Infekcyjne węzły chłonne są bolesne, miękkie w dotyku i ruchome.

Powiększenie węzłów chłonnych w chorobach nowotworowych jest następstwem przerzutów do węzłów chłonnych. W węzłach chłonnych komórki nowotworowe są zatrzymywane i zaczynają się tam dzielić. W wyniku tego zostaje wyparta prawidłowa tkanka limfatyczna, a struktura węzła staje się wypełniona przez masy nowotworowe. Nowotworowe węzły chłonne są zwykle twarde, niebolesne i nieruchome.

Węzły chłonne szyi ulegają powiększeniu także w chorobach autoimmunologicznych (np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy) oraz w chorobach rozrostowych układu odpornościowego (np. białaczka, chłoniak).

Przyczyny jednostronnego powiększenia węzłów chłonnych

Limfadenopatia, czyli powiększenie węzłów chłonnych, w 50% jest zlokalizowana w okolicy głowy i szyi. Powiększenie węzłów chłonnych ograniczone do jednej strony szyi ma zwykle miejscową, zlokalizowaną przyczynę, którą zwykle jest miejscowy stan zapalny lub infekcja. Rzadsze, ale poważne przyczyny powiększonych węzłów chłonnych na szyi z jednej strony, to m.in. choroby nowotworowe.

Infekcje

Miejscowa limfadenopatia szyjna jest zwykle spowodowana infekcją. Stany zapalne zlokalizowane po jednej stronie ciała mogą dać taki rezultat. Typowymi chorobami powodującymi jednostronne powiększenie węzłów chłonnych na szyi są m.in.:

• angina,
• zapalenie gardła,
• zapalenie ucha,
• miejscowe infekcje bakteryjne skóry (np. czyrak),
• ukąszenie przez kleszcza,
• gruźlica.

Choroby wirusowe, takie jak mononukleoza, ospa wietrzna czy opryszczka, też mogą powodować jednostronne powiększenie węzłów chłonnych szyi, ale częściej wywołują ich uogólnione powiększenie.

Sprawdź popularne kategorie

Stan zapalny od zęba

Infekcja zębów i dziąseł może prowadzić do powiększenia węzłów chłonnych podżuchwowych i szyjnych przednich. Do takiego stanu prowadzi m.in.:

• zapalenie dziąseł,
• nieleczona próchnica,
• ropień okołozębowy.

Powiększenie węzłów chłonnych po jednej stronie szyi może też nastąpić po leczeniu stomatologicznym, np. po leczeniu kanałowym.

Urazy i lokalne podrażnienia

Skaleczenia i rany skóry w okolicy głowy i szyi mogą prowadzić do powiększenia węzłów chłonnych szyi po jednej stronie. Oto konkretne sytuacje, kiedy może dojść do powiększenia węzłów chłonnych w tej okolicy:

• rany i zadrapania powstałe np. po goleniu,
• otarcia, np. od biżuterii, kołnierzyka koszuli,
• zadrapanie przez zwierzęta,
• ukłucia owadów.

Choroby nowotworowe

W przebiegu choroby nowotworowej zlokalizowanej w obrębie głowy i szyi może dojść do jednostronnego powiększenia węzłów chłonnych. Najczęstszą przyczyną są przerzuty nowotworów do węzłów chłonnych. Oto przykłady nowotworów, które mogą przerzutować do węzłów chłonnych szyi:

• rak ślinianki,
• rak tarczycy,
• rak języka,
• rak migdałka,
• rak gardła i krtani.

Nowotworami, które mogą powodować asymetryczne powiększenie węzłów chłonnych szyjnych, są chłoniaki. Do powiększenia węzłów chłonnych dochodzi też w innych chorobach układu krwiotwórczego (np. w białaczkach), ale zwykle jest to uogólnione (obustronne) zjawisko.

Szczególnej uwagi i diagnostyki wymagają powiększone węzły chłonne w okolicy nadobojczykowej.

