Przejdź do głównej treści
0 wyników
Mapa aptekKontakt
  • Microcart closed

    • Szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu – ile dawek szczepionki należy przyjąć?

    27. 7. 2026 · 8 minut czytania
    wzmocnienie odporności

    Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu to skuteczna ochrona przed tą ciężką chorobą i jej powikłaniami. Sprawdź, ile dawek potrzeba i kiedy najlepiej się zaszczepić.

    mgr farm. Agnieszka Malissa
    mgr farm. Agnieszka Malissa
    Szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu – ile dawek szczepionki należy przyjąć?

    Spis treści

    Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) to groźna choroba wirusowa przenoszona przez kleszcze. Skuteczną formą ochrony jest szczepienie, które można rozpocząć już od 1. roku życia. W ciągu ostatnich kilku lat liczba zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu w Polsce wzrosła ponad trzykrotnie, z około 265 przypadków w 2019 roku do 938 przypadków w 2025 roku. Od 2025 roku osoby dorosłe mogą zaszczepić się przeciw KZM również w wybranych aptekach. Sprawdź, kto powinien się zaszczepić, ile dawek należy przyjąć i kiedy najlepiej rozpocząć szczepienia.

    Od jakiego wieku można się zaszczepić przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu?

    Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM), zwanego również odkleszczowym zapaleniem mózgu, jest dostępne już dla dzieci od ukończenia 1. roku życia. Dostępne są cztery inaktywowane szczepionki przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu, które w zależności od wieku przeznaczone są dla dzieci i dorosłych:

    • Encepur K – dla dzieci od 1. do 11. roku życia,
    • Encepur Adults – dla młodzieży od 12. roku życia i dorosłych,
    • FSME-IMMUN Junior – dla dzieci od 1. do 15. roku życia,
    • FSME-IMMUN – dla osób dorosłych i młodzieży od 16. roku życia.

    Dowiedz się, jak chronić się przed kleszczami?

    Szczepienie przeciw KZM zaleca się osobom mieszkającym w północno-wschodniej Polsce, pracownikom leśnym, rolnikom oraz tym, którzy spędzają czas w lesie rekreacyjnie, np. podczas kolonii. Wśród grup ryzyka wymienia się także seniorów spędzających czas w parkach i na działkach.

    szczepienia w aptekach Dr.Max

    Jak wygląda schemat szczepienia na KZM u dzieci i dorosłych?

    Schemat szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) zależy od wieku pacjenta oraz rodzaju zastosowanej szczepionki.

    Szczepionka

    Wiek stosowania

    Schemat podstawowy

    Schemat szybki / ekspresowy

    Dawki przypominające

    Encepur K (0,25 ml)

    Dzieci od 1 r.ż. do 11 lat włącznie

    - 1 dawka: Dzień 0

    - 2 dawka: 1–3 mies. po pierwszej dawce szczepionki

    - 3 dawka: 9–12 mies. po drugiej dawce szczepionki

    - 1 dawka: Dzień 0

    - 2 dawka: Dzień 7

    - 3 dawka: Dzień 21

    - Klasyczny: 1. przyp. po 3 latach, kolejne co 5 lat

    - Szybki: 1. przyp. po 12–18 mies., kolejne co 5 lat

    FSME-IMMUN Junior (0,25 ml)

    Dzieci od 1 r.ż. do 15 lat

    - 1 dawka: Wybrana data

    - 2 dawka: 1–3 mies. po pierwszej dawce szczepionki

    - 3 dawka: 5–12 mies. po drugiej dawce szczepionki

    - 1 dawka: Wybrana data

    - 2 dawka: 14 dni po pierwszej dawce szczepionki

    - 3 dawka: 5–12 mies. po drugiej dawce szczepionki

    - 1. przyp. po 3 latach

    - Kolejne co 5 lat

    Encepur Adults (0,5 ml)

    Młodzież ≥12 lat i dorośli

    - 1 dawka: Dzień 0

    - 2 dawka: 1–3 mies. po pierwszej dawce szczepionki

    - 3 dawka: 9–12 mies. po drugiej dawce szczepionki

    - 1 dawka: Dzień 0

    - 2 dawka: Dzień 7

    - 3 dawka: Dzień 21

    Schemat ekspresowy:

