Aronia – zastosowanie, działanie, właściwości lecznicze i kosmetyczne

22. 2. 2021 · Bartosz Kulczyński · 8 minut czytania
  • właściwości ziół
Aronia – zastosowanie, działanie, właściwości lecznicze i kosmetyczne

Aronia to roślina z rodziny Rosaceae, spokrewniona z powszechnie znaną jarzębiną. Jest krzewem osiągającym około 2-3 metry wysokości. Najpopularniejsze gatunki aronii to: czarnoowocowa, czerwona i śliwolistna. Jakie są jej właściwości i jak działa na organizm człowieka? Warto się tego dowiedzieć, bowiem posiada także  cechy lecznicze!

Aronia i jej przetwory są znane już od wieków!

Krzew aronii był już uprawiany przez rdzenne ludy Ameryki Północnej. W wieku XVII został sprowadzony z Ameryki do Europy, gdzie rozpowszechnił się zwłaszcza na terenie Skandynawii i Rosji. Z owoców aronii korzystano w celach leczniczych, na przykład w zwalczaniu chorób układu pokarmowego, infekcji wirusowych i bakteryjnych, jako lek na zbijanie gorączki. Co ciekawe wykorzystanie aronii na szeroką skalę rozpowszechniło się po wybuchu elektrowni jądrowej w japońskiej Fukushimie. Stosowano ją w celu niwelowania skutków choroby popromiennej.

 

Podstawowe informacje o aronii
Znana także jako: aronia czarnoowocowa, aronia czerwona, aronia śliwolistna 
Zastosowanie i działanie:antyoksydacyjne, przeciwstarzeniowe, przeciwmiażdżycowe, antynowotworowe, przeciwcukrzycowe, przeciwkrzepliwe
Aronia a alergia: Nie uczula
Ciąża i karmienie piersią: Brak przeciwwskazań

Aronia - właściwości lecznicze

Owoce jagodowe, do których należy także aronia, charakteryzują się szeroką listą właściwości prozdrowotnych. Dlatego też jej owoce zostały szczegółowo przebadane w kierunku potencjalnego działania leczniczego. Wykazano, że soki, świeże owoce,  jak również  przetwory z owoców aronii są  bogate przede wszystkim w związki o charakterze antyoksydacyjnym. Roślina ta cechuje się nawet czterokrotnie wyższym wpływem antyoksydacyjnym, niż borówki, truskawki, a także jabłka, winogrona czy żurawina! A to sprawia, że aronia wykazuje działanie przeciwnowotworowe, przeciwkrzepliwe, przeciwmiażdżycowe oraz antycukrzycowe.

Grupa związków biologicznie czynnych w aronii
Witaminy: C, E, witaminy z grupy B, witamina K, kwas foliowy
Flawonoidy:kwercetyna, rutozyd
Antocyjany:głównie 3-O-galaktozyd, 3-O-arabinozyd, 3-O-glukozyd oraz 3-O-ksylozyd
Związki mineralne:mangan, molibden, miedź, kobalt, bor, jod, cynk, potas, magnez, żelazo
Fenolokwasy:kwas chlorogenowy, kwas neochlorogenowy
Kwasy organiczne:kwas cytrynowy, kwas jabłkowy
Polifenole:procyjanidyny (procyjanidyna B)
Błonnik:5,62 g/100 g owoców aronii
Cukry:13-17,6 g/100 g
Tłuszcze:
0,14 g/100 g
Białko:
0,7 g/100 g
Inne:garbniki, taniny

 


Aronia - właściwości zdrowotne: czy niweluje ryzyko nowotworów?

Silne właściwości antyoksydacyjne aronii powodują, że naukowcy chętnie badają ten produkt w kontekście działania przeciwnowotworowego. Wnioski z badań są bardzo zachęcające. Dowiedziono na przykład, że zawarte w owocach antocyjany mogą hamować działanie enzymów biorących udział w szkodliwych przemianach mutagennych zachodzących w komórkach.

 

Innymi słowy, spożywanie aronii (soku, suszonej aronii, świeżych owoców i przetworów) zmniejsza ryzyko wystąpienia różnego rodzaju mutacji w DNA.

 

Dowiedź się także, dlaczego profilaktyka nowotworów ma tak duże znaczenie.

