Grypa u dzieci – objawy, leczenie i powikłania?

Grypa u dzieci to ostra wirusowa choroba zakaźna układu oddechowego, wywoływana przez wirusy grypy. Infekcja zazwyczaj ma nagły początek i przebiega z wysoką gorączką. Grypa jest wysoce zaraźliwa i w sezonie jesienno-zimowym wywołuje lokalne epidemie. Większość dzieci choruje na grypę krócej niż tydzień, ale czasem przebieg choroby jest poważniejszy i może wystąpić konieczność leczenia szpitalnego.

Jakie są najczęstsze objawy grypy u dzieci?

Przebieg grypy u dzieci jest zwykle dynamiczny. Objawy pojawiają się nagle i szybko dochodzi do ich eskalacji. Można je podzielić na objawy ogólne, objawy z dróg oddechowych i objawy żołądkowo-jelitowe.

Objawy ogólne grypy to m.in.:

• wysoka gorączka – temp. ciała powyżej 38,5–39°C – gorączka przy grypie u dziecka może występować z drgawkami gorączkowymi,
• dreszcze,
• bóle mięśni i stawów – może wystąpić np. mięśniowy ból nóg przy grypie u dziecka, ból wszystkich mięśni,
• ból głowy,
• osłabienie lub brak apetytu,
• uczucie zmęczenia i rozdrażnienia, złe samopoczucie, ogólne osłabienie.

Objawy z dróg oddechowych przy grypie obejmują:

• piekący ból gardła i uczucie suchości w gardle,
• chrypkę,
• męczący kaszel – zwykle kaszel przy grypie u dziecka jest suchy,
• uczucie zatkanego nosa,
• katar – zwykle wodnisty wyciek z nosa.

Do objawów żołądkowo-jelitowych występujących w przebiegu grypy, zalicza się:

• ból brzucha i uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej,
• nudności i/lub wymioty przy grypie u dziecka,
• biegunkę.

Dowiedz się też: Grypa typu B – jak się przed nią ustrzec.

Niekiedy w przebiegu grypy może pojawić się zapalenie spojówek, powiększenie węzłów chłonnych na szyi, nadmierna senność lub trudności z zasypianiem. Możliwy jest także przebieg infekcji pod postacią ogólnego złego samopoczucia i gorączki u dziecka bez innych objawów. U dzieci, które były poddane szczepieniu na grypę, możliwy jest łagodniejszy lub bezobjawowy przebieg choroby.

Sprawdź, jakie są objawy RSV u dzieci i niemowląt.

Objawy grypy u niemowląt

Infekcja grypowa u niemowląt może przebiegać inaczej, niż u dzieci starszych. Objawy są mniej specyficzne i niejednoznaczne, chociaż pojawiają się nagle. Problemem jest także bariera komunikacyjna – małe dziecko nie powie, że boli je gardło czy mięśnie. Najmłodsi chorują „całym ciałem”.

Niepokojące symptomy, które mogą wskazywać na grypę u niemowląt, to:

• niepokój, senność lub nadmierna drażliwość i płaczliwość,
• trudności w karmieniu i wyraźny spadek apetytu– dziecko mniej chętnie je, nie ssie piersi/butelki,
• wysoka gorączka,
• wymioty, biegunka,
• zaburzenia przytomności,
• trudności w oddychaniu.

W tej grupie wiekowej w przebiegu grypy częste jest występowanie drgawek gorączkowych.

Zobacz również: Grypa – jakie są przyczyny i jak rozpoznać objawy wirusa grypy?.

Kiedy należy zgłosić się z dzieckiem do lekarza przy podejrzeniu grypy?

W wielu przypadkach opieka nad dzieckiem chorym na grypę może odbywać się w warunkach domowych. Istnieją jednak sytuacje, które wskazują na konieczność pilnej interwencji medycznej. Kiedy skonsultować się z lekarzem?