    - 12–49 lat: 1. przyp. 12–18 mies. po serii, kolejne co 5–10 lat

    - >49 lat: 1. przyp. 12–18 mies. po serii, kolejne co 3 lata


    Schemat klasyczny/szybki:

    - 12–49 lat: 1. przyp. po 3 latach, kolejne co 5–10 lat

    - >49 lat: 1. przyp. po 3 latach, kolejne co 3 lata

    FSME-IMMUN (0,5 ml)

    Osoby ≥16 lat

    - 1 dawka: Wybrana data

    - 2 dawka: 1–3 mies. po pierwszej dawce szczepionki

    - 3 dawka: 5–12 mies. po drugiej dawce szczepionki

    - 1 dawka: Wybrana data

    - 2 dawka: 14 dni po pierwszej dawce szczepionki

    - 3 dawka: 5–12 mies. po drugiej dawce szczepionki

    - 16–59 lat: 1. przyp. po 3 latach, kolejne co 5 lat od ostatniej dawki przypominającej

    - ≥60 lat: wszystkie przyp. co 3 lata

    *Częstotliwość podawania dawek przypominających powinna być dostosowana do stanu odporności i stanu klinicznego danego pacjenta i określona przez lekarza prowadzącego 

    Schemat przyspieszony – dla kogo i kiedy?

    Schemat przyspieszony jest przeznaczony dla osób, które potrzebują uzyskać odporność w krótkim czasie, np. przed wyjazdem do regionu endemicznego w krótkim terminie lub w innych sytuacjach wymagających szybkiej ochrony. Schemat przyspieszony obejmuje taką samą liczbę dawek jak schemat standardowy. Zmianie ulegają jedynie odstępy między dawkami. 

    szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu

    W której części roku najlepiej wykonać szczepienie przeciwko KZM?

    Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu najlepiej rozpocząć jesienią lub zimą, tak aby zakończyć serię podstawową przed sezonem największej aktywności kleszczy, przypadającym na wiosnę i lato.

    Zobacz również: jak zabezpieczyć dziecko przed kleszczami?

    Ile dawek szczepionki na kleszczowe zapalenie mózgu trzeba przyjąć?

    Aby uzyskać pełną ochronę przed kleszczowym zapaleniem mózgu (KZM), należy przyjąć trzy dawki szczepienia podstawowego – zarówno w przypadku schematu klasycznego, jak i przyspieszonego. Następnie konieczne są dawki przypominające, które podtrzymują odporność. Skuteczność szczepienia przeciw KZM jest wysoka, po dwóch dawkach wynosi 88-96%, a po trzech 96-100%. 

    Gdzie można zaszczepić się przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu?

    Osoby dorosłe mogą zaszczepić się przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu w aptekach posiadających umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na realizację szczepień ochronnych. Kwalifikacja do szczepienia oraz jego wykonanie są finansowane przez NFZ, dzięki czemu pacjent nie ponosi kosztów samej usługi. W razie potrzeby farmaceuta może również wystawić receptę farmaceutyczną na szczepionkę. Szczepienie można także wykonać w przychodniach, prywatnym gabinecie lekarskim lub poradni medycyny podróży.

    Szczepienie na KZM w aptece – jak to wygląda krok po kroku?

    Szczepienie w aptece to bezpieczna i wygodna forma profilaktyki chorób zakaźnych. Podczas jednej wizyty farmaceuta przeprowadza wywiad i kwalifikację do szczepienia, a w razie potrzeby wystawia receptę farmaceutyczną na szczepionkę. Następnie uprawniony farmaceuta podaje szczepionkę, po czym pacjent pozostaje pod obserwacją przez około 15–20 minut. Informacja o wykonanym szczepieniu zostaje wpisana do elektronicznej karty szczepień. 

    Szczepienia wykonywane w aptekach są bezpieczne, i realizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz standardami. Każde szczepienie poprzedza wywiad i kwalifikacja mające na celu wykluczenie przeciwwskazań. Szczepienia wykonują wyłącznie farmaceuci posiadający odpowiednie kwalifikacje.

    mgr farm. Agnieszka Malissa

    Ile kosztuje szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu w 2026 roku?

    Szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) jest szczepieniem zalecanym (odpłatnym). Koszt szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu zależy od wybranego preparatu oraz wersji szczepionki (dla dzieci lub dorosłych). 

    W aptekach realizujących szczepienia ochronne kwalifikacja do szczepienia oraz jego wykonanie są bezpłatne -finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Pacjent ponosi jedynie koszt zakupu szczepionki. W razie potrzeby farmaceuta może również wystawić receptę farmaceutyczną na preparat. 

    Kleszczowe zapalenie mózgu - szczepienie

    Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu – przeciwwskazania

    Szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu nie powinny być wykonywane w następujących sytuacjach: 

    • ciężka reakcja alergiczna po wcześniejszej dawce szczepionki, 
    • nadwrażliwość na substancję czynną, składniki szczepionki lub substancje wykorzystywane w procesie produkcji,
    • ostra choroba przebiegająca z gorączką lub bez gorączki – szczepionki nie należy podawać osobom będącym w ostrej fazie choroby wymagającej leczenia i w ciągu przynajmniej 2 tygodni po wyleczeniu. 

    Szczepienie na KZM w ciąży i podczas karmienia piersią

    Ze względu na ograniczoną liczbę danych dotyczących bezpieczeństwa szczepienia u kobiet w ciąży decyzję o jego wykonaniu podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka zakażenia. Szczepienie rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy uzyskanie ochrony przed zakażeniem kleszczowym zapaleniem mózgu uważa się za niezbędne, a korzyści ze szczepienia przewyższają ryzyko z nim związane. Każde takie szczepienie w ciąży powinno być poprzedzone konsultacją lekarską.

    Jakie są możliwe działania niepożądane po szczepieniu na kleszczowe zapalenie mózgu?

    Działania niepożądane po szczepieniu przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu zazwyczaj są łagodne, przemijające i ustępują w ciągu kilku dni. 

    Najczęstsze działania niepożądane po szczepieniu przeciw KZM obejmują: 

    • ból głowy,
    • bóle mięśni i stawów,
    • gorączkę (częściej u dzieci, zwłaszcza po pierwszej dawce),
    • zmęczenie lub złe samopoczucie,
    • nudności, wymioty,
    • brak apetytu (u dzieci),
    • zawroty głowy,
    • niepokój, zaburzenia snu u dzieci,

    Reakcje w miejscu wstrzyknięcia mogą obejmować:

    • ból lub tkliwość,
    • zaczerwienienie,
    • obrzęk,
    • stwardnienie.

    Czy szczepienie na KZM chroni też przed boreliozą?

    Nie. Szczepionka przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) chroni wyłącznie przed tą chorobą i nie zabezpiecza przed boreliozą. Choć obie choroby są przenoszone przez kleszcze, wywołują je różne drobnoustroje, KZM jest chorobą wirusową, natomiast borelioza bakteryjną. Obecnie nie ma dostępnej szczepionki przeciwko boreliozie. Niezależnie od szczepienia przeciw KZM warto stosować profilaktykę przeciw ukąszeniom kleszczy m.in. używać repelentów, nosić odzież zakrywającą ciało, unikać wysokiej trawy oraz dokładnie obejrzeć skórę po powrocie z lasu lub parku.

    Szczepionka na KZM – podsumowanie

    Kleszczowe zapalenie mózgu to choroba wirusowa, która może prowadzić do ciężkich powikłań neurologicznych. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zakażeniu jest szczepienie ochronne. Aby uzyskać pełną ochronę, należy przyjąć trzy dawki szczepienia podstawowego, a następnie dawki przypominające zgodnie z zaleceniami. Niezależnie od szczepienia warto stosować ochronę przed ukąszeniami, m.in. używać repelentów, nosić odzież zakrywającą ciało oraz dokładnie sprawdzać skórę po powrocie z terenów zielonych. 