Opisane działanie wiąże się także z właściwościami przeciwnowotworowymi aronii. W badaniach wykazano, że zarówno ekstrakty z owoców, jak i sok z aronii mogą hamować rozwój raka jelita grubego. Aronia poprawia także funkcje komórek wątroby, siatkówki (w oku) czy też żołądka. Jej działanie ochronne na wymienione rodzaje komórek przyczynia się również do zmniejszenia ryzyka rozwoju chorób tych narządów oraz wystąpienia nowotworów. Dlatego też wyciąg z niej znajdziemy w wielu suplementach diety, np. Lutezan Premium na wzrok czy błonnik w kapsułkach Aronia Powder Pharmovit.

Aronia – działanie związane z układem krążenia

Można stwierdzić, że aronia (przetwory, soki, owoce) to surowiec bardzo korzystny dla serca człowieka, a w zasadzie dla całego układu sercowo-naczyniowego. Stwierdzono, że związki w niej zawarte (zwłaszcza polifenole) mogą wpływać ochronnie na komórki naczyń krwionośnych oraz mięśnia sercowego. Dodatkowo mają działanie hipotensyjne i mogą przyczyniać się do obniżania stężenia cholesterolu oraz triglicerydów, niwelując tym samym ryzyko rozwoju miażdżycy.

Aronia a cukrzyca

Sok z aronii w badaniach działała wielokierunkowo na polepszenie profilu lipidowego także u pacjentów, u których stwierdzono już rozwinięte problemy ze stężeniem cholesterolu we krwi. Dodatkowo obserwuje się, że spożywanie świeżych owoców oraz przetworów prowadzi do stopniowego obniżenia ciśnienia tętniczego krwi, co może być korzystne zarówno dla osób z rozwiniętym nadciśnieniem, jak i dla tych, którzy chcą podjąć działania profilaktyczne.

Czy aronia na odchudzanie to dobry pomysł?

W wielu badaniach wykazano, że aronia (zwłaszcza sok z aronii) stosowana regularnie przyczynia się do normalizacji masy ciała. Trzeba jednak podkreślić, że fakt ten dotyczył przede wszystkim osób, które cierpiały na cukrzycę lub insulinooporność. Zmniejszenie masy ciała zaobserwowane w badaniach było w dużej mierze wynikiem uregulowania gospodarki węglowodanowej, polegającej na obniżeniu stężenia glukozy na czczo, zwiększeniu wrażliwości komórek ciała na działanie insuliny, a także obniżeniu wartości hemoglobiny glikowanej.

Nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, że aronia odchudza. Zmniejszenie masy ciała może wystąpić, ale nie musi jako efekt wtórny uregulowania reakcji organizmu na węglowodany.

Aronia w kosmetyce – właściwości i zastosowanie

Zastosowanie aronii w kosmetyce wynika głównie z antyoksydacyjnego działania związków zawartych w tej roślinie. Mają one właściwości przeciwstarzeniowe, ale także mogą niwelować szkodliwe reakcje skórne związane z ekspozycją na promienie UVA/UVB. Często są więc dodawane do kremów przeciwzmarszczowych. Zatem aronia stosowana w różnych formach nie tylko może spowalniać procesy starzenia skóry, ale i zmniejszać ryzyko pojawienia się przebarwień skórnych czy też rozwoju czerniaka (raka skóry).

Aronia na przeziębienie

Aronia – przetwory do samodzielnego przygotowania

Owoce krzewu aronii wykorzystuje się w produkcji dżemów, galaretek, herbat owocowych, a także alkoholi. Wytłoki z aronii są natomiast chętnie wykorzystywane w paszach dla zwierząt. Co ciekawe, ten sam surowiec stosuje się również w produkcji przetworów mięsnych! To dlatego, że może poprawiać trwałość oraz korzystnie wpływać na  smak, zapach wyrobów. Badania nad zastosowaniem aronii w tego typu produktach nadal trwają, ale już dostarczają bardzo pozytywnych wniosków.

Z kolei aronia suszona oraz jej wytłoki znajdują zastosowanie w przemyśle piekarniczym. Dzięki nim można wzbogacać wypieki w błonnik oraz korzystne dla zdrowia barwniki antocyjanowe. A do obiadu jako przełamanie smaku można podawać cierpki sok z aronii.

