Uczulenie na słońce (fotodermatoza) – przyczyny, objawy, leczenie

Alergia na słońce charakteryzuje się swędzącą wysypką, mocnym zaczerwienieniem skóry i obecnością pęcherzy z wysiękiem. Pojawienie się takich objawów należy skonsultować z lekarzem, który włączy odpowiednie leczenie.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego uczulenie na słońce może być groźne?
• Jak wygląda jego leczenie?
• Czy fotodermatozę można złagodzić kremem?

Po przeczytaniu artykułu będziesz wiedzieć, jak postępować w sytuacji, kiedy na skórze pojawi się uczulenie na słońce.

Czy można mieć uczulenie na słońce?

Skóra codziennie narażona jest na działanie promieni słonecznych, które mogą negatywnie wpływać na jej kondycję. Brak dostatecznej ochrony prowadzi do fotostarzenia, podrażnień i utraty elastyczności. Nadmiar słońca stanowi również bezpośrednią przyczynę powstawania nowotworów skóry, w tym czerniaka, który jest jednym z groźniejszych. Uczulenie na słońce może dotyczyć szerokiego grona osób. Pojawia się zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Objawów nie należy lekceważyć, dlatego, jeśli zaobserwujesz na swojej skórze nietypowe objawy po opalaniu, które nie mijają, koniecznie skonsultuj się z dermatologiem. 

Fotodermatoza – co to?

Fotodermatoza to nadwrażliwość skóry na słońce objawiająca się wysypką, zaczerwienieniem, świądem, a u niektórych również pęcherzami. Pojawiają się one bezpośrednio po ekspozycji na promieniowanie UV. Zmiany skórne wywołane opalaniem mogą wynikać z:

• Uwarunkowań genetycznych,
• Przyjmowania leków,
• Kontaktu z substancjami fotouczulającymi, np. niektórymi kosmetykami i ziołami.

Sprawdź popularne kategorie

Rodzaje fotodermatozy

Alergia na słońce jest nadwrażliwością organizmu na działanie światła słonecznego. Dolegliwości z nią związane zaliczają się do jednej grupy chorobowej zwanej fotodermatozami. W wyniku ekspozycji na promienie słoneczne dochodzi do nieprawidłowej odpowiedzi układu odpornościowego, który atakuje własne komórki skóry, traktując je jako ciało obce. Odczyny fotoalergiczne mogą pojawić się niemal natychmiast po wystawieniu skóry na słońce, chociaż najczęściej występują z opóźnieniem. Można wyróżnić następujące postacie fotodermatoz:

• Fotodermatoza idiopatyczna – to samoistne uczulenie na słońce o nieznanej przyczynie. Nie wiadomo, co dokładnie jest alergenem, który wywołuje reakcję uczuleniową. Ten rodzaj alergii najczęściej dotyczy dzieci, pojawia się zwykle wiosną lub wczesnym latem pod wpływem pierwszych promieni słonecznych i określa się go jako wielopostaciowe osutki świetlne,
• Fotodermatoza metaboliczna – związana jest z nieprawidłowościami metabolicznymi i wahaniami biomechanicznymi w organizmie. Najczęściej występującą fotodermatozą metaboliczną jest porfira, która wynika z zaburzeń działania enzymów. Kolejnym przykład stanowi pelagra (rumień lombardzki), spowodowana niedoborem witamin z gruby B, jej objawy nasilają się wiosną i latem.
• Fotodermatoza genetyczna – pojawia się wskutek wad genetycznych i najczęściej stanowi objaw innego schorzenia,
• Fotodermatoza egzogenna (fotokontaktowe) – alergia spowodowana działaniem czynników zewnętrznych: przyjmowanych leków, ziół lub kosmetyków.