    FAQ

    Źródła:

    1. Bernatowska W, Grzesiowski P, Szczepienia ochronne. Obowiązkowe i zalecane od A do Z, PZWL, Warszawa, wyd.4, 2021
    2. CHPL szczepionek na przeciwko KZM zarejestrowanych na terenie RP, https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, [dostęp: 16.08.2025 r.]
    3. https://www.mp.pl/pacjent/szczepienia/szczepienia-i-szczepionki/68796,szczepienie-przeciwko-kleszczowemu-zapaleniu-mozgu, [dostęp 16.08.2025]
    4. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/zaszczep-sie-przeciw-kleszczowemu-zapaleniu-mozgu, [dostęp: 16.08.2025 r.]
    5. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/od-25-sierpnia-2025-roku-wiecej-szczepien-w-aptekach-za-podanie-szczepionki-zaplaci-nfz,8816.html [dostęp 28.08.2025 r.]
    6. CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W POLSCE W 2025 ROKU, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru, stan w dniu 15.06.2026 r. 
    7. Tick-borne encephalitis vaccine - PubMed [dostęp: 27.07.2026 r.] 
    8. Tick-borne encephalitis in international travellers: a systematic review and vaccine recommendations [dostęp: 27.07.2026 r.]

    Najnowsze artykuły

    Zgrubienie po szczepieniu – czy jest normalne i kiedy minie

    Zgrubienie po szczepieniu – czy jest normalne i kiedy minie

    Zgrubienie po szczepieniu – czy jest normalne? Sprawdź, ile się utrzymuje, skąd się bierze, jak złagodzić objawy i kiedy warto skonsultować się z lekarzem.
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    Najlepszy maślan sodu – ranking 2026

    Najlepszy maślan sodu – ranking 2026

    Maślan sodu wspiera, regeneruje i reguluje pracę jelit. Po kilku tygodniach stosowania możesz zaobserwować efekty stosowania. Poznaj ranking produktów 2026.
    mgr Sylwia Brodniewska

    Najlepszy magnez w 2026 – ranking produktów

    Najlepszy magnez w 2026 – ranking produktów

    Magnez to jeden z ważniejszych dla organizmu pierwiastków. Dowiedz się, po który najlepiej sięgnąć, aby uzupełnić jego niedobory.
    mgr Sylwia Brodniewska

    Najlepsze suplementy diety z berberyną – TOP 5 produktów 2026 roku

    Najlepsze suplementy diety z berberyną – TOP 5 produktów 2026 roku

    Berberyna wspiera metabolizm glukozy i tłuszczów, dzięki czemu jest suplementem diety, po który chętnie sięgają osoby z insulinoopornością. Poznaj najlepsze produkty z berberyną.
    mgr Sylwia Brodniewska

    Książeczka zdrowia dziecka – czym jest i do czego służy?

    Książeczka zdrowia dziecka – czym jest i do czego służy?

    Książeczka zdrowia dziecka to jeden z pierwszych dokumentów, jaki maluch otrzymuje w życiu. Dostaje ją rodzina jeszcze na oddziale noworodkowym, zaraz po porodzie. To w niej na bieżąco zapisuje się przebieg rozwoju fizycznego dziecka, przechorowane choroby, wykonane zabiegi, wyniki bilansów zdrowia oraz historię szczepień.
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    Nieutulony płacz po szczepieniu – kiedy jest NOP-em i co robić

    Nieutulony płacz po szczepieniu – kiedy jest NOP-em i co robić

    Wizyty w gabinecie zabiegowym to dla najmłodszych pacjentów i ich opiekunów moment pełen emocji. Krótkotrwały płacz zaraz po samym wkłuciu to naturalna reakcja organizmu na ból i stres – nie powinien niepokoić. Inaczej jest jednak, gdy dziecka nie da się uspokoić przez dłuższy czas – taki uporczywy krzyk może być sygnałem wymagającym uwagi. Czy długotrwały płacz po szczepieniu mieści się w granicach...
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    Mity o szczepionkach – najczęstsze mity o szczepionkach

    Mity o szczepionkach – najczęstsze mity o szczepionkach

    W internecie obok rzetelnej wiedzy medycznej pojawiają się też informacje niepotwierdzone naukowo, co czasem utrudnia ich odróżnienie. Dotyczy to również niektórych twierdzeń na temat bezpieczeństwa szczepień, ich składu czy wpływu na układ odpornościowy.
    mgr farm. Agnieszka Malissa

    Wysypka po szczepieniu – kiedy jest normalna, a kiedy wymaga konsultacji?