• Utrzymywanie się lub nawrót wysokiej gorączki u dziecka lub innych objawów po upływie 3 dni.
• Pojawiają się trudności w oddychaniu (m.in. świszczący oddech, przyspieszony oddech, uczucie braku tchu).
• Dziecko nie przyjmuje pokarmów i płynów.
• Pojawiają się uporczywe wymioty prowadzące do odwodnienia.
• Dziecko jest senne, ospałe, trudno je wybudzić, nie można z nim nawiązać kontaktu.
• U dziecka pojawią się drgawki.
• Objawy chorobowe, zwłaszcza gorączka, nie zmniejszają nasilenia po 2-3 dniach leczenia w domu.
• Gorączka powraca po kilku dniach przerwy.
• Dziecko zgłasza ból w klatce piersiowej.
• Pojawi się krwioplucie lub różowe zabarwienie śliny.
• Pojawi się zmiana zabarwienia skóry dziecka – skóra blada, sina wokół ust i pod paznokciami.
• Dziecko jest obciążone chorobami przewlekłymi, np. astmą, wadą serca.

Niemowlęta poniżej 6 miesiąca życia, które gorączkują, powinny być konsultowane i zbadane przez lekarza niezależnie od innych towarzyszących dolegliwości.

Jak długo dziecko zaraża grypą?

Okres inkubacji (czyli czas od momentu wniknięcia wirusa do organizmu do pojawienia się pierwszych symptomów) wynosi w przypadku grypy u dzieci od 1 do 4 dni (najczęściej około 2 dni). Dziecko może zarażać grypą jeszcze zanim pojawią się u niego pierwsze objawy choroby. Wirus grypy znajduje się w wydzielinie z dróg oddechowych i rozprzestrzenia się drogą kropelkową lub przez przeniesienie za pośrednictwem rąk.

Dziecko jest zakaźne dla otoczenia przez pierwsze 5 – 10 dni choroby, a czasem nawet dłużej. Ekstremalnie długi okres wydzielania wirusa grypy w wydzielinie dróg oddechowych może mieć miejsce u osób z ciężkimi niedoborami odporności. Wówczas dziecko może być zakaźne kilka tygodni – miesięcy.

Choć grypa kojarzy się z zimą, choroba może pojawić się o każdej porze roku.

Sprawdź: Grypa latem – dlaczego rzadziej chorujemy.

Leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe u dzieci – paracetamol, ibuprofen i zakazane salicylany

Podstawą łagodzenia objawów grypy u dzieci są odpowiednio dobrane substancje o działaniu przeciwgorączkowym i przeciwbólowym. Podstawowe składniki aktywne bezpieczne dla najmłodszych to paracetamol oraz ibuprofen. Paracetamol wykazuje działanie przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, ale nie działa przeciwzapalnie. Z kolei ibuprofen, oprócz obniżania temperatury i znoszenia bólu, wykazuje również działanie przeciwzapalne, co jest pomocne przy takich symptomach jak ból gardła czy obrzęk śluzówki.

Leki te należy dawkować ściśle według masy ciała dziecka, a nie jego wieku. W przypadku uporczywej, wysokiej gorączki lekarz może zalecić naprzemienne podawanie obu leków z zachowaniem odpowiednich odstępów czasowych (co 4–6 godzin).

Niezwykle ważnym ostrzeżeniem jest bezwzględny zakaz stosowania u dzieci i młodzieży do 18. roku życia leków zawierających salicylany (takich jak kwas acetylosalicylowy – aspiryna). Podanie preparatów z grupy salicylanów w przebiegu infekcji wirusowej (szczególnie grypy lub ospy wietrznej) stwarza bezpośrednie ryzyko wystąpienia zespołu Reye’a. Jest to rzadkie, ale niezwykle groźne powikłanie prowadzące do ostrego stłuszczenia wątroby oraz obrzęku mózgu, które bez bezpośredniej pomocy medycznej grozi śmiercią.

