RSV a grypa – jakie są różnice i jak wygląda leczenie w przypadku tych wirusów?

Sezonowe infekcje dróg oddechowych corocznie zbierają duże żniwo. Spektrum objawów, jakie mogą im towarzyszyć, jest bardzo szerokie – od łagodnych po zagrażające zdrowiu i życiu stany. Przyczyną wielu powikłań i hospitalizacji są wirusy grypy i wirus RSV. Najważniejsze różnice i podobieństwa pomiędzy RSV a grypą omawiamy w poniższym artykule.

Czym różni się RSV od grypy?

Wirus RSV powoduje zakażenie dróg oddechowych. Jest najczęstszą przyczyną zapalenia oskrzelików – choroby szczególnie niebezpiecznej dla noworodków i małych dzieci. Wirus może też powodować łagodne zakażenia podobne do przeziębienia.

Grypa może mieć przebieg skąpoobjawowy (np. u osób szczepionych), ale częściej przebiega jako ostra choroba gorączkowa z objawami ze strony dróg oddechowych.

Grypa i zakażenia wirusem RSV mają wiele podobieństw, ale także wiele różnic. W tabeli zebrano najważniejsze z nich.

Powyższe różnice między grypą a RSV będą rozwinięte w dalszej części artykułu.

Jak rozpoznać, czy objawy są spowodowane RSV czy grypą?

Zakażenia wirusem grypy i wirusem RSV mogą mieć podobny, mylący przebieg. Różnią się jednak początkiem objawów i dynamiką choroby.

W przypadku grypy początek objawów jest nagły i szybko dochodzi do ich maksymalnego nasilenia. Pojawia się wysoka gorączka, często dochodząca do 39°C. Towarzyszą jej dreszcze, bóle mięśni i stawów, osłabienie oraz objawy z dróg oddechowych, takie jak suchy kaszel, chrypka, katar i zatkany nos.

Zakażenie wirusem RSV początkowo przebiega jak infekcja górnych dróg oddechowych z objawami grypopodobnymi – uczuciem rozbicia, nieżytem nosa, kaszlem, bólem mięśni, stanem podgorączkowy lub gorączką. U części pacjentów, zwłaszcza u niemowląt, między 3. a 5. dobą choroby może dojść do zajęcia dolnych dróg oddechowych, blokady dróg oddechowych i nagłego, znacznego pogorszenia stanu ogólnego (zapalenie oskrzelików). Kaszel nasila się, stan podgorączkowy u dziecka wzrasta, pojawia się świszczący oddech, przyspieszenie oddechu i wysiłek oddechowy. W skrajnych przypadkach może rozwinąć się ostra niewydolność oddechowa zagrażająca życiu.

Sprawdź, jakie są najczęstsze przyczyny grypy i jak rozpoznać objawy.

Kto jest najbardziej narażony na ciężki przebieg RSV, a kto na grypę?

Do grupy ryzyka ciężkiego przebiegu i rozwoju powikłań w przebiegu grypy należą:

• dzieci poniżej 5. roku życia i osoby starsze,
• kobiety w ciąży i w połogu,
• osoby z otyłością olbrzymią i/lub obciążone niektórymi chorobami przewlekłymi,
• osoby przebywające w instytucjach opiekuńczych.

Grupy ryzyka ciężkiego przebiegu zakażenia RSV to:

• niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia – tu wirus jest szczególnie niebezpieczny, zagrażający życiu,
• wcześniaki i dzieci z niską masą urodzeniową,
• osoby starsze >60. roku życia,
• osoby z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, układu krążenia i z niedoborami odporności,
• osoby przebywające w instytucjach opiekuńczych.

Sprawdź, jakie są objawy RSV u dzieci.

Jak długo trwa okres zarażania RSV, a jak w przypadku grypy?

Początek okresu zakaźności dla wirusa RSV i grypy jest podobny. W przypadku obu infekcji zakaźność pojawia się już ok. 1 dzień przed pojawieniem się pierwszych objawów choroby. Czas trwania zakaźności jest jednak nieco inny.