    Wysypka po szczepieniu – kiedy jest normalna, a kiedy wymaga konsultacji?

    Zauważenie jakichkolwiek zmian skórnych u dziecka lub osoby dorosłej wkrótce po wizycie w gabinecie zabiegowym to sytuacja, która naturalnie wywołuje niepokój.
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    Szczepienia przed wyjazdem na Bali – praktyczny przewodnik

    Szczepienia przed wyjazdem na Bali – praktyczny przewodnik

    Bali od lat jest jednym z ulubionych kierunków wakacyjnych Polaków, ale pod względem epidemiologicznym to zupełnie inny świat niż Europa. Szczepienia przed wyjazdem nie są prawnie obowiązkowe – jedyny wyjątek dotyczy osób tranzytujących przez kraje z żółtą gorączką – ale odpowiednie przygotowanie to najważniejszy element ochrony przed lokalnymi zagrożeniami: od WZW A i duru brzusznego, po wściekliznę...
    Technik farmaceutyczny Agnieszka Oćwieja

    Kinesiotaping – czym jest i jak działa plastrowanie dynamiczne?

    Kinesiotaping – czym jest i jak działa plastrowanie dynamiczne?

    Kinesiotaping to metoda stosowana jako uzupełnienie terapii bólu, kontuzji, obrzęków oraz nadmiernego napięcia mięśni. Najczęściej wykorzystuje się ją w fizjoterapii i medycynie sportowej, choć taśmy zyskują popularność również w kosmetologii, ortopedii i ginekologii.
    mgr Sylwia Brodniewska

    O autorze
    mgr farm. Agnieszka Malissa
    mgr farm. Agnieszka Malissa
    Od ponad 10 lat zarządza apteką, dbając o standardy obsługi pacjenta i wdrażając nowoczesne usługi farmaceutyczne. Obecnie jako Manager ds. Usług Farmaceutycznych odpowiada za rozwój, wdrażanie i utrzymanie jakości usług farmaceutycznych w aptekach. Pełni również funkcję Przewodniczącej Komisji ds. Opieki Farmaceutycznej – tworzy strategię wdrażania usług i szkoli farmaceutów. Jej główne obszary działalności zawodowej obejmują opiekę farmaceutyczną oraz szczepienia ochronne. Organizuje punkty szczepień, kwalifikuje pacjentów i koordynuje działania medyczne oraz edukacyjne. Wdraża badania diagnostyczne w aptekach, wspierające profilaktykę i wczesne wykrywanie chorób przewlekłych. Jest członkinią Polskiego Towarzystwa Wakcynologii. Publikuje w czasopismach naukowych – jej prace ukazały się m.in. w Trends in Pharmacological Sciences, Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis oraz „Farmacji Polskiej”. Prowadzi warsztaty i szkolenia dla farmaceutów z opieki farmaceutycznej i szczepień ochronnych. Działa także jako edukatorka zdrowotna – prowadzi wykłady dla seniorów w domach pomocy społecznej, klubach seniora i w ramach programów NFZ, z naciskiem na profilaktykę i szczepienia. Ukończyła studia podyplomowe „Zasady organizacji i realizacja zadań zespołów interdyscyplinarnych w opiece medycznej” na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (2025–2026), „Nowoczesna farmacja i farmakologia kliniczna z elementami zintegrowanej opieki farmaceutycznej” na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (2024–2025) oraz „Marketing na Rynku Farmaceutycznym” na Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu (2023–2024).
    Przeczytaj więcej od tego autora
    Powrót do listy
    O autorze
    mgr farm. Agnieszka Malissa
    mgr farm. Agnieszka Malissa
    Od ponad 10 lat zarządza apteką, dbając o standardy obsługi pacjenta i wdrażając nowoczesne usługi farmaceutyczne. Obecnie jako Manager ds. Usług Farmaceutycznych odpowiada za rozwój, wdrażanie i utrzymanie jakości usług...
    Przeczytaj więcej od tego autora

    Spis treści