Jak leczyć grypę u dziecka – leczenie, nawodnienie i profilaktyka

U większości zdrowych dzieci grypa jest chorobą samoograniczającą się, a objawy ustępują po kilku dniach. W leczeniu objawowym, poza lekami przeciwgorączkowymi, kluczowe jest doustne nawadnianie pacjenta, zapobiegające odwodnieniu w czasie gorączki. Jeśli dziecko nie jest w stanie przyjmować płynów z powodu nudności, wymiotów czy znacznego osłabienia, konieczna staje się hospitalizacja celem nawadniania dożylnego. W razie kataru można podawać leki obkurczające błonę śluzową nosa. Leki na katar u dzieci to m.in. ksylometazolina i oksymetazolina. Leki na kaszel dla dzieci (leki przeciwkaszlowe) są zalecane w razie męczącego, suchego kaszlu.

W niektórych przypadkach lekarz może wdrożyć celowane leczenie przeciwwirusowe (oseltamiwir). Antybiotyki nie działają na wirusy i nie są stosowane w niepowikłanej grypie. Najważniejszą metodą zapobiegania chorobie i jej konsekwencjom jest coroczne szczepienie przeciw grypie, które można wykonać u dzieci od 6. miesiąca życia.

Sprawdź także: Jak szybko wyleczyć grypę – domowe sposoby.

Przyczynowe leczenie grypy u dzieci

W leczeniu przyczynowym grypy stosuje się lek o nazwie oseltamiwir. Jego działanie polega na zablokowaniu wirusowi grypy opuszczania zakażonych komórek, a tym samym – pozwala na ograniczenie rozprzestrzeniania się wirusa w organizmie. Podanie leku należy rozważyć u każdego dziecka z przypuszczalną grypą. Terapia jest wskazana również u dzieci, u których występuje zwiększone ryzyko ciężkiego przebiegu choroby i wystąpienie powikłań.

Oseltamiwir jest dostępny wyłącznie na receptę. Podaje się go doustnie i można stosować go już od 1. dnia życia. Terapia przynosi największe korzyści, jeśli zostanie włączona w ciągu pierwszych 48 godzin od wystąpienia pierwszych objawów. Preparat stosuje się dwa razy na dobę przez 5 dni (przez 10 dni u osób z obniżoną odpornością), a dawka jest dobierana indywidualnie do wagi dziecka.

Oseltamiwir jest także stosowany u dzieci w profilaktyce zakażenia wirusem grypy, czyli po kontakcie z chorym.

Sprawdź popularne kategorie

Jak można złagodzić objawy grypy u dziecka w domu?

Kilka domowych sposobów może pomóc dziecku w walce z chorobą. Jak opiekować się dzieckiem z grypą, aby szybciej wróciło do zdrowia?

• Nawadniaj! Warto zachęcać dziecko do picia wody, herbat, lekkich zup, rozcieńczonych soków. Dzieci karmionych mlekiem matki nie odstawiaj od piersi.
• Zadbaj o nawilżone powietrze.. Zmniejsza to podrażnienie dróg oddechowych. Możesz zastosować profesjonalny nawilżacz powietrza albo rozwieszone mokre ręczniki.
• Stosuj inhalacje z soli fizjologicznej – nawilżają podrażnione śluzówki dróg oddechowych i łagodzą kaszel.
• Zapewnij dziecku przestrzeń na odpoczynek Sen i ograniczenie codziennych aktywności są szansą dla organizmu na regenerację. Nie posyłaj dziecka do szkoły czy przedszkola, gdy jest chore!
  
• Stosuj miód. Miód działa nawilżająco na gardło i ma działanie przeciwkaszlowe. Możesz podawać dziecku letnie płyny z dodatkiem miodu (pamiętaj jednak, że miód można podawać dziecku dopiero po ukończeniu 1. roku życia).
• Podawaj dziecku lekkie, płynne/papkowate posiłki. Dziecko będzie je jadło chętniej niż pokarmy w formie stałej.

Ile trwa grypa u dziecka i kiedy wraca pełna odporność?

Infekcja grypowa może mieć różny przebieg, ale zwykle można wyróżnić 5 etapów zakażenia. Ile trwa grypa u dziecka?