Powiększone węzły chłonne u dziecka

Powiększone węzły chłonne szyi z jednej strony u dziecka są zjawiskiem dość częstym i w zdecydowanej większości przypadków jest związane z lokalną infekcją. Infekcyjne, czyli odczynowe węzły chłonne są zlokalizowane po tej samej stronie co stan zapalny. Są tkliwe lub bolesne. Utrzymują się przez kilka tygodni po infekcji. 

Czujność powinno wzbudzić jednostronne powiększenie węzłów, które nie bolą i których duży rozmiar utrzymuje się przez kilka tygodni. Taki stan budzi podejrzenie choroby nowotworowej.

Objawy alarmowe – kiedy podejrzewać chłoniaka Hodgkina?

Chłoniak Hodgkina jest rzadką, ale konieczną do wykluczenia przyczyną jednostronnego powiększenia węzłów chłonnych szyi. Uwagę zwraca charakter węzłów w chłoniaku Hodgkina – są one niebolesne, mają gumowatą konsystencję oraz powoli i systematycznie rosną.

Dodatkowe objawy alarmowe w chłoniaku Hodgkina to m.in.:

• nocne poty,
• niezamierzona utrata masy ciała >10% w ciągu ostatnich 6 miesięcy,
• gorączka bez infekcji.

Jak leczyć jednostronnie powiększone węzły chłonne?

Jednostronne powiększenie węzłów chłonnych zależy od przyczyny, która doprowadziła do tego stanu. Leczenie limfadenopatii szyjnej poprzedza diagnostyka oparta o wywiad i badanie lekarskie oraz – jeśli to konieczne – badania obrazowe i bardziej specjalistyczne badania dodatkowe.

Węzły chłonne, które są powiększone w efekcie infekcji lub stanu zapalnego, wymagają w pierwszej kolejności łagodzenia bólu, minimalizowania stanu zapalnego oraz – jeśli to możliwe – wyeliminowania drobnoustroju odpowiedzialnego za chorobę. Stosowane są leki przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz antybiotyki.

Rany okolicy głowy i szyi wymagają opracowania chirurgicznego, a czasem także szycia i antybiotykoterapii.

Leczenie powiększonych węzłów chłonnych w przebiegu choroby nowotworowej wymaga leczenia celowanego na dany nowotwór. Odbywa się ono pod czujnym okiem zespołu złożonego ze specjalistów zajmujących się nowotworami głowy i szyi – otorynolaryngologów, chirurgów szczękowo-twarzowych, onkologów i radioterapeutów.

Podsumowanie

Jednostronne powiększenie węzłów chłonnych szyi obejmuje to zwykle przypadki bolesne, które są spowodowane lokalną infekcją bądź zapaleniem. Nie należy jednak lekceważyć objawów świadczących o tym, że stan zdrowia może być w poważnym zagrożeniu. Należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, gdy powiększone węzły utrzymują się przez ponad 2-3 tygodnie, są twarde oraz występują objawy takie jak: nocne poty, niezamierzona masy ciała i gorączka bez objawów infekcji. Bardzo pilnej konsultacji wymaga powiększenie węzłów chłonnych nadobojczykowych.

Źródła:

1. Styczyński J., Limfadenopatia u dzieci i dorosłych: zasady postępowania diagnostycznego, Acta Haematologica Polonica, 2019, https://journals.viamedica.pl/acta_haematologica_polonica/article/view/75154 [dostęp: 12.12.2025 r.]
2. Hellmann A., Węzły chłonne, powiększenie, https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.I.1.37. [dostęp: 12.12.2025 r.]
3. Meder J., Chłoniak Hodgkina, https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.15.14. [dostęp: 12.12.2025 r.]
4. Brennan P.A., Cascarini L., Ghali G.E., Schliephake H., Maxillofacial Surgery, 3rd edition, Churchill Livingstone, 2017, Harris Ch., 27 – Primary Neck Masses,