Suszona aronia właściwości

Aronia a alergia

Nie ma oficjalnych informacji związanych z alergicznym działaniem owoców aronii i jej przetworów. Jeśli natomiast spożywamy ją po raz pierwszy i nie znamy reakcji naszego organizmu na owoce jagodowe, warto zjeść ją początkowo w niewielkich ilościach i przez co najmniej kilka godzin obserwować swoje samopoczucie.

Aronia w ciąży – tak czy nie?

Spożywanie podczas ciąży rozsądnych ilości aronii i jej przetworów nie stanowi zagrożenia ani dla przyszłej matki, ani dla rozwijającego się dziecka. Jednak w przypadku stosowania suplementów z aronią należy ściśle przestrzegać sugestii producenta związanych z dawkowaniem i bezpieczeństwem stosowania.

Ogólnie rzecz biorąc, aronia i produkty z aronii są bezpieczne dla kobiet w ciąży.

Aronia herbata

Sprawdź, czego nie powinno się jeść w ciąży.

Aronia – przeciwwskazania do stosowania

Aronia jest surowcem stosunkowo bezpiecznym w stosowaniu.  Warto jednak wiedzieć, że związki takie jak procyjanidyny i antocyjany, które są zawarte w aronii w znaczących ilościach, mogą wchodzić w interakcje z wieloma lekami. To dlatego, że działają one jako inhibitory (związki hamujące) wobec głównego z enzymów odpowiedzialnych za metabolizm leków (CYP3A4). Z tego względu należy z ostrożnością stosować przetwory z aronii i rozsądnie spożywać jej owoce w sytuacji, gdy przyjmujemy jednocześnie jakiekolwiek środki farmakologiczne.

Czy stosowanie aronii i jej przetworów może powodować skutki uboczne?

Nie wykazano dotychczas żadnych działań niepożądanych i skutków ubocznych związanych ze stosowaniem aronii i jej przetworów. Jednak trzeba podkreślić, że brakuje po prostu oficjalnie zarejestrowanych danych na ten temat. Nie określono także górnego limitu dawkowania aronii, soku z aronii, przetworów z tego owocu. Dlatego też warto spożywać te produkty (np. soki ekologiczne z aronii) z rozsądkiem, sugerując się informacjami podanymi na opakowaniu przetworu owocowego.

aronia - właściwości zdrowotne i kosmetyczne

Czy aronia obniża ciśnienie?

Dowiedziono, że aronia i jej przetwory pozytywnie wpływają na naczynia krwionośne, a konkretniej na tak zwane endotelium. To element naczyń krwionośnych, którego prawidłowe funkcjonowanie znacząco obniża ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego i miażdżycy. Aby jednak działanie było przez organizm odczuwalne, należy regularnie spożywać aronię i jej przetwory.

Jakie witaminy ma aronia?

Aronia witaminy posiada następujące: kwas askorbinowy (witamina C), witamina E, B2, B6, PP.

Kiedy aronia jest dojrzała?

Pąki kwiatowe aronii rozwijają się około kwietnia, a niektóre odmiany aronii jeszcze później. Podobnie okres dojrzewania owoców może się nieco różnić w zależności od regionu oraz odmiany rośliny. W warunkach europejskich owoce dojrzewają na przełomie sierpnia i września oraz października.

Jeśli chodzi o dojrzałość owoców aronii, to na szczególną uwagę zasługuje odmiana czerwona. Owoce tej rośliny mogą utrzymywać się na krzewach nawet zimą i również wtedy  można je zbierać i spożywać.

 

Źródła:

  1. Szopa A. i wsp.: Aronia – nie tylko czarnoowocowa Aronia – not only black chokeberry. 2019; 28: 330-331.
  2. Szopa A. i wsp.: Ekologia, skład chemiczny, działanie prozdrowotne oraz badania biotechnologiczne aronii czarnoowocowej (Aronia melanocarpa (Michx.) Elliott), aronii czerwonej (Aronia arbutifolia (L.) Pers.) i aronii śliwolistnej (Aronia × prunifolia (Marsh.) Rehd.). Post Fitoter 2017; 18(2): 145-157.
  3. Banaś A. i wsp.: Prozdrowotne właściwości owoców i przetworów z aronii. Med Rodz 2015; 4(18): 179-181.

 


 

Więcej artykułów na ten temat

Bartosz Kulczyński