W przypadku zakażenia wirusem RSV średnia zakaźność to 3-8 dni. Może trwać ona dłużej w stanach obniżonej odporności, u niemowląt i u małych dzieci – nawet do 4 tygodni. 

Osoba zakażona wirusem grypy wydala go i zakaża osoby z otoczenia przez ok. 5-10 dni. Czas ten ulega wydłużeniu u osób z ciężkimi niedoborami odporności i może wynosić kilka tygodni, a nawet miesięcy.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza przy podejrzeniu RSV lub grypy?

Zarówno grypa, jak i zakażenie RSV może wymagać pilnego kontaktu z lekarzem. Jakie objawy i okoliczności mogą wymagać szybkiej interwencji medycznej?

• Utrzymywanie się wysokiej gorączki przez ponad 3 dni lub jej nawrót po początkowej poprawie.
• Brak możliwości przyjmowania pokarmów i płynów, a co za tym idzie – także leków w warunkach domowych.
• Obecność objawów odwodnienia – zmniejszenie ilości oddawanego moczu, sucha skóra i śluzówki jamy ustnej.
• Ból w klatce piersiowej.
• Trudności w oddychaniu, uczucie duszności, wysiłek oddechowy, przyspieszony oddech.
• Zaburzenia świadomości, senność, ospałość.
• Pojawienie się drgawek.
• Sinica.
• Obciążenie chorobami przewlekłymi, np. choroby serca, astma, cukrzyca.
• Wcześniactwo.

Bardzo ważne jest czujne obserwowanie stanu zdrowia najmłodszych dzieci. U niemowląt o bardzo ciężkim stanie i konieczności kontaktu z lekarzem świadczy m.in. wysoka gorączka, wysiłek oddechowy, świszczący oddech lub bezdechy i sine zabarwienie ciała.

Jak wygląda leczenie w domu w przypadku RSV, a jak przy grypie?

Domowe leczenie zakażenia wirusem RSV i grypy jest bardzo zbliżone. W przypadku obu chorób stosowane jest leczenie objawowe, czyli postępowanie mające na celu zmniejszenie nasilenia dokuczliwych dolegliwości.

Podstawowe znaczenie ma odpoczynek i odpowiednie nawadnianie. O podaży płynów należy szczególnie pamiętać w przypadku gorączki, zwłaszcza wysokiej gorączki u dziecka i osób starszych, ponieważ w tych grupach wiekowych wyłączone może być naturalne uczucie pragnienia. Brak możliwości przyjmowania płynów doustnie jest wskazaniem do przyjęcia do szpitala – niezależnie od wieku chorego.

Pozostałe grupy leków, stosowane w leczeniu zakażenia RSV i wirusem grypy to:

• Leki przeciwgorączkowe – zastosowanie ma głównie paracetamol i ibuprofen; dzieciom nie wolno podawać kwasu acetylosalicylowego.
• Płukanie nosa aerozolem z solą morską i leki obkurczające błonę śluzową nosa – w razie kataru.
• Leki na kaszel – w razie kaszlu suchego stosowane są leki przeciwkaszlowe, a w przypadku kaszlu mokrego – leki wykrztuśne.
• Leki na ból gardła.

Ważne jest także przebywanie w chłodnym pomieszczeniu, w temperaturze ok. 18–20°C. Taka temperatura powietrza ułatwia swobodniejsze oddychanie, co ma szczególnie ważne znaczenie przy zapaleniu oskrzelików u najmłodszych dzieci.

W przypadku grypy możliwe jest leczenie przyczynowe – preparat oseltamiwir, który jest ukierunkowany na walkę z wirusem. Warunkiem jego skuteczności jest jego odpowiednio szybkie przyjęcie – najlepiej do 48 godzin od pierwszych objawów. Lek jest wydawany na receptę.

Nie istnieje leczenie przyczynowe zakażenia wirusem RSV.

Sprawdź popularne kategorie

Jakie są najczęstsze powikłania po RSV, a jakie po grypie?

