Szczepionka na chikungunya – kto powinien się zaszczepić?

Wirus chikungunya przenoszony jest przez komary występujące w Afryce, Azji oraz Ameryce Łacińskiej. Choroba zwykle rozpoczyna się nagłą gorączką i silnym bólem stawów, a u części chorych dolegliwości mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy. W związku z rosnącą liczbą zakażeń w regionach turystycznych coraz większe znaczenie zyskują szczepienia ochronne przed podróżą.

W skrócie:

• Szczepionka przeciw chikungunyi jest jednodawkowa.
• Pełna odporność rozwija się po około 4 tygodniach.
• Preparat nie jest refundowany i kosztuje około 1000 zł.
• Szczepienie nie zastępuje stosowania repelentów.

Czym jest szczepionka przeciw chikungunyi i jak chroni przed zakażeniem?

Szczepionka ta jest przeznaczona do czynnego uodpornienia organizmu przeciw wirusowi chikungunya (CHIKV), odpowiedzialnemu za ostrą chorobę przebiegającą z wysoką gorączką oraz bardzo silnym bólem stawów, który u części chorych może utrzymywać się przez wiele miesięcy. Łączne występowanie bólu mięśni i stawów nie jest typowe dla tej choroby.

Szczepionka przeciw chikungunyi zawiera osłabionego wirusa lub jego fragmenty, dzięki czemu w razie późniejszego zakażenia organizm reaguje szybciej i skuteczniej, zmniejszając ryzyko zachorowania lub ciężkiego przebiegu choroby.

Jakie są rodzaje szczepionek przeciw chikungunyi?

W Unii Europejskiej zarejestrowane są obecnie dwie jednodawkowe podawane domięśniowo szczepionki przeznaczone dla osób od 12. roku życia.

W Polsce obecnie dostępna jest szczepionka Ixchiq. Preparat Vimkunya został dopuszczony do obrotu przez Europejską Agencję Leków (EMA), jednak jego dostępność może różnić się w zależności od kraju.

Sprawdź popularne kategorie

Kto powinien rozważyć szczepienie przed wyjazdem do stref tropikalnych?

Decyzja o szczepieniu przeciw chikungunyi przed podróżą powinna uwzględniać planowaną trasę, aktualną sytuację epidemiologiczną oraz stan zdrowia wyjeżdżającej osoby.

Szczepienie mogą rozważyć osoby narażone na ugryzienie komara w rejonach np. aktywnej transmisji wirusa. Są to m.in.:

• osoby zdrowe w wieku 12 lat i starsze,
• osoby z chorobami przewlekłymi (np. cukrzycą, chorobami sercowo-naczyniowymi), u których zakażenie może mieć cięższy przebieg.

Regiony ryzyka, w których występuje wirus chikungunya:

• Afryka – część tropikalna i subtropikalna kontynentu,
• Azja – szczególnie część południowa i południowo-wschodnia,
• Ameryka Północna, Środkowa i Południowa.
• Wyspy Oceanu Indyjskiego i Spokojnego.

Czy warto się zaszczepić?

Tak, szczepienie przeciw chikungunyi to uzasadniona forma profilaktyki.Najważniejsze argumenty przemawiające za nim to:

• ryzyko przewlekłych powikłań – np. ból stawów mogący utrzymywać się przez wiele miesięcy lub lat od zachorowania,
• brak leczenia przeciwwirusowego,
• wysoka skuteczność szczepionek – dotyczy ona ok. 97–99% zaszczepionych, a ochrona może utrzymywać się 2 lata,
• rosnące zagrożenie w regionach turystycznych.

Szczepienie przeciw chikungunyi należy do szczepień przed wyjazdem za granicę, które warto rozważyć przy planowaniu podróży do krajów tropikalnych i subtropikalnych.

Jak działa jednodawkowa szczepionka żywa atenuowana?

Szczepionka żywa atenuowana (Ixchiq) zawiera osłabioną postać wirusa chikungunya. Zachowuje on ograniczoną zdolność do namnażania się, ale nie wywołuje pełnoobjawowej choroby u osób z prawidłową odpornością. Kontakt z osłabionym wirusem pobudza układ immunologiczny do wytworzenia przeciwciał oraz komórek pamięci. Dzięki temu w przypadku późniejszego zakażenia reakcja obronna jest szybka i skuteczna.

Jak działa jednodawkowa Podjednostkowa, rekombinowana szczepionka?

Szczepionka rekombinowana (Vimkunya) nie zawiera żywego wirusa. Zawiera jedynie fragmenty wirusa (cząsteczki wirusopodobne), które nie mogą się namnażać ani wywołać zakażenia. Układ odpornościowy rozpoznaje te elementy jako obce i wytwarza przeciwciała neutralizujące. Odpowiedź immunologiczna jest dodatkowo wzmacniana przez adiuwant.

