Szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu – ile dawek szczepionki należy przyjąć?

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) to groźna choroba wirusowa przenoszona przez kleszcze. Skuteczną formą ochrony jest szczepienie, które można rozpocząć już od 1. roku życia. Sprawdź, kto powinien się zaszczepić, ile dawek należy przyjąć i kiedy najlepiej rozpocząć szczepienia.

Od jakiego wieku można się zaszczepić przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu?

Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM), zwanego również odkleszczowym zapaleniem mózgu, jest dostępne już dla dzieci od ukończenia 1. roku życia. W Polsce stosuje się różne szczepionki, z których każdy ma określone wskazania wiekowe:

• Encepur K – dla dzieci od 1. do 11. roku życia,
• Encepur Adults – dla młodzieży od 12. roku życia i dorosłych,
• FSME-IMMUN Junior – dla dzieci od 1. do 15. roku życia,
• FSME-IMMUN – dla osób dorosłych i młodzieży od 16. roku życia.

Dowiedz się, jak chronić się przed kleszczami?

Szczepienie przeciw KZM zaleca się osobom mieszkającym w północno-wschodniej Polsce, pracownikom leśnym, rolnikom oraz tym, którzy spędzają czas w lesie rekreacyjnie, np. podczas kolonii. Wśród grup ryzyka wymienia się także seniorów spędzających czas w parkach i na działkach.

Jak wygląda schemat szczepienia na KZM u dzieci i dorosłych?

Schemat szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) zależy od wieku pacjenta oraz rodzaju zastosowanej szczepionki.

W której części roku najlepiej wykonać szczepienie przeciwko KZM?

Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu najlepiej rozpocząć jesienią lub zimą, tak aby zakończyć serię podstawową przed sezonem największej aktywności kleszczy, przypadającym na wiosnę i lato.

Zobacz również: jak zabezpieczyć dziecko przed kleszczami?

Ile dawek szczepionki szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu trzeba przyjąć?

Aby uzyskać pełną ochronę przed kleszczowym zapaleniem mózgu (KZM), należy przyjąć trzy dawki szczepienia podstawowego – zarówno w przypadku schematu klasycznego, jak i przyspieszonego. Następnie konieczne są dawki przypominające, które podtrzymują odporność.

Warto podkreślić, że kleszczowe zapalenie mózgu to choroba odkleszczowa, jednak różni się od boreliozy – są to dwie odrębne jednostki chorobowe.

Gdzie można zaszczepić się przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu?

To jedno ze szczepień, które może być zrealizowane w aptece przez farmaceutę z uprawnieniami. Dostępne jest także w przychodniach i punktach szczepień. Warto wiedzieć, że dostępne są również inne szczepienia w aptece.

Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu – przeciwwskazania

Szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu nie powinny być wykonywane w następujących sytuacjach:

• ciężka reakcja alergiczna (anafilaktyczna) po wcześniejszej dawce szczepionki,
• nadwrażliwość na składniki szczepionki lub substancje wykorzystywane w procesie produkcji,
• ostra choroba przebiegająca z gorączką lub umiarkowana/ostra choroba nawet bez gorączki.

Jakie są możliwe działania niepożądane po szczepieniu na kleszczowe zapalenie mózgu?

Działania niepożądane po szczepieniu przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu zazwyczaj są łagodne, przemijające i ustępują w ciągu kilku dni. Poważne powikłania występują niezwykle rzadko, a korzyści z ochrony przed KZM znacznie przewyższają potencjalne ryzyko.

Najczęstsze działania niepożądane:

• ból głowy, bóle mięśni i stawów,
• gorączka (częściej u dzieci, zwłaszcza po pierwszej dawce),
• objawy grypopodobne,
• zmęczenie, osłabienie, senność,
• nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, brak apetytu,
• zawroty głowy, niepokój, zaburzenia snu u dzieci,

Reakcje miejscowe w miejscu wkłucia przy szczepionce na KZM:

• ból i zaczerwienienie,
• obrzęk, stwardnienie,
• świąd, drętwienie.

Szczepionka na KZM – podsumowanie

Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) to skuteczna i bezpieczna metoda ochrony przed groźną chorobą odkleszczową. Aby uzyskać pełną odporność, konieczne jest przyjęcie trzech dawek podstawowych oraz regularnych dawek przypominających. Choć szczepienie nie jest obowiązkowe, stanowi ważny element profilaktyki, szczególnie dla osób narażonych na kontakt z kleszczami.

FAQ

Źródła:

1. Bernatowska W, Grzesiowski P, Szczepienia ochronne. Obowiązkowe i zalecane od A do Z, PZWL, Warszawa, wyd.4, 2021
2. CHPL szczepionek na przeciwko KZM zarejestrowanych na terenie RP, https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, [dostęp 16.08.2025]
3. https://www.mp.pl/pacjent/szczepienia/szczepienia-i-szczepionki/68796,szczepienie-przeciwko-kleszczowemu-zapaleniu-mozgu, [dostęp 16.08.2025]
4. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/zaszczep-sie-przeciw-kleszczowemu-zapaleniu-mozgu, [dostęp 16.08.2025]
5. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/od-25-sierpnia-2025-roku-wiecej-szczepien-w-aptekach-za-podanie-szczepionki-zaplaci-nfz,8816.html [dostęp 28.08.2025]