Uczulenie na słońce – przyczyny

Choroby ściśle związane z nadwrażliwością na światło słoneczne stanowią niejednorodną grupę schorzeń, dlatego ich bezpośredni mechanizm powstawania pozostaje niejasny. Wiadomo jednak, że wpływają na to czynniki egzogenne oraz endogenne. Do pierwszej grupy zalicza się szkodliwe działanie bodźców ze środowiska zewnętrznego. Podłoże endogenne to uwarunkowania genetyczne oraz zaburzenia działania układu odpornościowego. Zwiększona wrażliwość skóry na słońce może być wynikiem stosowania:

• Leków (wśród których wymienia się: niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwtrądzikowe, środki hormonalne, w tym również antykoncepcyjne),
• Kosmetyków zawierających kwasy AHA/BHA, retinol czy witaminę C,
• Olejków – należy uważać na olejek bergamotowy, cytynowy i lawendowy,
• Niektórych ziół (np. dziurawiec, ruta czy olejek bergamotowy) oraz warzyw (selera),
• Antybiotyków – Uczulenie na słońce po antybiotyku może powodować zaczerwienienie, wysypkę i pieczenie skóry po ekspozycji na UV.

Fotodermatoza – objawy

Objawy fotodermatozy mogą pojawić się na skórze nawet po kilku minutach od ekspozycji na słońce. Zazwyczaj obejmują odkryte miejsca, w szczególności twarz, szyję, dekolt, rzadziej ręce i nogi. Nasilenie zmian zależy od kilku czynników, w szczególności czasu spędzonego na słońcu, fototypu skóry czy podatności na podrażnienia. 

Do najczęstszych objawów fotodermatozy należą:

• zaczerwienienie skóry,
• swędząca wysypka,
• drobne grudki,
• pęcherzyki wypełnione płynem surowiczym,
• uczucie pieczenia,
• obrzęk w miejscu zmian,
• nadmierna suchość i łuszczenie się naskórka,
• przebarwienia pozapalne utrzymujące się po ustąpieniu zmian.

Objawy najczęściej samoistnie ustępują po kilku dniach po rezygnacji z przebywania na słońcu. Może pozostać jedynie łuszcząca się, schodząca skóra po opalaniu. U niektórych objawy fotodermatozy mogą powrócić przy kolejnym kontakcie z promieniowaniem UV. Zazwyczaj pojawiają się w tych samych miejscach, co wcześniej, czyli na najbardziej odkrytych częściach ciała.

Poza objawami skórnymi, u niektórych mogą dodatkowo wystąpić objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka, ból głowy, gorsze samopoczucie, nudności i dreszcze. Czasem przypominają one przeziębienie. Jeśli pojawią się po opalaniu, warto skonsultować je z lekarzem. 

Po jakim czasie znika uczulenie na słońce?

Objawy uczulenia na słońce zwykle ustępują po kilku dniach, ale przy silnej reakcji mogą utrzymywać się nawet ponad tydzień. Jeśli sprawiają duży dyskomfort lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto rozważyć wizytę u lekarza, najlepiej dermatologa.

Fotodermatoza – leczenie

Przed włączeniem odpowiedniego leczenia, konieczna jest konsultacja ze specjalistą oraz prawidłowe rozpoznanie podłoża i rodzaju choroby. Bagatelizowanie objawów fotodermatoz może pociągać za sobą przykre komplikacje, a nawet poważniejsze problemy zdrowotne. Sposób leczenia nadwrażliwości skóry na promieniowanie słoneczne zależy od rodzaju alergii na słońce. W przypadku stwierdzenia wielopostaciowych osutków świetlnych nie zaleca się całkowitej rezygnacji z ekspozycji na słońce. W pierwszej kolejności należy rozpocząć od stopniowego przyzwyczajania skóry do kontaktu z promieniowaniem słonecznym, koniecznie w towarzystwie kremów do opalania z filtrem. Pozwolą one zmniejszyć reakcje skóry na słońce.

Leczenie fotodermatozy polega na ograniczeniu kontaktu ze słońcem, w szczególności przez osoby, które stosują leki na nadciśnienie, depresję czy choroby serca. Opalanie należy również ograniczyć podczas przyjmowania ziół, stosowania niektórych kosmetyków czy suplementów diety. Posiadacze cery wrażliwej i naczynkowej także powinni uważać ze słońcem. Są oni bardziej podatni na podrażnienia od słońca. 