Po jakim czasie od iniekcji organizm nabiera odporności?

Pełna odpowiedź immunologiczna rozwija się stopniowo i zależy od rodzaju szczepionki.

Niezależnie od preparatu, szczepienie powinno być zaplanowane z odpowiednim wyprzedzeniem przed podróżą – zwykle ok. 4 tygodni.

Jakie są przeciwwskazania i możliwe skutki uboczne preparatu?

Profil bezpieczeństwa obu preparatów jest dobrze poznany, choć zakres przeciwwskazań nie jest identyczny.

Czy szczepionka jest bezpieczna?

Tak, to bezpieczne preparaty. Szczepionki przeciw chikungunyi zostały dopuszczone do obrotu przez Europejską Agencję Leków (EMA). Najczęściej zgłaszane działania niepożądane mają łagodny i przemijający charakter. Ciężkie działania niepożądane występują rzadko. Jak w przypadku każdej szczepionki, możliwe są reakcje nadwrażliwości lub inne poważne powikłania, jednak ich częstość jest niska.

Przed podaniem preparatu konieczna jest kwalifikacja lekarska, która pozwala ocenić indywidualne przeciwwskazania.

Ile kosztuje szczepionka na chikungunyę i czy jest refundowana?

Szczepionka przeciw chikungunyi nie jest w Polsce refundowana i jest dostępna odpłatnie.

Cena preparatu Ixchiq wynosi około 1000 zł. Całkowity koszt szczepienia zwykle wynosi około 1100 zł, ponieważ obejmuje również obowiązkową kwalifikację lekarską przed podaniem dawki.

Szczepienie wykonywane jest w poradniach medycyny podróży oraz wybranych punktach szczepień z wykluczeniem aptecznych punktów szczepień.

Czy zaszczepienie zwalnia z konieczności stosowania repelentów?

Nie – szczepienie nie zastępuje ochrony przed ukłuciami komarów.

Istnieją dwa główne powody:

• brak stuprocentowej skuteczności;
• ryzyko innych zakażeń przenoszonych przez komary, np. denga, malaria.

Podczas podróży do krajów tropikalnych zaleca się łączenie szczepienia z profilaktyką nieswoistą, obejmującą:

• stosowanie repelentów (np. z DEET, ikarydyną lub IR3535),
• noszenie odzieży zakrywającej skórę,
• zabezpieczanie miejsc noclegu (moskitiery, klimatyzacja).

Repelenty pozostają podstawowym elementem ochrony w regionach, gdzie choroby tropikalne przenoszone są przez owady.

Szczepienie na chikungunya – podsumowanie

Szczepienie przeciw chikungunyi może znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania podczas podróży do krajów tropikalnych, gdzie wirus jest nadal aktywnie przenoszony przez komary. Należy je rozważyć odpowiednio wcześnie przed wyjazdem i połączyć z codzienną ochroną przed ukłuciami owadów, np. z użyciem repelentów.

Źródła:

1. Charakterystyka Produktu Leczniczego IXCHIQ (szczepionka przeciw Chikungunya żywa), https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/2025/20250516166324/anx_166324_pl.pdf, [dostęp: 16.03.2026 r.]
2. Charakterystyka Produktu Leczniczego VIMKUNYA (szczepionka przeciw Chikungunya rekombinowana, adsorbowana), https://www.ema.europa.eu/pl/documents/product-information/vimkunya-epar-product-information_pl.pdf, [dostęp: 16.03.2026 r.]
3. https://www.mp.pl/szczepienia/ekspert/szczepienia_przed_podroza_ekspert/395956,szczepienie-przeciwko-goraczce-chikungunya-cz-1, [dostęp: 16.03.2026 r.]
4. https://www.mp.pl/szczepienia/ekspert/szczepienia_przed_podroza_ekspert/396228,jaka-jest-skutecznosc-szczepionki-przeciwko-goraczce-chikungunya, [dostęp: 16.03.2026 r.]
5. https://www.cdc.gov/chikungunya/vaccines/index.html, [dostęp: 16.03.2026 r.]
6. https://www.gov.uk/drug-safety-update/ixchiq-chikungunya-vaccine-updates-to-restrictions-of-use-following-safety-review, [dostęp: 16.03.2026 r.]
7. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/vimkunya, [dostęp: 16.03.2026 r.]
8. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/ixchiq, [dostęp: 16.03.2026 r.]
9. https://www.msdmanuals.com/professional/infectious-diseases/immunization/chikungunya-vaccine, [dostęp: 16.03.2026 r.]