Powikłania zakażeniem wirusem RSV dotyczą przede wszystkim dróg oddechowych. Najczęstsze z nich to:

• zapalenie oskrzelików – najczęstsze u niemowląt i małych dzieci,
• zapalenie płuc – może wystąpić u dzieci i osób starszych,
• niewydolność oddechowa,
• wtórne zakażenia bakteryjne, np. zapalenie zatok (katar bakteryjny u dziecka), zapalenie ucha środkowego,
• nawracające epizody świszczącego oddechu przy kolejnych zakażeniach wirusowych,
• zaostrzenie przewlekłych chorób płuc, np. zaostrzenie astmy.

W przypadku grypy powikłania dotyczą nie tylko układu oddechowego. Oto niektóre komplikacje:

• zapalenie płuc – wirusowe (grypowe) lub bakteryjne (nadkażenie),
• angina paciorkowcowa,
• zaostrzenie chorób przewlekłych,
• zapalenie mięśnia sercowego,
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu.

Jak zapobiegać zakażeniu RSV, a jak grypie?

Nieswoiste metody zapobiegania zakażeniu są wspólne dla obu wirusów i obejmują:

• unikanie kontaktu z chorymi,
• częste mycie rąk,
• unikanie dotykania twarzy,
• unikanie zatłoczonych miejsc pełnych ludzi w sezonie infekcyjnym.

Zarówno przed wirusem grypy, jak i RSV można chronić się poprzez szczepienia ochronne. Osoby dorosłe mogą skorzystać z możliwości szczepienia w aptece. Dzieci mogą być szczepione wyłącznie w placówkach ochrony zdrowia.

Szczepienie przeciwko grypie w Polsce jest refundowane – całkowicie dla osób do 18. roku życia i powyżej 65. roku życia. Częściowa refundacja przysługuje wszystkim ubezpieczonym osobom dorosłym. Dostępnych jest kilka preparatów i nie ma jednego najlepszego – o wyborze szczepionki decyduje lekarz. Szczepionka jest wskazana do zapobiegania grypie A i B u osób dorosłych, w tym także u kobiet w ciąży oraz u dzieci od ukończenia 6. roku życia. Szczepienie należy powtarzać co rok.

Szczepienie na RSV jest zalecane dla osób w wieku 18 lat i starszych. Dla osób powyżej 60. roku życia szczepionka jest refundowana. Refundacja przysługuje także kobietom w ciąży. Szczepienie ciężarnych pozwala na bierną ochronę przed infekcją dróg oddechowych wywołaną RSV u niemowląt od urodzenia do 6. miesiąca życia.

Podsumowanie

Przypadki infekcji wywoływanych przez wirus grypy i RSV mnożą się w miesiącach jesienno-zimowych. Chociaż zakażenia mogą przebiegać łagodnie, w wielu sytuacjach są przyczyną uciążliwych objawów i ciężkiego stanu ogólnego. Świadomość tego, jak wygląda naturalny przebieg chorób, pozwala na szybką ochronę siebie i bliskich.

FAQ

Źródła:

1. Brydak L., Szczepionka przeciw grypie, PZH, https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/grypa/, [dostęp: 24.09.2025 r.]
2. Ściubisz M., Szczepienie kobiet w ciąży – cz. I, https://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/przegladowe/353407,szczepienie-kobiet-w-ciazy-cz-i, [dostęp: 24.09.2025 r.]
3. Rejestr Produktów Leczniczych, https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, [dostęp: 24.09.2025 r.]
4. Gładysz A., Kuchar E., Mrukowicz J., Sawiec P., Grypa, https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.1.1., [dostęp: 24.09.2025 r.]
5. Sarnecki J., Diagnostyka i leczenie zapalenia oskrzelików u dzieci do 2 roku życia, Standardy Medyczne – Pediatria, 2015, https://www.standardy.pl/artykuly/id/868, [dostęp: 24.09.2025 r.]
6. Naumnik W., Wróblewska M., Zakażenia RSV u dorosłych - cz. 1 – 5, https://infekcje.mp.pl/choroby/rsv/wytyczne-przegladowe, [dostęp: 25.09.2025 r.]
7. Clinical Overview of RSV, https://www.cdc.gov/rsv/hcp/clinical-overview/index.html, [dostęp: 25.09.2025 r.]