Przed każdorazową ekspozycją słoneczną należy zadbać o ochronę skóry. Niezbędny będzie krem z wysokim filtrem, najlepiej SPF50, a także noszenie okrycia głowy i okularów przeciwsłonecznych. Fotodermatozy rzadko pozostawiają blizny, jednak warto ograniczać ryzyko ich pojawienia się na skórze, stosując te środki ochronne. 

Uczulenie na słońce – krem łagodzący objawy

Podrażnioną przez słońce można ukoić, stosując odpowiednie kosmetyki. Dobrym rozwiązaniem jest krem o działaniu łagodzącym. W jego składzie należy szukać aloesu, pantenolu, alantoiny, gliceryny czy masła shea. Krem należy aplikować przynajmniej dwa razy dziennie, skupiając się na miejscach podrażnionych przez słońce. 

Domowe sposoby na uczulenie na słońce

Wiele osób przed wakacjami zastanawia się, co na uczulenie słoneczne będzie najlepsze? Zmiany na skórze można łagodzić za pomocą odpowiednio dobranej pielęgnacji, jak i również domowych sposobów, do których należą:

• Kompresy ze zsiadłego mleka – skutecznie łagodzą swędzącą wysypkę. Uczuloną okolicę na skórze obłóż kilka razy dziennie kompresami i utrzymuj przez kilka minut. Idealnie sprawdzi się do tego również schłodzony jogurt naturalny, kefir lub maślanka,
• Napój z mleka kokosowego – mleko kokosowe posiada właściwości neutralizujące negatywne skutki opalania, pomaga zwalczać alergię na słońce,
• Okłady z ogórka – to warzywo również posiada właściwości zmniejszające świąd i wysypkę. Wystarczy, że przyłożysz plasterki do zmienionych chorobowo miejsc i pozostawisz na 30 minut. Delikatny sok z ogórka bardzo dobrze sprawdzi się na zaczerwienionej skórze twarzy.

Uczulenie na słońce – jak zapobiegać?

Istnieje kilka wskazówek, dzięki którym możesz chronić swoją skórę przed uczuleniem słonecznym:

1. Unikaj słońca w godzinach największej ekspozycji (między 11 a 16),
2. Chroń swoje ciało przewiewnym ubraniem, nie zapomnij o nakryciu głowy.
3. Przed wyjściem na zewnątrz posmaruj ciało kremem do opalania z wysokim SPF,
4. Nawilżaj miejsca dotknięte uczuleniem kosmetykami do opalania, aby pomóc w łagodzeniu niektórych objawów,
5. Sprawdź, czy stosowane przez Ciebie leki nie powodują nadwrażliwości na światło,
6. Skonsultuj się z dermatologiem, aby ustalić najlepszy sposób leczenia alergii na słońce.

W przypadku oparzenia słonecznego w pierwszej chwili warto posmarować ciało specjalnym balsamem po opalaniu. Kosmetyki wykazują właściwości łagodzące podrażnienia naskórka wywołane ekspozycją słoneczną. Można również sięgnąć po sprawdzone tabletki na alergie lub maści na uczulenie dostępne w aptece bez recepty. Ich zadaniem jest przede wszystkim zwalczanie objawów, które wywołuje uczulenie na słońce. Do zalecanych rozwiązań zalicza się także:

Podsumowanie

Alergia na słońce może pojawić się u każdego z nas, dlatego należy obserwować skórę i chronić ją przed nadmiernym promieniowaniem. Jeśli zauważysz u siebie niepokojące zmiany spowodowane dłuższym przebywaniem na słońcu, warto zasięgnąć porady lekarza, zwłaszcza jeśli powodują one duży dyskomfort. Pamiętaj, aby regularnie obserwować swoją skórę. Pozwoli to szybko zareagować na pojawiające się zmiany czy podrażnienia.

FAQ

Źródła:

1. Kołodziejczak A., Kosmetologia. Tom 1, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2019.
2. Gozali MV, Zhou BR, Luo D. Update on treatment of photodermatosis. Dermatol Online J. 2016 Feb 17;22(2).
3. Krutmann J. Ultraviolet A radiation-induced biological effects in human skin: relevance for photoaging and photodermatosis. J Dermatol Sci. 2000 Mar;23 Suppl 1:S22-6.