1. Okres inkubacji. Czas wylęgania grypy (okres od kontaktu z patogenem do wystąpienia objawów) wynosi średnio ok. 18 – 72 godziny. Wówczas objawy nie występują
2. Początek choroby. Nagłe pojawienie się gorączki, objawów ogólnych i objawów z dróg oddechowych. W ciągu jednego dnia dochodzi zwykle do ich pełnego rozwoju. Ten nagły i intensywny początek odróżnia grypę od przeziębienia u dziecka.
3. Okres ostrych objawów. Trwa zwykle ok. 3 dni. Objawy mają wtedy największe nasilenie.
4. Okres ustępowania objawów. Ok. 4 – 5 dnia objawy zaczynają powoli ustępować. Gorączka i inne objawy ogólne słabną. Kaszel zwykle utrzymuje się
5. Okres powrotu do zdrowia. Pełna rekonwalescencja następuje po okresie 1 – 2 tygodni od zachorowania, czasem dłużej. Suchy kaszel i osłabienie mogą utrzymywać się dłużej.

Potrzeba czasu do odbudowania odporności po walce z wirusem. W okresie choroby i tuż po niej organizm jest bardziej podatny na inne infekcje. Należy pamiętać o tym, że przechorowanie grypy nie daje pełnej odporności – można chorować wiele razy w ciągu życia, ale coroczna szczepionka na grypę zmniejsza ryzyko wystąpienia infekcji. W przypadku dzieci możliwe jest podanie szczepionki wyłącznie w placówce ochrony zdrowia (dzieci nie mogą otrzymać szczepienia w aptece).

Poznaj także objawy innych odmian wirusa: Grypa typu C – jakie są objawy i jak długo trwa choroba.

Jakie są możliwe powikłania grypy u dzieci?

W przebiegu grypy u najmłodszych mogą wystąpić groźne dla zdrowia i życia powikłania. Na ciężkie powikłania narządowe najbardziej narażone są niemowlęta, dzieci z chorobami przewlekłymi (astma, wady serca) oraz pacjenci z zaburzeniami odporności. Każde ciężkie powikłanie może wymagać leczenia szpitalnego.

Powikłania po grypie u dzieci to m.in.:

• zapalenie płuc (grypowe lub poprzez nadkażenie baketryjne),
• zapalenie oskrzeli,
• zapalenie zatok przynosowych,
• zapalenie mięśnia sercowego,
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu,
• zespół Guillaina-Barrégo.

FAQ – Często zadawane pytania

Co jeszcze warto wiedzieć o przebiegu grypy u dzieci?

Podsumowanie

Przebieg grypy u dzieci może być różny i istnieje ryzyko wystąpienia ciężkich powikłań. Poza leczeniem warto pamiętać o sposobach na profilaktykę grypy, przede wszystkim o corocznym szczepieniu. Dlaczego warto szczepić dzieci przeciw grypie? Jest to na ten moment najskuteczniejsze i najbezpieczniejsze działanie do zapobiegania zachorowaniom. O szczepieniach ochronnych rozmawiaj z pediatrą lub z lekarzem rodzinnym.

Źródła:

1. Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Czelej Sp. z. o.o., Lublin, 2007
2. Przybyłowski T., Powikłania grypy, Medycyna po Dyplomie. Pulmonologia, 2011, https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/010/836/original/Strony_od_MpD_2011_11-9.pdf?1468580432, [dostęp: 23.09.2025 r.]
3. Kawalec W., Grenda R., Kulus M., Pediatria II, wyd.II, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa, 2018
4. Doniec Z., Jackowska T., Kuchar E., Mastalerz-Migas A., Sybilski A., Woroń J., Rekomendacje postępowania w grypie u dzieci – KOMPAS GRYPA 23/24. Aktualizacja na sezon 2023/2024, Pediatria i Medycyna Rodzinna, 2023, https://pimr.pl/assets/pdf/artykuly/273-283-paediatrics-family-medicine-4-2023-sybilski-pl.pdf, [dostęp: 23.09.2025 r.]
5. Boktor S.W., Hafner J.W., Influenza, StatPearls Publishing LLC, 2025, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459363/, [dostęp: 23.09.2025 r.]
6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37907421/, [dostęp: 28.07.2026 r.]